شکایت از اپیک گیمز؛ عوارض بازی فورتنایت و طراحی اعتیادآور برای کودکان

شکایت گسترده از اپیک گیمز؛ افشای عوارض بازی فورتنایت و طراحی اعتیادآور برای کودکان

پرونده‌های حقوقی جدید و رو به افزایش علیه شرکت اپیک گیمز، ابعاد تازه‌ای از عوارض بازی فورتنایت(Fortnite) را فاش کرده‌اند. والدین و کارشناسان حقوقی مدعی هستند که این بازی با بهره‌گیری دقیق از روانشناسی رفتاری و علوم اعصاب، به گونه‌ای مهندسی شده که مانند مواد مخدر اعتیادآور باشد و سلامت روان و جسم کودکان را به طور جدی به خطر می‌اندازند.

 جزئیات شکایت حقوقی

دادگاه‌های ایالات متحده و کانادا اخیراً شاهد موج جدید و سنگینی از شکایت‌های حقوقی علیه شرکت اپیک گیمز(Epic Games)، خالق بازی مشهور فورتنایت هستند[1]. این شکایات که به صورت گروهی (Class Action) و توسط صدها والدین نگران به همراهی موسسات حقوقی معتبر تنظیم شده است، ادعا می‌کنند که عوارض بازی فورتنایت فراتر از یک سرگرمی دیجیتال ساده بوده و این شرکت با آگاهی کامل و برنامه‌ریزی قبلی، محصولی را توسعه داده که سلامت روان کودکان و نوجوانان را نشانه رفته است.

بر اساس اسناد منتشر شده توسط موسسه حقوقی(TorHoerman Law)، وکلای شاکیان مدعی هستند که اپیک گیمز سال‌هاست با استخدام روانشناسان زبده، متخصصان علوم رفتاری و طراحان تجربه کاربری، مکانیسم‌های بازی را طوری مهندسی کرده است که «حداکثر وابستگی» را در بازیکنان ایجاد کند.

به صورت صریح در متن این شکایات، مکانیسم اعتیاد به فورتنایت با وابستگی به کوکائین و یا دستگاه‌های قمار(اسلات ماشین) مقایسه شده؛ شاکیان با استناد به نظرات متخصصان استدلال می‌کنند که این بازی باعث تغییرات شیمیایی پایدار در مغز در حال رشد کودکان شده و چرخه ترشح دوپامین را به گونه‌ای دستکاری می‌کند که ترک بازی برای آن‌ها تقریباً غیرممکن می‌شود و در صورت ممانعت، علائم ترک اعتیاد(Withdrawal Symptoms) را بروز می‌دهند.

اتهامات اصلی و جزئیات مطرح شده در دادگاه عبارتند از:

• طراحی معیوب، سهل‌انگاری و عدم اطلاع‌رسانی: شرکت سازنده متهم است که با وجود دسترسی به داده‌های آماری دقیق و آگاهی از عوارض بازی فورتنایت بر سیستم عصبی کودکان زیر سن قانونی، هیچ‌گونه هشدار موثری به والدین نداده و سیستم‌های کنترلی مناسبی را تعبیه نکرده است. وکلای پرونده معتقدند اپیک گیمز سود مالی را بر سلامت نسل آینده مقدم شمرده است.
• الگوهای تاریک و فریب تجاری: استفاده از رابط‌های کاربری پیچیده و فریبنده که کودکان را ناخواسته و بدون درک ارزش پول واقعی، به سمت خریدهای درون‌برنامه‌ای سوق می‌دهد. کمیسیون فدرال تجارت (FTC) پیش از این نیز اپیک گیمز را به دلیل نقض حریم خصوصی کودکان و استفاده از همین الگوهای فریبکارانه برای ترغیب به خرید ناآگاهانه، مجبور به پرداخت جریمه سنگین و تاریخی ۵۲۰ میلیون دلاری کرده بود که نشان‌دهنده سابقه سوءرفتار این شرکت است[2].
• آسیب‌های روانی و جسمی شدید: گزارش‌های ضمیمه شده به پرونده حاکی از آن است که نوجوانان درگیر با این بازی، دچار اختلالات خواب شدید (که مانع ترشح هورمون رشد می‌شود)، افت تحصیلی فاحش، انزوا و گریز از اجتماع، افسردگی حاد و خشم‌های غیرقابل کنترل(Gamer Rage) شده‌اند. برخی والدین با ارائه مستندات گزارش داده‌اند که فرزندانشان حتی برای نیازهای اولیه حیاتی مانند رفتن به سرویس بهداشتی، حمام کردن یا خوردن غذا نیز حاضر به رها کردن بازی نیستند و دچار مشکلات گوارشی و بهداشتی شده‌اند.

پشت‌پرده عوارض بازی فورتنایت

فراتر از جنبه‌های حقوقی و فنی، بررسی عوارض بازی فورتنایت از منظر سبک زندگی، جامعه‌شناسی و جنگ نرم، حقایق نگران‌کننده‌تری را آشکار می‌کند. و نشان می‌دهد این ماجرا تنها به یک دعوی حقوقی تجاری نباید ختم شود، در ادامه به تاثیرات فرهنگی و سبک‌زندگی که این بازی در نسل جوان ایجاد می‌کند می‌پردازیم و خواهیم دید این بازی نمادی از نبرد کمپانی‌های سرمایه‌داری مدرن برای تسخیر و مدیریت ذهن و عواطف نسل آینده است.

۱. ایجاد اعتیاد و استعمار زمان(جعبه اسکینر دیجیتال)

آنچه در پرونده فورتنایت به وضوح مشاهده می‌شود، استفاده ابزاری و غیراخلاقی از علم روانشناسی علیه انسان است. طراحان بازی با پیاده‌سازی سیستم پاداش متغیر(Variable Reward) که دقیقاً مشابه مکانیسم قمارخانه‌های لاس‌وگاس و آزمایش جعبه اسکینر عمل می‌کند، ذهن نوجوان را شرطی‌سازی می‌کنند. در این سیستم، بازیکن نمی‌داند چه زمانی پاداش می‌گیرد، و همین عدم قطعیت باعث ترشح بیشتر دوپامین و تکرار وسواس‌گونه رفتار می‌شود. این سیستم با ایجاد حس کاذب دستاورد و پیشرفت، نوجوان را از دنیای واقعی، مسئولیت‌های اجتماعی و کسب مهارت‌های حقیقی دور کرده و او را در چرخه‌ای بی‌پایان از تلاش برای رسیدن به اسکین‌ها(پوسته‌ها) و ایموت‌های مجازی گرفتار می‌کند. این همان استعمار مدرن است؛ جایی که استعمارگر به جای تصرف سرزمین فیزیکی، جوانی و ظرفیت‌های ذهنی افراد را غارت می‌کند.

۲. ترویج مصرف‌گرایی و تغییر ذائقه فرهنگی

یکی از جدی‌ترین و پنهان‌ترین عوارض بازی فورتنایت، نرمال‌سازی فرهنگ مصرف‌گرایی افراطی غربی و تبدیل هویت به کالا است. سیستم “Battle Pass” بازی، کودکان را عملاً به کارگران دنیای مجازی تبدیل می‌کند که مجبورند برای از دست ندادن آیتم‌هایی که بابتش پول داده‌اند، هر روز ساعات مشخصی را کار(بازی) کنند. علاوه بر این، فورتنایت با ایجاد فشار اجتماعی مصنوعی، کودکانی را که لباس‌ها یا «اسکین»های پولی ندارند، با برچسب‌هایی نظیرNo-Skin کم‌ارزش می‌کند. این مکانیسم، ذهن کودک را که باید با مفاهیمی چون قناعت، ارزش‌های درونی، تلاش هدفمند و معنویت خو بگیرد، به سمت حرص و ولع برای داشتن ظواهر فانتزی، تجمل‌گرایی پوچ و قضاوت افراد بر اساس دارایی‌های مجازی‌شان سوق می‌دهد.

۳. خشونت فانتزی و قبح‌زدایی از قتل

اگرچه گرافیک فورتنایت کارتونی، رنگارنگ و فاقد خونریزی واقع‌گرایانه است، اما همین ویژگی دقیقاً همان نقطه خطر است که باعث می‌شود خشونت برای سنین پایین عادی‌سازی و شیرین شود. وقتی کشتن دیگران و حذف رقبا با رقص‌ و موسیقی‌های شاد و رنگ‌های جذاب ترکیب می‌شود، مفهوم درد، مرگ و آسیب زدن به دیگران در ذهن ناخودآگاه کودک دچار دگردیسی می‌شود. این “قبح‌زدایی نرم”، بسیار خطرناک‌تر از خشونت عریان بازی‌های جنگی واقع‌گرایانه است، زیرا سیستم دفاعی والدین و مربیان را با برچسب “کارتونی و کودکانه بودن” خاموش می‌کند و خشونت را به عنوان راه حل سرگرم‌کننده و بدون عواقب برای حل تعارضات معرفی می‌کند.

نتیجه‌گیری

شکایت‌های اخیر و اسناد افشا شده نشان می‌دهد که عوارض بازی فورتنایت در چند مشکل ساده تربیتی خلاصه نمی‌شود تاثیرات این بازی در آسیب اثبات‌شده علمی، حقوقی و فرهنگی است و والدین و مربیان باید هوشیار باشند که رایگان بودن(Free-to-Play) این بازی‌ها، بزرگترین فریب و تله آن‌هاست؛ چرا که در اقتصاد توجه، وقتی محصولی رایگان است، توجه، اطلاعات و آینده کاربر است که به عنوان محصول اصلی فروخته می‌شود.

[1] . https://www.torhoermanlaw.com/video-game-addiction-lawsuit/video-game-addiction-lawsuit-settlement-amounts/

[2] . https://www.ftc.gov/news-events/news/press-releases/2022/12/fortnite-video-game-maker-epic-games-pay-more-half-billion-dollars-over-ftc-allegations