بهانه زیاد بود اما او هرگز بهانه نمی‌آورد | قسمت سوم و آخر
ابرمرد عرصۀ نفاق و نفوذ | قسمت دوم
مدیریت صحیح نشاط جوانی
ایشان در دورۀ نوجوانی و جوانی خودش، آن نشاط نوجوانی و جوانی خودش را درست مدیریت کرده بود، هدف را شناخته بود. وقتی که شما به صورت روتین و عادت چیزی را تکرار کردید و برایتان الگو شد، وقتی هم سن بالا رفت با همان آواز و آهنگ جلو خواهید آمد و کار را انجام خواهید داد، آقای فرج‌نژاد این روحیه را داشت و برای همین خسته نمی‌شد.
شبکه‌سازی فقط در یک جلسه
از این شهر به آن شهر، از آن شهر به این شهر، حتی اگر اجازه می‌دادند و امکانش بود ایشان به کشورهای دیگر سفر می‌کرد. یادم است یکبار ایشان را به جلسه‌ای دعوت کردم که طلاب خارجی در آن برای آموزش حضور داشتند، ایشان آمد و بعد چقدر از من تشکر کرد، گفت فلانی نمی‌دانی تازه فهمیدم که چه کیس خوبی برای تأثیرگذاری پیدا کردم.
من یک جلسه دعوتش کردم اما بعد فهمیدم بساطی را با این طلاب فقط با یک جلسه چیده است که اصلا کاری با نظم مدرسه و مجتمع ندارد، ارتباط‌هایی با آن‌ها دارد و آموزش‌هایی دارد می‌دهد که نگو و نپرس، گفتم فلانی این‌ها شاگردان من بودند، من خودم نتوانستم باهاشان ارتباط بگیرم، گفت تو قدر این‌ها را نمی‌دانستی، من می‌دانم این‌ها چه تأثیری می‌توانند در جامعۀ خودشان داشته باشند به همان خاطر این ارتباط را ول نکردم و واقعا اینجور بود وقتی می‌دید شخصی مستعد اثرگذاری است آن شخص را ول نمی‌کرد.
دغدغه‌مندی و هدف‌مندی دلیل خستگی‌ناپذیری او
من علت خستگی‌ناپذیری ایشان را شناخت درست و هدف و دغدغه‌مندی ایشان می‌دانم؛ این طور فکر نکنید که آقای فرج‌نژاد خسته نمی‌شد، اتفاقا خیلی هم سریع به خاطر بدنش خسته می‌شد اما به خستگی خودش اعتنا نمی‌کرد.
این خیلی مهم است، نمی‌دانم شما تا به حال برایتان اتفاق افتاده مثلا گوشی را گرفته باشید دستتان و در اینستاگرام شروع کرده باشید به کار کردن، این را ببین آن را ببین، ساعت را نگاه کنید و ببینید که یکی ساعت دو ساعت گذشته و اصلا متوجه گذشت زمان نشده‌اید؛ آقای فرج‌نژاد وقتی شروع به کار می‌کرد این طوری بود و متوجه گذر زمان نمی‌شد و تا جایی که جان داشت کار می‌کرد.
علتش را هم عرض کردم که این نشاط نشأت گرفته از هدفی بود که می‌شناخت، چون هدف را درست شناخته بود و روی آن سرمایه‌گذاری کرده بود با تمام اراده‌اش روی آن وقت می‌گذاشت و من خیلی از این‌ها را هم فقط شخصی نسبت به ایشان نمی‌دانستم.
حمایت همسر استاد فرج‌نژاد و برکات آن
بعد از رحلتشان چند تا مصاحبه هم با من کردند و من گفتم خیلی از برکات آقای فرج‌نژاد را حمایت‌های همسرش می‌دانستم یعنی همسر بزرگوار ایشان اگر مثل بعضی‌ها بود که هی گیر می‌داد این کار را چرا کردی و این کار را چرا نکردی، به این کارها نمی‌رسید.
خانم بابایی پشتوانۀ خیلی محکمی برای ایشان بود، سختی‌ها را تحمل می‌کرد و اجازه می‌داد که ایشان کار کند، او هم شناخته بود و می‌دانست که کجا برود و ارزش کار آقای فرج‌نژاد را می‌شناخت. پس آن قدرت ایمان و شناخت درستی که ایجاد شده بود برایش این همت را می‌آورد که خستگی‌ناپذیر وارد کار بشود و کار را انجام بدهد و به سرانجام برسد.
هر چقدر که ایمان ما قوی‌تر باشد روی آن احساس خستگی کنترلمان بیشتر می‌شود و ما راحت‌تر می‌توانیم روی بدن خودمان کنترل داشته باشیم و در آن مسیر قرارش بدهیم اما وقتی که ایمان ضعیف باشد یا هدف را درست نشناخته باشیم یا به آن هدف ناامید باشیم قطعا با ضعف و استرس وارد عمل خواهیم شد و این استرس پدر ما را در می‌آورد و دو تا قلم نزده کار را کنار خواهیم گذاشت؛ خیلی‌ها پایان‌نامه‌هایشان می‌ماند چون میترسد که نتواند بنویسد و این ترس پدرش را در می‌آورد، آقای فرج‌نژاد نمی‌ترسید و خودش را در مهلکه می‌انداخت و کار را پیش می‌برد.
شناخته شدن استاد فرج‌نژاد در مجامع مرتبط
ایشان در مجامع خاص خودش قشنگ شناخته شده بود، ما جلسه‌ای گرفتیم در مؤسسه قدر، به من گفتند بیا در جلسه‌ای و اینجا بحث کن، من وارد آن جلسه که شدم دیدم رئیس ارشاد فلان استان، رئیس ارشاد فلان استان و افراد مهم دیگری همه آنجا هستند، من گفتم نمی‌دانستم این جلسه اینجوری است چرا به من نگفتید؟
آقای فرج‌نژاد هم دعوت کرده بود، گفت نه تو می‌توانی، بیا کارت را انجام بده، خواهی دید که چقدر خوب خواهد شد، ما رفتیم بحث را کردیم و جالب برای من این بود همین آقای فرج‌نژادی که فکر می‌کردیم دارد مثل ما کار می‌کند همۀ این‌ها او را می‌شناختند و فعالیتش را می‌دانستند و به کارهایش ارجاع می‌دادند. در همین قم اکثر رسانه‌هایی که در قم بودند با آقای فرج‌نژاد ارتباط داشتند.
آن‌هایی که با ایشان کار می‌کردند کم افرادی نبودند، فکر نکنید ایشان در قم فقط این کار را انجام می‌داد، بلکه با مراکز رسانه‌ای تهران در ارتباط بود، با برخی مراکز امنیتی کشور در ارتباط بود و در جلسات خاص آن‌ها شرکت می‌کرد، خب الآن خیلی از ابعاد شناختی آقای فرج‌نژاد هنوز هم باز نشده است و صلاح هم نیست که باز شود که با چه کسانی ارتباط داشت و با چه افرادی رفت و آمد می‌کرد، قرار هم نیست باز شود.
شناسایی سریع مخاطبان
آقای فرج‌نژاد حافظۀ خوبی در حفظ اسامی داشت مثل من نبود که اسم خودش هم یادش برود، حافظۀ خوبی داشت و می‌شناخت و ریشه‌یابی می‌کرد و جیک و پیک طرف را درمی‌آورد.
شخصی بود که شاگرد من بود و خیلی ازش می‌ترسیدم و نمی‌شناختمش، ایشان یکجا باهاش کلاس داشت با همین یک جلسه جیک و پیک این را می‌دانست. بهش گفتم پدر صلواتی من یک ترم با این کلاس داشتم نشناختمش تو چطور شناختی؟ گفتش ویژگی من این است که تا نفهمم طرف من کی است باهاش وارد جلسه نمی‌شوم، گفتم خدا بعضی موقع‌ها راه را باز می‌کند برای آدم این است.
تحلیل‌های بسیار دقیق استاد فرج‌نژاد
اما ایشان جاهایی می‌رفت که الآن بگویم باورتان نمی‌شود که چه ربطی به ایشان داشت، جالب این بود که آن حافظۀ دقیقی که داشت تحلیل‌های بسیار ریزی هم ارائه می‌کرد، ظریف و دقیق ارائه می‌کرد، نمی‌خواهم بگویم درست، شاید برخی از آن‌ها را هم قبول نداشته باشم اما خیلی ریز به مسائل دقت می‌کرد و نکاتی را متذکر می‌شد که با خودمان می‌گفتیم او از کجا آورده است؟ شاید به دلیل روحیه شخصی یا تبعش بود، من نمی‌دانم اما حتما نشأت گرفته از همان تلاش و مطالعۀ گسترده بود.
طلبه‌ای که مدام کتاب می‌خواند
ما طلبه‌ها غالبا حوصلۀ مطالعه کردن نداریم، ایشان وقت و بی‌وقت مطالعه می‌کرد، یکبار در همین انجمن سواد رسانۀ حوزه بودیم، دیدم با خودش یک کتاب آورد و به من گفت از این کتاب دو تا بیشتر نمانده است، برو تو هم بخر، تا بروم تمام شد.
گفتم حالا بده ببینم چیست؟ خب برای من هم می‌گرفتی پولش را بهت می‌دادم، گفت نه خودت باید بروی بخری، همۀ کارهایت را که من نباید بکنم، گفتم خب حالا بده بببینم چیست، کتاب را دیدم که عجب چیزی است، من یک عمر داشتم دنبالش می‌گشتم یک کتاب معمولی نبود، دربارۀ ادیان تصاویری می‌خواستیم که در جای دیگر نبود و این کتاب آن‌ها را داشت.
گفتم این را از کجا پیدا کردی، اینکه می‌گویم خدا بعضی کارهای آدم را راه می‌اندازد همین است، دقیق می‌توانست بشناسد و ما غالبا در این مسأله ضعف داریم.
هنرش کاربردی کردن علم در جامعه بود
مرحوم فرج‌نژاد اول دشمن را خوب شناخت، اول با مؤسساتی ارتباط پیدا کرد که در مقولۀ دشمن‌شناسی کار می‌کردند تا ضریب شناخت دشمن را در خودش تقویت کند و با معارف دینی نسبت به دشمن آشنا شود، وقتی این را شناخت در مقابل آن درصدد حلش بود.
نمی‌خواهم بگویم که آقای فرج‌نژاد اندیشمند صاحب اندیشۀ مبدع نظریه بود، آقای فرج‌نژاد ویژگی‌اش این بود که از برترین نظریات استفاده کند و آن را از حالت نظریه خارج کند و در عرصۀ جامعه به اجرا در بیاورد، هنر ایشان کاربردی کردن نظرات فلسفی بود که از آن رویکرد علمی و خشک کتابخانه‌ای خارج شود و بتواند در جامعه و عرصۀ اجتماع استفاده کند.
در بحث دشمن‌شناسی فعالیت‌های ایشان خیلی گسترده بود، اگر بخواهیم در مورد ایشان کار کنیم باید اینطور حرف بزنیم اولین اقدام‌های دشمن‌شناسانه ایشان وبلاگ‌های متعددی در زمانی بود که هنوز وب آنطور شناخته نشده بود و مردم نمی‌شناختند، ایشان چندین وبلاگ را دربارۀ مقولۀ دشمن‌شناسی تأسیس کرد.
کتاب «دست پنهان» چرا و چگونه نوشته شد؟
آن زمانی که هنوز حضرت آقا هنوز دربارۀ قمه‌زنی فتوا نداده و صحبت نکرده بود، ایشان چون آن را آسیب می‌دید و تلاش دشمن را برای بزرگ نشان دادن آن می‌دید، کتابی در این زمینه با همکاری تیمی نوشت.
مباحثی را کشف کرد و بیرون کشید و به صورت کتاب در آورد و ارائه داد که اصلا توجهی به این‌ها نمی‌شد، این نشان‌دهندۀ عمق فعالیت ایشان بود که بیشترین فعالیتش در ارائۀ کاربردی نظریات بود که هر جا که لازم است ما در مقابل دشمن حرف بزنیم، روشنگری کنیم، و اتحاد جمعی پیدا کنیم، ایشان اعلام آمادگی می‌کرد و خودش حاضر می‌شد و به بررسی و بحث روشنگری می‌کرد. او مأموریت خودش را در این زمینه می‌دید و در کنار آن مباحث مبنایی فکری هم به اندازۀ خودش انجام می‌داد.
ولایی بودن به شیوۀ استاد فرج‌نژاد
آقای فرج‌نژاد لحظه‌ای نمی‌توانست تحمل کند و غم ولی را ببیند، ولایت‌مداری ایشان این گونه بود. امید است که بتوانیم در همان مسیر و با همان روش و الگو که ایشان تلاش می‌کرد بهش برسد ما هم بتوانیم قدم برداریم، استوار باشیم و استقامت کنیم؛ چون مهمش این جا است و در آن هدفی که انسان انتخاب می‌کند، تا آخر لحظۀ عمرش ایستادگی کند، این خیلی برای من عجیب بود.
شده نان خشک می‌خورم ولی وظیفه‌ام را انجام می‌دهم
من به کرات گفته‌ام ما کاری کردیم تا او در جایی عضو هیأت علمی شود، یک ترم هم به کارش گرفتیم، گفت من نمی‌آیم، گفتم چرا نمیآیی؟ گفت درست است که کار خوبی است اما من این کار را آن طور که باید نمی‌دانم، گفتم یعنی چی؟ گفت چون وظایفی دارم وقتی این کار را انجام بدهم از آن باز می‌مانم آن کار خیلی مهم است و من می‌دانم عمر چندانی ندارم، خدا به من عمر زیادی نداده است و معلوم نیست زیاد زنده بمونم، باید آن مأموریت‌هایی که گردنم هست به سرانجام برسانم، اگر اینجا هیأت علمی بشوم، بعدش قرار است چه شود؟
اعتبار علمی فقط پیدا کنم، درآمد ثابت پیدا کنم؟ خب که چی؟ من می‌روم نان خشک می‌خورم اما وظایف اصلی خودم را نمی‌گذارم زمین بماند. هر کاری که کردیم نیامد، ما هم می‌دانستیم انصافا دارد درست می‌گوید اما می‌خواستیم به نوعی آرامش کنیم، نگذاریم این قدر تلاش بکند، چون داشت خودش را از بین می‌برد، راضی نمی‌شد، می‌گفت من باید کار کنم، باورمان نمی‌شد.
مثلا شب قبلش با هم بودیم می‌خواستیم زنگ بزنیم بگوییم فلانی کجایی؟ می‌گفت من تهرانم، می‌گفتم بابا ما دیشب با هم بودیم قرار نبود جایی بروی، می‌گفت نه کاری پیش آمد پاشدم آمدم تهران و الآن تهران هستم. ما برای درس خواندن می‌رفتیم تهران و برمی‌گشتیم خسته می‌شدیم، ایشان کارهای عجیب و غریبی می‌کرد، اول صبح مثلا وقت سحر نماز خوانده یا نخوانده تهران بود که در فلان برنامه شرکت کند یا فلان آقا را در فلان جا ببیند و برگردد.
می‌گفتم بابا زنگ بزن بهش حل است دیگر، پا شوی از اینجا بروی آنجا که نه پولی تویش هست و نه نونی داخلش هست، اما این کار را می‌کرد با این تلاش و با این همت، بعد خب کی می‌رسی؟ می‌گفت ساعت شش می‌رسم، تا شش طول می‌کشد، می‌گفتم خب شش می‌توانم ببینمت؟ می‌گفت نه از آنجا مثلا باید بروم یزد، گفتم خب پس چرا می‌روی قم، مستقیم برو یزد! می‌گفت نه باید بروم قم فلان کار را انجام بدهم بعد بروم یزد.
همان چیز عجیبی که در مورد شهید رئیسی می‌گفتند که مثلا هنوز از فلان سفر خارجی نیامده است و بعدش در کرج بود، آقای فرج‌نژاد هم هیچ وقت نمی‌شد پیدایش کرد، یکی از حسرت‌های ما این بود که بتوانیم پیدایش کنیم و باهاش جلسه بگذاریم، البته وقتی باهاش جلسه می‌گذاشتیم در برنامه می‌آمد اما غالبا این گونه بود که به این راحتی هم نمی‌شد پیدایش کرد، گفتیم بابا تو کجا کار می‌کنی؟ کدام پروژه دستت است؟ می‌گفت باورت نمی‌شود همین الآن بیست تا پروژه دستم است، می‌گفتیم خب حداقل بگذار یکی‌اش را دستمان بگیریم، می‌گفت نه شما نمی‌توانید این کاری است که خودم باید انجام بدهم، نه از باب اینکه درونش پول است، ماها اینطوری هستیم، می‌گوییم بیست تا پروژه نمی‌گیریم، دوتا پروژه دارم، بستم حسابی، نان و آب دار، می‌گفتم خب این بیست تا پروژه که باهات بستند چیزی هم بهت می‌رسد؟ می‌گفت نه بابا اصلا چیزی ندارد، اما کار، کار محکمی است.
همیشه آنجایی بود که وظیفه بود
در همین فقه اقتصادی که داشت کار می‌کرد، گفتم بابا آخر این به چه درد تو می‌خورد؟ می‌گفت می‌دانی من کارشناسی اقتصاد خوانده‌ام؟ گفتم خب کارشناسی اقتصاد خواندی، گفت: وقتی کارشناسی اقتصاد خواندم، طلبه هم هستم، فقه هم خواندم مگر می‌شود در این عرصه وارد نشوم؟ هیچکس وارد نشده است، باید بروم وارد شوم، در هر عرصه‌ای که نیاز بود وارد می‌شد.
گفتم تو مگر پزشکی کار کردی؟ داری فقه پزشکی کار می‌کنی؟ داری فلسفۀ علوم تجربی و پزشکی کار می‌کنی؟ آخر تو تجربی خواندی؟ تو اصلا این‌ها را خوانده‌ای؟ می‌گفت من اصلا کار ندارم که خواندم یا نخوانده‌ام، می‌توانم الآن بخوانم یا نه؟ پس باید بروم بخوانم.
ما این طور نیستیم، ما وقتی می‌گوییم نخواندیم می‌گویم تکلیفی در این قضیه نداریم و کار را باید به اهلش بسپاریم. ایشان نمی‌گفت نباید کار را به اهلش سپرد، ایشان می‌گفت من اگر بلد هم نیستم باید بروم یاد بگیرم، بلد هم نیستم باید بروم یاد بگیرم، باورتان بشود، کلاس می‌رفت و پول می‌داد. شاید خودش برای نان خوردنش پول کم می‌آورد اما پول می‌داد که فلان دوره یا مسأله را یاد بگیرد، چرا یاد بگیرد؟ تا در اینجا در این نقطۀ حساس نیاز به آن مسأله داشت، بعد این نقطۀ حساس درآمدزایی داشت؟ نه اصلا درآمدزایی نداشت، بحث خدمت به نظام بود، خدمت به جامعۀ تشیع بود.
تا به صبح بیدار ماند و بیدار نگه داشت برای اتمام کار
این کتاب دین در سینمای شرق و غرب را داشت را که داشت می‌نوشت یک شب ساعت دوازده و نیم به من زنگ زد گفت بیداری؟ گفتم آره، گفت این کتاب را داریم ویراست آخرش را می‌زنیم، فلان مقاله را که به فلان خانم سپردیم، این را از روی پایان‌نامۀ شما نوشته است، می‌خواهم بعضی چیزهای این را بردارم با تو چک کنم، زمستان بود، اول شب بود، آفتاب هم نزدیک 6 و 7 صبح می‌زد، انصافا هم خسته بودم، گفتم حالا دو تا سؤال است، چیز خاصی نیست دیگر، پا شو بیا با هم باشیم، خودش و برادرش حسن به خانۀ ما آمدند.
جزوه را گذاشت جلو، گفت کلمه کلمه می‌خوانم تطبیق کن، به من بگو درست گفتم یا نگفتم؟ تا صبح تا نزدیکی‌های اذان صبح من که به شدت خوابم می‌آمد، با زور بیدار نگهم داشت، گفتم بابا فرج جون، بذار بماند فردا انجام بدهیم، گفت فردا دیر است، از کجا معلوم زنده باشیم، امشب این باید تمام شود، نگهم داشت، کار را تمام کرد و بست، فقط ماند ویراستاری، گفت ویراستاری را هم حسن می‌رود انجام می‌دهد، اما کار تمام شد، خیالم راحت شد، پا شوم بروم.
این پروژه بسته شد، پا شد رفت، یعنی خیلی مُصِر بود که کار سریع تمام شود و این کتاب بود که چقدر از جیب خودش گذاشت، 15 میلیون فقط از جیب خودش برای آن گذاشت، این را با جایی[پژوهشکده صدا و سیما] بسته بود، آنجا هم زد زیرش و حمایت نکرد، از طرف دیگر بگو این همه زحمت که رویش کشیده شده نباید هدر برود و هزینه کرد 15میلیون از جیب خودش تا چاپش کند.
گفتم بابا رفتی این را قرض کردی، گفت آره می‌دانم، اما در می‌آورم، بعد هم شکر خدا درآمد و جبران شد، چیزی یر به یر شد، سودی از این کتاب نکرد اما می‌گفت اصلش این است که کتاب بیرون بیاید، این کتاب سنگینی بود و در چند جشنواره جایزه گرفت، به دلیل تلاشی که ایشان انجام داد.
همت ایشان زبانزد بود و واقعا باید برای تمام طلبه‌ها الگو شود، خدا إن‌شاء‌الله به همه توفیق بدهد که بتوانیم کاری که گردنمان هست درست انجام بدهیم.
بهانه زیاد بود اما او هرگز بهانه نمی‌آورد
خدا گاهی الگوهایی را به ما نشان می‌دهد تا روز قیامت یقه‌مان را بگیرد، ببینید ایشان مثلا کبدش مشکل داشت، معده‌اش مشکل داشت، کمرش مشکل داشت، همیشه کمرش را شال می‌بست، چربی خون داشت و چند مشکل دیگر، اما هیچ وقت نیامد بگوید من مریض هستم و نمی‌توانم، خیلی هم جدی کار انجام می‌داد، از کسی که سالم و روی فرم هم بود بدنش بهتر کار می‌کرد، هیچی کم نمی‌گذاشت.
برای امثال ماها الگو بشود که فردا روز قیامت یقه‌مان را بگیرند و بگویند تو هم می‌توانستی کار بکنی چرا کار نکردی، ایشان می‌گفت امروز باید کار کنی، اگر امروز کار نکنی، معلوم نیست که تا صد سال دیگر هم این فرصت برای ما پدید بیاید که بتوانیم این کار را انجام بدهیم، خدا إن‌شاء‌الله به همۀ ما توفیق بدهد که بتوانیم از شرمندگی این بزرگوار و بزرگان دین دربیاییم و بتوانیم وظیفۀ خودمان را به درستی انجام بدهیم.
401/401/402
پست های مرتبط
۱۴۰۵-۰۸-۲۰
دیدگاهتان را بنویسید