زندگینامه شهید دکتر علی لاریجانی | کاملترین بیوگرافی مشاور رهبر انقلاب و دبیر شورای عالی امنیت ملی | رمضان ۱۴۰۴

کتاب‌های تالیفی و تصنیف

1. علی اردشیرلاریجانی. “متافیزیک و علوم دقیقه در فلسفه کانت.” تهران: موسسۀ انتشارات امیر کبیر، 1383.
2. علی اردشیرلاریجانی. “شهود و قضایای تالیفی ماتقدم در فلسفه کانت.” تهران: هرمس، 1383.
3. علی اردشیرلاریجانی. “روش ریاضی در فلسفه کانت.” : انتشارات دانشگاه تهران، 1383.
4. علی اردشیرلاریجانی. “عقل و سکون در حکمرانی.” تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1403.
5. علی اردشیرلاریجانی. “عقل و سکون در حکمرانی.” تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1403.
6. علی اردشیرلاریجانی. “نقد و بررسی رساله قواعد راهنمای ذهن دکارت.” تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1404.

کتاب‌های غیر از تالیف و ترجمه

1. علی اردشیرلاریجانی. “فلسفه اولی یا مابعدالطبیعه اثر میرا ابوالحسن شعرانی یا مقدمه و تصحیح و تحشیه.” تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1403.
2. علی اردشیرلاریجانی. “خاطرات مدیریت صدا و سیما در سالهای 1373-1372.” تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1403.
3. علی اردشیرلاریجانی. “مواضع شهید مدرس در مجلس و تاثیر گذاری آن در رخداد های داخلی و اخارجی.” تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1403.

مقالات چاپ شده در نشریات بین‌المللی

1. Ali Motahari, Ali Ardeshir Larijani, and Zahra Fayyazbakhsh. “The Theory of Islamic Justice and its Relationship with Desirable Government based on Martyr Motahhari’s View.” Journal of Islamic Political Studies 6, no. 1 (2024): .
2. علی اردشیرلاریجانی. “برهان در فلسفه.” کتاب ماه فلسفه 3، سوم (1388): .
3. علی اردشیرلاریجانی. “کرانمندی فاهمه و بی کرانگی اراده: شرحی انتقادی بر قاعدۀ دوازدهم از «رساله قواعد راهنمای ذهن» نوشتۀ رنه دکارت.” پژوهش های فلسفی – کلامی 23، 1 (1400): .

مقالات چاپ شده در نشریات داخلی

1. علی اردشیرلاریجانی. “بحثی پیرامون مسئله خلا-قسمت اول.” خردنامه صدرا فصلنامه، هفت (1376): 89-80.
2. علی اردشیرلاریجانی. “ادله نافیان خلاء و نقد و بررسی آنها قسمت دوم.” خردنامه صدرا 8، هشت و نهم (1376): 50-57.
3. علی اردشیرلاریجانی. “دلایل مثبتین خلأ و نقد و بررسی آنها قسمت سوم.” خردنامه صدرا فصلنامه، دهم (1376): 42-46.
4. علی اردشیرلاریجانی. “مسئله خلاء ادیدگاه دکارت و علم نوین- قسمت چهارم.” خردنامه صدرا فصلنامه، دوازدهم (1377): 60-66.
5. علی اردشیرلاریجانی. “سه نحله مهم در مبانی ریاضیات.” فلسفه دانشگاه تهران دو فصلنامه، اول (1379): 97-112.
6. علی اردشیرلاریجانی. “سه نحله مهم در مبانی ریاضیات : بخش دوم مکتب شهودگرائی و مکتب صورت گرایی.” فلسفه دانشگاه تهران فصلنامه، 1 (1380): 221-256.
7. علی اردشیرلاریجانی. “بحثی پیرامون فلسفه ریاضی کانت.” فلسفه دانشگاه تهران جدید، چهار و پنج (1381): 74-61.
8. علی اردشیرلاریجانی. “مردم سالاری دینی و سکولاریسم.” مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی 7، 20 (1382): .
9. علی اردشیرلاریجانی. “سخنرانی اختتامیه: جناب آقای دکتر علی لاریجانی – دبیر شورای عالی امنیت ملی.” فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز 4، 51 (1384): .
10. علی اردشیرلاریجانی و مجید ملکی. “بررسی راهبردی – امنیتی تأثیرات ماهواره بر باورهای جوانان.” فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک 8، 27 (1386): .
11. علی اردشیرلاریجانی و رضا امیری. “چالش های مکتب امنیتی رئالیسم.” فصلنامه نگرش راهبردی دانشگاه عالی دفاع ملی 91، 91 (1387): .
12. علی اردشیرلاریجانی و غلامرضا غلامی. “رابطه اقتدار و مشروعیت در نظام سیاسی اسلام.” فصلنامه مطالعات روابط بین الملل 4، 16 (1390): .
13. علی اردشیرلاریجانی. “سنجش سازگاری عدالت اجتماعی و توسعه.” فصلنامه علوم سیاسی- دانشگاه باقرالعلوم 23، 90 (1399): .
14. علی اردشیرلاریجانی. “برهان در فلسفه کانت.” نقد و نظر 25، 2 (1399): .
15. علی اردشیرلاریجانی. “مبنای هنر دینی نزد صدرالمتألهین و بورکهارت.” فلسفه دین 18، 3 (1400): 362-399.
16. علی اردشیرلاریجانی. “روش دکارت در تبدیل استنتاج به شهود ( بررسی 3 قاعده نخست از رساله قواعد).” جاویدان خرد آماده انتشار، آماده انتشار (1401): .
17. زهرا فیاض بخش، علی مطهری و علی اردشیرلاریجانی. “رابطه عدالت اجتماعی با مبانی حقوقی اسلام و حکمرانی مطلوب؛ بر مبنای دیدگاه شهید مطهّری.” سیاست پژوهی تحول در علوم انسانی 2، 1 (1402): .
18. زهرا فیاض بخش، علی مطهری و علی اردشیرلاریجانی. “نقد و بررسی آراء شهید مطهّری درباره حکومت و مبانی آن.” مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی 11، 2 (1402): .
19. زهرا فیاض بخش، علی مطهری و علی اردشیرلاریجانی. “بررسی چیستی جامعه و تاریخ و نتایج آن؛ بر مبنای دیدگاه شهید مطهّری.” جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی 4، 3 (1402): .
20. زهرا فیاض بخش، علی مطهری و علی اردشیرلاریجانی. “تبیین و توجیه نظریه فطرت از دیدگاه شهید مطهّری بر مبنای الگوی استنتاج بهترین تبیین.” فلسفه و کلام اسلامی 57، 1 (1403): .
21. علی اردشیرلاریجانی. “بی نهایت‌ در فلسفه‌ دکارت.” فلسفه دانشگاه تهران 22، پاییز و زمستان 2 (1403): 45-59.

همایش‌های بین‌المللی

1. علی اردشیرلاریجانی. “تأملاتی درباره هنر دینی.” راز و رمز هنر دینی،.
2. علی اردشیرلاریجانی. “سخنرانی جناب آقای دکتر علی لاریجانی در افتتاحیه همایش بین المللی دکترین مهدویت»اخلاق و سبک زندگی زمینه ساز، راهبردها و راهکارها.” سخنرانی جناب آقای دکتر علی لاریجانی در افتتاحیه همایش بین المللی دکترین مهدویت»اخلاق و سبک زندگی زمینه ساز، راهبردها و راهکارها، قم.
3. علی اردشیرلاریجانی. “حکمرانی مطلوب از دیدگاه استاد مطهری.” همایش بین المللی بازاندیشی آرای استاد مطهری، تهران.

همایش‌های داخلی

1. علی اردشیرلاریجانی. “عرفان ابن عربی و کثرت گرایی دینی.” همایش جهانی بزرگداشت شیخ اکبر محی الدین ابن عربی (1382: تهران )،.
2. علی اردشیرلاریجانی. “حکمرانی مطلوب از نظر استاد آیت الله مطهری.” همایش بین المللی باز اندیشی آرای استاد مطهری در مواجهه با مسائل امروز، تهران.
3. علی اردشیرلاریجانی. “استعلای براهین انتولوژیک فلاسفه غرب در نظام صدرایی.” همایش بین المللی عقلانیت، خداباوری و خدا ناباوری، تهران.
4. علی اردشیرلاریجانی. “حکمرانی مطلوب از دیدگاه ابن سینا.” همایش بین المللی انسان شناسی در حکمت ابن سینا، تهران.
5. علی اردشیرلاریجانی. “الهیات عملی در بستر جامعه اسلامی.” الهیات عملی، تهران.
6. علی اردشیرلاریجانی. “مروری بر اندیشه های استاد مجتهدی.” همایش علمی کریم مجتهدی ؛فیلسوف ایرانی، ایرانشهر.

فعالیت‌های اجرایی

حضور در سپاه پاسداران

انتصاب دانشجویان جوان به سمت‌های کلان در سال‌های آغازین دهه شصت خورشیدی، در شرایط خاص اداری و نیازهای فوری کشور داشت. پس از پیروزی انقلاب، خروج بخش عمده‌ای از مدیران و فرماندهان پیشین، خلأ بزرگی در بدنه اجرایی و نظامی ایجاد کرد. نهادهای نوپایی چون سپاه پاسداران، فاقد سلسله‌مراتب کادری و اجرایی ارتش‌های کلاسیک بودند و بدنۀ مدیریتی آن‌ها توسط نیروهای جوان شکل می‌گرفت. در فضای مذکور، داشتن تحصیلات عالی در رشته‌های فنی از دانشگاه صنعتی شریف، مزیتی کمیاب محسوب می‌شد.

افزون بر تخصص علمی، تعلق به خانواده‌ای با ریشه‌های عمیق حوزوی یعنی فرزند آیت‌الله میرزا هاشم آملی و خویشاوندی سببی با نظریه‌پردازان اصلی نظام یعنی دامادی شهید مطهری، بالاترین سطح اعتماد را برای نهادهای حاکمیتی از علی لاریجانی فراهم می‌آورد. دانش آکادمیک وی موجب شد تا بدون نیاز به طی کردن مدارج طولانی نهادهای سنتی، مستقیماً وارد عرصه مدیریت کلان دفاعی شود و مسئولیت‌های خطیری را بر عهده گیرد.

دوران حضور دکتر علی لاریجانی در ساختار دفاعی و نظامی کشور اقتضای تلفیق دانش آکادمیک با مدیریت کلان طی سال‌های پرالتهاب دهۀ شصت خورشیدی را به‌همراه داشت. ورود ایشان به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مقارن سال 1360 در زمانه‌ای حساس که نهادهای نوپای نظامی نیاز مبرمی به جذب نیروهای تحصیل‌کرده جهت انتظام‌بخشی به امور لجستیکی، سازمان‌دهی و فرماندهی داشتند صورت گرفت.

نخستین مسئولیت مهم وی در سپاه پاسداران، فرماندهی سپاه منطقۀ مرکزی کشور بود. ایفای نقش در جایگاه مذکور، مستلزم شناخت دقیق مناسبات امنیتی، توانایی مدیریت بحران و تسلط بر جغرافیای کلیدی مناطق تحت پوشش بود. پس از تثبیت جایگاه مدیریتی، ایشان به وزارت تازه تأسیس سپاه منتقل شد و مسئولیت معاونت امور مجلس وزارتخانۀ نام‌برده را بر عهده گرفت. طی دوران تصدی سمت فوق، وی نقش حلقۀ وصل حیاتی میان ساختار نظامی و قوۀ مقننه را ایفا می‌کرد.

دفاع از لوایح مرتبط با پشتیبانی جبهه‌ها، تأمین اعتبارات قانونی و پیگیری مستمر بودجه‌های دفاعی در مجلس شورای اسلامی، از جمله مأموریت‌های اصلی ایشان در دوران جنگ تحمیلی محسوب می‌شد. تعامل پیوسته با نمایندگان مجلس و ارکان دولت، پایه‌های تجربۀ وی در حوزۀ سیاست‌گذاری کلان و دیپلماسی پارلمانی را بنا نهاد.

ساختار نهادهای دفاعی تازه‌تأسیس در سال‌های آغازین دهۀ شصت، تفاوت ماهوی با ارتش‌های کلاسیک جهان داشت. بررسی مستندات آن دوران نشان می‌دهد که فرماندهی کل سپاه پاسداران برای جبران ضعف‌های سازمان‌دهی، لجستیکی و حقوقی، سیاست مشخصی برای جذب نخبگان دانشگاهی مشخصاً فارغ‌التحصیلان دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه علم و صنعت را در دستور کار داشت. نهادهای نوپا فاقد سلسله‌مراتب بودند و هستۀ مرکزی آن‌ها توسط جوانان تحصیل‌کرده شکل می‌گرفت.

ارتقای دکتر لاریجانی مستقیماً بر پایۀ نیاز مبرم حوزۀ دفاعی به تخصص‌های سیستم‌سازی و مدیریت ساختار رخ داد. وی پس از اتمام تحصیلات در رشته علوم رایانه از دانشگاه صنعتی شریف، دانش مطلوبی در زمینه تحلیل سامانه‌ها داشت. در آن برهه، وزارت تازه تأسیس سپاه مأموریت داشت تا زیرساخت‌های بودجه‌، حقوق و پشتیبانی نیروهای مسلح را پایه‌ریزی کند.

واگذاری مسئولیت‌هایی نظیر فرماندهی منطقۀ مرکزی یا معاونت امور مجلس وزارت سپاه، مستلزم سابقه طولانی در کار میدانی نبوده و به قدرت تعامل با سیاست‌مداران، مهارت‌های اداری و توانمندی در طراحی سیستم‌های پشتیبانی نیاز داشت. فرماندهان وقت، مدیریت بخش‌های حقوقی و ستاد را به دانشجویان مستعد رشته‌های فنی می‌سپردند تا ارتباط میان جبهه‌ها و ارکان حاکمیت مانند قوه مقننۀ با رویکرد علمی مدیریت شود.

بنابراین، حضور ایشان در مناصب مورد بحث، حاصل روند طبیعی دیوان‌سالاری زمان جنگ و طرح استفاده از فارغ‌التحصیلان ممتاز برای جبران خلأهای مدیریتی بود که برای بسیاری از هم‌دوره‌ای‌های وی در دانشگاه‌های فنی نیز تکرار شد و هستۀ مهندسی و اداری دوران دفاع مقدس را شکل داد.

با پایان جنگ تحمیلی و آغاز دوران عمران کشور، مسیر مدیریت ایشان در ساختار نظامی ارتقا یافت. وی طی سال‌های 1368 تا 1370 خورشیدی به عنوان جانشین ستاد کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب شد. حضور در منصب عالی‌رتبۀ یادشده، ایشان را در کانون تصمیم‌گیری‌ جهت نوسازی، سازمان‌دهی مجدد و توسعۀ زیرساخت‌های نیروهای مسلح قرار داد. طی دورۀ مذکور، تمرکز اصلی بر گذار از شرایط جنگی به وضعیت انسجام ساختار و ارتقای توانمندی‌های ستاد بود. سرانجام، مسیر نظامی مورد بحث در سال 1371 با انتصاب ایشان به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی پایان یافت و فصل جدیدی در عرصۀ مدیریت کلان فرهنگی در کارنامۀ اجرایی وی رقم خورد.

در ادامه روند خدمت در نهادهای نظامی و امنیتی، تخصص آکادمیک و رویکرد تحلیلی ایشان به مجموعه‌ای از اقدامات فناورانه منجر شد. با تجمیع مؤلفه‌های مرتبط با تخصص وی در رشتۀ علوم رایانه، خدمات و دستاوردهای این دوره از قرار زیر است:

نوسازی و هوشمند کردن سامانه‌های اطلاعاتی و ارتباطی

ایشان با بهره‌گیری از دانش پایه در علوم رایانه، نقش مؤثری در گذار سیستم‌های ثبت اطلاعات، آمار و ارتباطات سپاه از حالت سنتی به ساختارهای نظام‌مند ایفا نمود. مکانیزاسیون داده‌ها و توسعۀ شبکه‌های انتقال امن مخابراتی، اقدام حیاتی برای مدیریت دقیق منابع انسانی و هدایت تجهیزات در دوران دفاع مقدس به شمار می‌آمد.

توسعۀ زیرساخت‌های خودکفا در رزم

در زمان حضور در وزارت سپاه، هدایت پروژه‌های مرتبط با بومی‌سازی تجهیزات دفاعی و پیوند دادن ظرفیت‌های صنعتی کشور با نیازهای جبهه در دستور کار قرار گرفت. این تلاش‌ها به ارتقای توان لجستیکی و توسعۀ ماشین‌آلات یگان‌های مهندسی برای احداث زیرساخت‌های حیاتی دفاعی، نظیر پل‌های متحرک و جاده‌های مواصلاتی انجامید.

قانون‌مند کردن توسعۀ فناوری‌های نظامی

در جایگاه معاونت امور مجلس وزارت سپاه، تدوین و پیگیری لوایح تقنینی مسیر را برای تخصیص بودجه به بخش‌ تحقیقات هموار ساخت. هماهنگی مستمر میان سپاه و قوۀ مقننه، پایه‌های قانونی لازم برای پیشبرد پروژه‌های خودکفایی و تقویت بنیۀ دفاعی را تثبیت کرد.

ایجاد پیوند راهبردی میان دانشگاه‌ها و بخش دفاعی

برخورداری از سوابق آکادمیک سبب شد تا ایشان بستری مناسب برای ورود نخبگان دانشگاهی، اساتید و مهندسان به پروژه‌های تحقیقاتی نیروهای مسلح فراهم آورد. تعامل پایدار میان صنعت، دانشگاه و بخش دفاعی باعث شد تا مسائل پیچیدۀ فنی و نظامی از طریق روش‌های دقیق علمی در رشته‌های مرتبط حل‌وفصل گردد. همچنین طی سال‌های 1368 تا 1370 شمسی و در مقام جانشینی ستاد کل سپاه، مدیریت فرایند حساس گذار از ساختار منعطف و عملیاتی دوران جنگ به سازمانی منسجم و متمرکز پیگیری شد. تدوین دکترین جدید نظامی، مبتنی بر برنامه‌ریزی راهبردی و بازآرایی نیروها متناسب با دوران صلح و نیاز به بازدارندگی فناورانه، مهم‌ترین دستاورد این دورۀ مدیریتی وی است.

عضویت در شورای عالی انقلاب فرهنگی، 1371/05/07

دکتر علی لاریجانی در تاریخ 7 مرداد 1371 با حکم مستقیم مقام معظم رهبری وقت، حضرت آیت‌الله شهید سیدعلی خامنه‌ای به عضویت شورای عالی انقلاب فرهنگی منصوب شد. جایگاه ایشان در این شورا ترکیبی از عضویت حقیقی و حقوقی بوده است؛ به این معنا که علاوه بر انتصاب مستقیم به عنوان شخص حقیقی صاحب‌نظر، در دوره‌های مختلف به واسطۀ تصدی مسئولیت‌های عالی نظیر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ریاست سازمان صداوسیما و ریاست قوۀ مقننه نیز عضو حقوقی و از ارکان تصمیم‌گیر این شورا به شمار می‌رفته است.

اهم اقدامات ایشان در این شورا عبارتند از:

• مشارکت فعال در تدوین سیاست‌های کلان آموزشی، پژوهشی و فرهنگی کشور به منظور ایجاد انسجام میان نهادهای متولی.
• هدایت برنامه‌های مرتبط با توسعۀ کمی و کیفی دانشگاه‌ها، اصلاح هرم هیئت علمی و متناسب‌سازی رشته‌های تحصیلی با نیازهای توسعه‌ای کشور.
• ایجاد پیوند ساختاری میان مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی و قوانین مصوب مجلس خصوصاً در دوران ریاست بر قوۀ مقننه برای تضمین اجرای اسناد بالادستی.

با توجه به تخصص ایشان در علوم رایانه و درک الزامات دوران گذار به عصر اطلاعات، اقداماتشان در شورای عالی انقلاب فرهنگی عمدتاً بر سیاست‌گذاری و ریل‌گذاری فناورانۀ ذیل متمرکز بود:

• نقشه جامع علمی کشور: ایفای نقش مؤثر در بررسی، تدوین و تصویب اسناد بالادستی حوزۀ علم و فناوری، نظیر نقشۀ جامع علمی کشور که چارچوب اصلی حمایت از فناوری‌های نوین و شرکت‌های دانش‌بنیان را شکل داد.
• سیاست‌گذاری زیست‌بوم دیجیتال: پیش‌برد مصوباتی در جهت ساماندهی فضای مجازی، توسعۀ فرهنگ دیجیتال و ایجاد بسترهای قانونی برای تولید محتوای بومی در شبکه‌های اطلاعاتی.
• زیرساخت‌های فناوری در آموزش: حمایت از طرح‌های ملی برای تجهیز مدارس و دانشگاه‌ها به فناوری‌های نوین ارتباطی و اطلاعاتی و هدایت نظام آموزشی به سمت بهره‌گیری از روش‌های نوین یادگیری الکترونیکی.
• تقویت نهادهای پژوهشی: تسهیل مسیر قانونی برای تأسیس و گسترش پارک‌های علم و فناوری و مراکز رشد، به منظور تبدیل ایده‌های دانشگاهی به محصولات فناورانه.

با خاتمه ماموریت‌های دفاعی در سال ۱۳۷۱، مجموعه این تجارب متراکم، مسیر ایشان را برای تصدی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و آغاز فصلی نوین در عرصۀ مدیریت کلان فرهنگی کشور هموار ساخت.

وزیر فرهنگ و ارشاد 1372/05/28

تصدی دکتر علی لاریجانی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مقطع کوتاه ولی حائز اهمیت در کارنامۀ اجرایی ایشان است. ورود وی به این وزارتخانه در پی تغییرات کابینۀ دولت پنجم رخ داد و سپس در تاریخ 1372/05/28، همزمان با آغاز به کار دولت ششم، با معرفی رئیس‌جمهور وقت آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی و کسب رأی اعتماد از مجلس شورای اسلامی، در این سمت ابقا شد. دورۀ مسئولیت در اواخر بهمن‌ماه سال 1372، در پی انتصاب ایشان به ریاست سازمان صداوسیما از سوی مقام معظم رهبری، خاتمه یافت.

حضور ایشان در رأس این نهاد، مستلزم مدیریت، نظارت و سیاست‌گذاری در گسترۀ وسیعی از حوزه‌های فرهنگی، هنری، سینمایی، مطبوعاتی و انتشاراتی کشور بود. از جمله مأموریت‌های اصلی وی در این دوران، تلاش برای ساماندهی فضای رسانه‌ای، قانون‌مندکردن فرایند صدور مجوزهای فرهنگی، تدوین آیین‌نامه‌های حمایتی برای مؤلفان و هنرمندان و ایجاد توازن میان توسعۀ فرهنگی و حفظ ارزش‌های بومی و اسلامی بود.

تخصص آکادمیک ایشان در رشته علوم رایانه، زمینه‌ساز ورود نگاهی سیستماتیک و زیرساختی به نهادی شد که تا پیش از آن غالباً طرح نظام‌مند نوینی برای ادارۀ آن وجود نداشت. برجسته‌ترین اقدامات فناورانه در این مقطع عبارتند از:

۱. آغاز مکانیزاسیون اداری و بایگانی: پایه‌گذاری فرایند رایانه‌ای کردن سیستم‌های اداری وزارتخانه، خصوصاً در بخش‌های مرتبط با ثبت آثار، صدور مجوزهای نشر و مطبوعات. این اقدام به شفافیت بیشتر و تسریع در روند کاری مراجعان کمک شایانی کرد.

۲. نوسازی شبکه‌های چاپ و نشر: تسهیل مسیر برای تجهیز چاپخانه‌های کشور به فناوری‌های نوین و دستگاه‌های پیشرفته چاپ، که نتیجۀ آن ارتقای کیفیت بصری تولیدات مکتوب و افزایش ظرفیت نشر کشور بود.

۳. ساماندهی پایگاه‌های داده فرهنگی: طرح‌ریزی اولیه برای ایجاد بانک‌های اطلاعاتی جامع از هنرمندان، نویسندگان و فعالان فرهنگی، جهت مدیریت بهتر منابع و هدفمندسازی یارانه‌های فرهنگی تخصیص‌یافته به این بخش.

۴. تجهیز امکانات سینمایی و سمعی‌بصری: حمایت از ورود تجهیزات جدید فیلم‌برداری و صدابرداری برای ارتقای استانداردهای فنی تولیدات سینمایی داخلی و همگام‌سازی نسبی بدنۀ سینمای ایران با فناوری‌های روز جهان.

مجموع این اقدامات تلاش می‌کرد ساختار مدیریت فرهنگ را با بهره‌گیری از ابزارهای نوین و فناوری‌های اطلاعات کارآمدتر سازد. دکتر علی لاریجانی در طول سالیان متمادی حضور در عرصه مدیریت کلان کشور، مسئولیت‌های خطیر دیگری نیز بر عهده داشته‌اند. با توجه به گستردگی این سوابق و به منظور پرهیز از طولانی شدن متن جهت پرداختن به مباحث و سوابق اصلی‌تر، در این بخش از ارائه توضیحات تفصیلی معذوریم و به ذکر عناوین و تاریخ تصدی این مناصب بسنده می‌شود:

• رئیس سازمان صدا و سیما، 1372/11/24 الی 1383/03/01
• رئیس شورای هنر، 1378/04/02
• رئیس گروه تخصصی چند رسانه ای، 1379/02/21
• دبیر شورای عالی امنیت ملی، 1384/05/25 الی 1386/07/29
• عضو هیات امناء دانشگاه علوم پزشکی تهران، 1391/06/13 الی 1393/11/01
• هیات امنای دانشگاه صنعتی شریف، 1398/05/11 الی 1402/04/11
• هیات امنای موسسه آموزشی غیر انتفاعی طلوع مهر، 1398/05/17 الی 1402/04/11
• هیات امنای دانشگاه بین المللی اهل بیت، 1399/11/13
• عضو هیت امنای صندوق اعتباری هنر، 1403/11/03

پذیرش مسئولیت در قوای سه گانه | ریاست قوۀ مقننه مجلس شورای اسلامی، 1391/03/07 و 1395/03/07

دوران ریاست دکتر علی لاریجانی بر مجلس شورای اسلامی در جایگاه ریاست قوۀ مقننه از مجلس هشتم آغاز شد. ریاست ایشان بر این نهاد قانون‌گذاری، به مدت دوازده سال متوالی و تا خرداد سال 1399 تداوم یافت. در ساختار حقوقی و سیاسی کشور، رئیس قوۀ مقننه توسط شخص یا نهادی منصوب نمی‌گردد؛ ایشان با رأی مستقیم نمایندگان مجلس شورای اسلامی در آغاز هر اجلاسیه به‌صورت سالانه برای این جایگاه انتخاب شدند و توانستند در سه دورۀ پیاپی، اکثریت آرای نمایندگان را به خود اختصاص دهند.

وظیفۀ اصلی ایشان در این دوران، ادارۀ جلسات علنی و غیرعلنی، هدایت روند قانون‌گذاری، نظارت بر حسن اجرای قوانین توسط دستگاه‌های اجرایی و ایجاد هماهنگی میان قوۀ مقننه با دیگر قوای حاکمیتی بود. مدیریت تصویب برنامه‌های کلان توسعۀ کشور، هدایت بررسی بودجه‌های سالانه و پیشبرد دیپلماسی پارلمانی در عرصۀ بین‌المللی از جمله مهم‌ترین اقدامات این دوره به شمار می‌رود. در طول این دوازده سال، با اتکا به دانش پایۀ ایشان در حوزۀ علوم رایانه، گام‌های مهمی برای هوشمندسازی ساختارهای مجلس برداشته شد که به شرح ذیل است:

1. توسعه سامانۀ قانون‌گذاری الکترونیک(مجلس بدون کاغذ): حذف تدریجی اسناد فیزیکی و راه‌اندازی شبکه‌های امن داخلی برای دسترسی نمایندگان به متن لوایح، طرح‌ها و سوابق تقنینی از طریق نمایشگرهای اختصاصی.
2. استقرار و ارتقای سیستم رأی‌گیری الکترونیکی: مکانیزه کردن روند ثبت آرای نمایندگان با بهره‌گیری از زیرساخت‌های دیجیتال، که موجب افزایش سرعت و دقت در شمارش آرا گردید.
3. توسعۀ سامانه‌های آرشیو دیجیتال قوانین: حمایت از ساماندهی پایگاه‌های داده جامع مرتبط با قوانین و مقررات نظیر سامانۀ ملی قوانین و مقررات جهت تسهیل دسترسی حقوق‌دانان، دستگاه‌های اجرایی و عموم مردم.
4. ارتقای زیرساخت‌های ارتباطی مرکز پژوهش‌های مجلس: ایجاد شبکه‌های نوین اطلاعاتی برای اتصال ساختار کارشناسی و پژوهشی به کمیسیون‌های تخصصی، به منظور تسریع در ارائۀ گزارش‌های علمی و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده‌های دقیق.
5.  توسعۀ زیرساخت‌های دیجیتال خبرگزاری خانۀ ملت(ICANA): ارتقای بستر اطلاع‌رسانی نهاد قانون‌گذاری به منظور پوشش لحظه‌ای و چندرسانه‌ای اخبار، مصوبات و رویدادهای مجلس در فضای وب.
6. راه‌اندازی سامانۀ جامع اتوماسیون اداری نمایندگان: ایجاد بستر امن الکترونیکی برای تسریع در مکاتبات میان نمایندگان، وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی، که موجب کاهش چشمگیر بروکراسی کاغذی گردید.
7. ایجاد شبکۀ ارتباطی پایدار با دفاتر حوزه‌های انتخابیه: تجهیز دفاتر استانی نمایندگان به زیرساخت‌های شبکه امن و سیستم‌های ویدئوکنفرانس جهت تسهیل ارتباط مستمر با مرکز و پیگیری الکترونیکی امور موکلان.
8.  توسعۀ پورتال جامع مجلس شورای اسلامی: طراحی و پیاده‌سازی درگاه یکپارچه اینترنتی برای ارائۀ اطلاعات ساختار، معرفی کمیسیون‌ها و دسترسی برخط پژوهشگران به مشروح مذاکرات و مستندات تقنینی.
9. تجهیز زیرساخت‌های سمعی و بصری برای پخش زندۀ اینترنتی: فراهم آوردن امکانات فنی جهت پخش مستقیم جلسات علنی در فضای وب، به منظور افزایش دسترسی عمومی به روند بررسی طرح‌ها و لوایح.
10. دیجیتال‌ کردن منابع کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس: اجرای کلان‌پروژه تصویربرداری و تبدیل میلیون‌ها برگ از اسناد تاریخی، نسخ خطی و مشروح مذاکرات ادوار گذشته به داده‌های دیجیتال، جهت حفظ میراث مکتوب و تسهیل دسترسی پژوهشگران.
11. تأسیس و ارتقای مرکز دادۀ اختصاصی قوۀ مقننه: ایجاد زیرساخت استاندارد و مستقل برای میزبانی امن سرورهای داخلی، با هدف پشتیبانی پایدار از تمامی سامانه‌های قانون‌گذاری الکترونیک و جلوگیری از اختلال در شبکه‌های حساس پارلمانی.
12. الکترونیکی کردن فرایندهای کمیسیون اصل 90: طراحی بستر امن تحت وب برای دریافت برخط شکایات مردمی از طرز کار قوای سه‌گانه، که به شکل‌گیری سیستم پیگیری مکانیزه پرونده‌ها و تسریع روند پاسخ‌گویی منجر شد.
13.  توسعۀ هوشمند سالن‌های جلسات کمیسیون‌های تخصصی: تجهیز اتاق‌های برگزاری جلسات کمیسیون‌ها به سامانه‌های ضبط دیجیتال مذاکرات، نمایشگرهای تعاملی برای بررسی دقیق لوایح و ابزارهای رأی‌گیری داخلی، جهت مستند کردن بی‌نقص مباحث کارشناسی.
14. تقویت زیرساخت‌های امنیت سایبری شبکه‌های داخلی مجلس: استقرار پروتکل‌های نوین حفاظتی و توسعه دیوارهای آتش بومی برای محافظت از پایگاه‌های داده و اتوماسیون‌های اداری در برابر تهدیدهای سایبری و حفظ محرمانگی اسناد طبقه‌بندی‌شده.
15.  هدایت فرایند گذار سازمان صدا و سیما از سامانه پخش آنالوگ به دیجیتال: در طول دوره ریاست 10 ساله ایشان، مطالعات و اقدامات اولیه برای تبدیل سیستم پخش برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی از آنالوگ به دیجیتال آغاز شد. پروژۀ کلان ملی مذکور، زمینه‌ساز بهبود کیفیت صدا و تصویر، افزایش چشمگیر تعداد شبکه‌ها و بهینه‌سازی بهره‌برداری از طیف فرکانسی کشور گردید.
16. توسعۀ کمی و کیفی شبکه‌های برون‌مرزی مبتنی بر فناوری ماهواره‌ای: تأسیس و تقویت شبکه‌هایی نظیر جام جم برای مخاطبان ایرانی خارج از کشور و شبکه خبری العالم، مستلزم سرمایه‌گذاری سنگین در زیرساخت‌های ارسال و دریافت ماهواره‌ای بود. این اقدام، بُرد رسانه‌ای کشور را در مقیاس بین‌المللی متحول ساخت.
17.  تأسیس و توسعۀ آرشیو دیجیتال مرکزی صدا و سیما: آغاز پروژۀ عظیم تبدیل و ذخیره‌سازی میلیون‌ها ساعت از منابع صوتی و تصویری سازمان، از نوارهای مغناطیسی به فرمت‌های دیجیتال، در دورۀ مدیریت ایشان کلید خورد. این طرح راهبردی، به حفظ میراث دیداری و شنیداری کشور و تسهیل دسترسی برنامه‌سازان به منابع آرشیوی منجر شد.
18.  تدوین مبانی راهبردی پدافند سایبری در شورای عالی امنیت ملی: در جایگاه دبیر شورا، ایشان در شکل‌گیری سیاست‌های کلان مرتبط با حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی کشور در برابر تهدیدات سایبری نقش داشت. تمرکز این سیاست‌ها بر ایمن‌سازی شبکه‌های صنعتی، انرژی و ارتباطی، پایه‌های دکترین دفاع سایبری کشور را بنا نهاد.
19.  پایه‌گذاری زیرساخت‌های رسانه مبتنی بر اینترنت(IP Media): در اواخر دورۀ مسئولیت ایشان در صدا و سیما، نخستین گام‌ها برای راه‌اندازی وب‌سایت‌های رسمی شبکه‌ها و بارگذاری محتوای درخواستی(VOD) برداشته شد. همچنین، مطالعات اولیه برای گذار به سمت تلویزیون مبتنی بر پروتکل اینترنت(IPTV) جهت ارائۀ خدمات تعاملی به مخاطبان صورت پذیرفت.

ترور و شهادت | زندگینامه شهید دکتر علی لاریجانی

سپیده هنوز کامل سر نزده بود و ساعت‌های بامداد آرام آرام به پنج نزدیک می‌شد که تلفن به صدا درآمد؛ تماسی کوتاه اما سنگین، تماسی که بوی حادثه می‌داد. آن سوی خط، یکی از نزدیکان خانواده با صدایی مضطرب خبر داد: «خانه شما موشک‌باران شد.»

در آن لحظه هنوز هیچ چیز قطعی نبود. پرسش نخست این بود که آیا مهمانان آن‌جا حضور داشتند یا نه. احتیاط نیز لازم بود؛ گفت‌وگو دربارۀ جزئیات پشت تلفن می‌توانست خطرساز باشد. محمدرضا لاریجانی بعدها گفت: من و برادرم تصمیم گرفتیم درباره اطلاعات دقیق صحبت نکنیم، زیرا هر تماس ممکن بود رصد شود و مسیر پیگیری ما را برای دشمن آشکار کند. اما اندک اندک نشانه‌ها از دل ویرانه‌ها سر برآوردند.

دوستی که شب پیش تا حدود هشت یا نه شب در کنار دکتر بود، همان کسی که آخرین بار او را دیده بود، تماس گرفت. صدایش آمیخته با حیرت و اندوه بود. گفت میان خرابه‌ها چیزی دیده است؛ چیزی آشنا. او توضیح داد که شب گذشته، هنگام دیدار، آقای وحید فاطمی‌نژاد دسته‌کلیدی در دست داشت و آن را در میان انگشتانش می‌چرخاند. اکنون همان دسته‌کلید در میان آوار پیدا شده بود.

تصاویر یکی پس از دیگری از محل حادثه ارسال می‌شد؛ عکس‌هایی از خانه‌ای که دیگر خانه نبود، از دیوارهایی که فرو ریخته بودند و از آواری که گواه یک حمله بی‌رحمانه بود. هر تصویر، تکه‌ای از حقیقت را روشن‌تر می‌کرد. سرانجام همان دوست دوباره تماس گرفت و جمله‌ای گفت که تردیدها را به یقین تبدیل کرد: «آقا مرتضی را دیدم.»

در همان لحظه محمدرضا لاریجانی فهمید که حقیقت چه بوده است. وقتی پیکر آقا مرتضی در میان آوار دیده شده بود، دیگر جای تردیدی باقی نمی‌ماند؛ دکتر نیز در همان‌جا حضور داشته است. بدین ترتیب، در سکوت سحرگاه و در میان آوار خانه‌ای که هدف موشک قرار گرفته بود، خبر تلخ شهادت روشن شد؛ خبری که ابتدا با یک تماس کوتاه آغاز شد و اندک اندک، با نشانه‌هایی کوچک در دل خرابه‌ها، به یقین تبدیل شد.

علی لاریجانی، در ۲۶ اسفند سال ۱۴۰۴ش در جنگ رمضان(جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل با ایران) توسط رژیم صهیونسیتی ترور شد و به شهادت رسید. در حمله این رژیم چند تن از همراهان او ازجمله یکی از پسرانش نیز به شهادت رسیدند. پیش از این، رئیس‌جمهور آمریکا او را تهدید به ترور کرده بود و لاریجانی در واکنش آن به سخنی از امام حسین(ع) اشاره کرده بود: «إنی لا أری الموتَ إلا سعادهً، ولا الحیاهَ مع الظالمین إلا بَرَماً؛ من مرگ را جز سعادت نمی‌بینم و زندگی با ستمگران را جز ملال و خواری نمی‌دانم.»

پیش از شهادت لاریجانی، گزارش‌هایی مبنی بر تلاش برای ترور او منتشر شده بود. ازجمله تهدید او در جنگ دوازده‌ روزه و همچنین تلاش رژیم صهیونیستی برای ترور وی در زمان سفرش به لبنان در بهمن ۱۴۰۴ش. پیکر وی پس از تشییع در تهران در ۲۷ اسفند، به قم منتقل شد و در ۲۸ اسفند، پس از تشییع و اقامه نماز توسط آیت‌الله کریمی جهرمی در کنار پدر و پدر همسرش در حرم حضرت معصومه(ع) دفن شد.

در پی ترور علی لاریجانی، سید مجتبی خامنه‌ای رهبر وقت جمهوری اسلامی ایران، مراجع تقلید همچون عبدالله جوادی آملی، حسین نوری همدانی، ناصر مکارم شیرازی، رؤسای جمهور ایران و روسیه و برخی مقامات ایران و کشورهای مختلف و حزب‌الله لبنان، احزاب جنبش عدالت و حزب مردم در پاکستان و مدیر حوزه‌های علمیه ایران، شهادت او را تسلیت گفتند. همچنین سپاه پاسداران ایران به همراه ارتش ایران، مرحله ۶۱ عملیات وعده صادق ۴ را در انتقام ترور لاریجانی، با حملات موشکی و پهبادی به سرزمین‌های اشغالی و پایگاه‌های آمریکایی در منطقه انجام دادند.