نقد بازی ویچر ۳ | The Witcher 3: Wild Hunt

سرنوشت در دل آشوب | داستان بازی ویچر ۳

داستان ویچر ۳(The Witcher 3: Wild Hunt) در جهان روایت می‌شود که بوی خون، باروت و جادوی سیاه از هر گوشه آن به مشام می‌رسد. برخلاف بسیاری از آثار فانتزی که خیر و شر را در دو جبهه سپید و سیاه قرار می‌دهند، اینجا با خاکستری‌ترین حالت ممکن روبه‌رو هستیم.

جست‌وجوی بی‌پایان برای یافتن سیری (Ciri)

داستان از جایی شروع می‌شود که گرالت از ریوییا(Geralt of Rivia)، شکارچی هیولایی که احساساتش را در ازای قدرت و بقا قربانی کرده، در جست‌وجوی گمشده‌ای است که حکم دختر خوانده‌اش را دارد.

هستهٔ اصلی روایت بر پایه رابطه‌ای عاطفی میان گرالت و سیری(Ciri) بنا شده است. سیری، فرزند خون کهن(Elder Blood)، قدرتی در اختیار دارد که می‌تواند جهان را نجات دهد یا به کام نابودی بکشاند. اما برای گرالت، او بیشتر از ابزاری برای نجات دنیا است، سیری پیوند میان دنیای سرد و بی‌روح ویچرها با عواطف انسانی است.

بازیکن در طول مسیر، با ردیابی قدم‌های سیری در مناطق مختلف، گویی پازلی از زندگی در حال فروپاشی را تکمیل می‌کند. این جست‌وجو تنها جابه‌جایی در نقشه نیست؛ سفری برای درک بهای قدرت است. وایلد هانت(Wild Hunt)، لشکری شبح‌وار و سهمگین، در پی تصاحب این قدرت است و همین تقابل، فضایی از تعلیق و اضطراب دائمی را در کل روایت بازی ایجاد می‌کند.

هرچقدر دربازی بیشتر پیش می‌روید یبشتر با تبعات انتخاب‌ها و نحوه تعاملتان با مخاطبین درگیر می‌شوید در ادامه به نقش انتخاب‌هایی که در مراحل بازی انجام می‌دهیم بیشتر پرداخته‌ایم.

نقش انتخاب‌های اخلاقی در تغییر سرنوشت جهان بازی

در نقد بازی ویچر ۳، نمی‌توان از تاثیر شگرف انتخاب‌ها بر روند داستان چشم‌پوشی کرد. اینجا خبری از انتخاب‌های ساده میان خوب و بد نیست. بازیکن بارها در موقعیت‌هایی قرار می‌گیرد که باید بین بد و بدتر یکی را برگزیند. این مفهوم که به انتخاب میان دو شر(The Lesser Evil) شهرت دارد، بن‌مایهٔ اصلی تصمیم‌گیری‌ها است. هر واکنشی، هر چقدر هم کوچک، مانند سنگی که در برکه‌ای آرام پرتاب شود، موج‌هایی می‌سازد که فرسنگ‌ها دورتر و ساعت‌ها بعد، تاثیرش را بر زندگی شخصیت‌های فرعی و اصلی نشان می‌دهد.

سرنوشت نهایی سیری و پایان‌بندی جهان بازی، بر پایه دیالوگ‌ها و برخوردهای انسانی گرالت با سیری در لحظات تنهایی شکل می‌گیرد نه بر اساس نبردی نهایی و حماسی؛ موضوعی که نشان می‌دهد در این دنیای بی‌رحم، رفتارهای کوچک اخلاقی از شمشیرهای فولادی و نقره‌ای بران‌تر هستند.

فروپاشی خانواده و شخصیت بارون خونین

شاید تکان‌دهنده‌ترین بخش داستانی در منطقه ولن(Velen) رخ دهد؛ جایی که با شخصیتی به نام بارون خونین(Bloody Baron) آشنا می‌شویم. ماموریت او به خوبی نشان می‌دهد که چطور جنگ و اعتیاد به الکل می‌تواند کانون خانواده‌ای را به خاک سیاه بنشاند. بارون، که در ظاهر حاکمی مقتدر و خشن به نظر می‌رسد، در لایه‌های درونی مردی است که بذر نفرت را در دل همسر و دخترش کاشته است. داستان جنین مرده‌ای که به هیولایی به نام باتچرلینگ(Botchling) تبدیل شده، نمادی صریح از گناهان پاک‌نشده و مسئولیت‌ناپذیری است.

این بخش از روایت، بدون آنکه بخواهد صریح و مستقیم درمورد تبعات اخلاقی عمل صحبت کند، مخاطب را با تبعات وحشتناک فروپاشی اخلاقی در نهاد خانواده روبه‌رو می‌کند. بازیکن در میانه این تراژدی، باید تصمیم بگیرد که آیا به این مرد خطاکار فرصت جبران بدهد یا او را در باتلاق خودساخته‌اش رها کند. این سیر داستانی عمیق، مقدمه‌ای است برای شناخت بهتر مردی که این مسیر پرمخاطره را طی می‌کند؛ یعنی خود گرالت.

گرالت از ریوییا | قهرمان یا مزدور؟

گرالت شخصیت محوری دنیایی است که در آن مرز میان انسانیت و هیولا بودن به باریکی موی اسب شده است. او برخلاف قهرمانان افسانه‌ای که برای افتخار می‌جنگند، برای بقا و سکه‌ای ناچیز شمشیر می‌کشد. این تضاد، گرالت را از جایگاه موجودی افسانه‌ای درحد انسانی ملموس پایین می‌آورد که دغدغه نان شب و سرپناه دارد.

تحلیل شخصیت‌پردازی و ویژگی‌های رفتاری ویچرها (Witchers)

ویچرها محصول فرآیندی دردناک و خطرناک به نام آزمون علف‌ها(Trial of the Grasses) هستند؛ جهش‌یافتگانی که برای مقابله با موجودات ماورایی، تغییرات ژنتیکی سنگینی را پشت سر گذاشته‌اند. در فرهنگ عامه جهان بازی، این‌طور القا شده که ویچرها عاری از هرگونه احساس هستند. اما گرالت نقضی بر این ادعای دروغین است. سردی رفتار او، به دلیل بی‌اعتمادی و سوء ظن به دنیایی است که او را موجود نجس یا عجیب‌الخلقه خطاب می‌کند نه به دلیل بی‌عاطفه بودن.

مخاطب جوان در اینجا با حقیقتی تلخ روبه‌رو می‌شود؛ طردشدگی اجتماعی. گرالت تصویری از افرادی است که جامعه به تخصص آن‌ها نیاز حیاتی دارد، اما به محض اتمام کار، آن‌ها را از خود می‌راند. این ویژگی، گرالت را به نمادی از بیگانگی فرد با اجتماع تبدیل می‌کند که برای حفظ هویتش، به کدهای اخلاقی شخصی‌اش پایبند می‌ماند.

روابط انسانی و تضادهای درونی شخصیت‌های اصلی

تضاد اصلی در شخصیت گرالت، میان وظیفه حرفه‌ای او به عنوان قاتل کرایه ای هیولاها و میل درونی‌اش به داشتن زندگی عادی جریان دارد. او مدام با این پرسش کلیدی روبه‌رو است که آیا دخالت در امور سیاسی و انسانی، با سوگند بی‌طرفی ویچرها همخوانی دارد؟ روابط او با دوستانش مانند دندلاین(Dandelion) یا مربی‌اش وزمیر(Vesemir)، نشان‌دهنده نیاز غریزی او به تعلق داشتن به گروهی است که او را قضاوت نمی‌کنند.

واقع، بازی به ما نشان می‌دهد که حتی قدرتمندترین جادوگران و مبارزان هم بدون تکیه‌گاه‌های عاطفی، در برابر فشارهای دنیای بیرون فرو می‌پاشند. گرالت مردی است که زیر بار سنگین تقدیر، به دنبال معنایی برای رنج‌هایش می‌گردد و همین جست‌وجو، او را از مزدوری ساده به شخصیتی تاثیرگذار تبدیل می‌کند.

ینیفر (Yennefer) و تریس (Triss) | دوگانه قدرت و زنانگی در جادوگری

روابط عاطفی گرالت با دو جادوگر مقتدر یعنی ینیفر از ونگربرگ(Yennefer of Vengerberg) و تریس مری‌گولد(Triss Merigold)، تنها مثلثی عاشقانه برای سرگرمی نیست؛ این رابطه بازنمایی دو رویکرد متفاوت به زندگی و قدرت است. ینیفر نمادی از قدرت مهارنشدنی، جاه‌طلبی و عشقی است که با تلخی و کنترل‌گری گره خورده است. او تصویری از زنی است که برای رسیدن به هدف، ابایی از زیر پا گذاشتن قوانین طبیعی ندارد. در مقابل، تریس مری‌گولد چهره‌ای مهربان‌تر، ملموس‌تر و عاطفی‌تر از جادوگری ارائه می‌دهد که به دنبال آرامش و ثبات است.

انتخاب میان این دو، در حقیقت انتخاب نوع نگاه گرالت به آینده است؛ انتخابی میان تلاطم ابدی جادوی سیاه و قدرت سیاسی، یا رسیدن به ساحل آرامش در دنیایی که هر لحظه رو به نابودی می‌رود. این روابط پیچیده، مخاطب را با مفهوم مسئولیت انتخاب در برابر دیگری مواجه می‌کند و نشان می‌دهد که جادو و قدرت، هیچ‌گاه نمی‌توانند جایگزین خلأهای عاطفی روح بشر شوند. همین پیچیدگی‌های انسانی است که بازیکن را مشتاق می‌کند تا بفهمد چرا دنیای سرد ویچر، چنین کشش بی‌پایانی برای مخاطبان جهانی دارد.

چرا ویچر ۳ همچنان مخاطب را جادو می‌کند؟ | تحلیل جذابیت

بسیاری از بازی‌های رایانه‌ای پس از گذشت مدتی از تب و تاب می‌افتند، اما ویچر ۳ هنوز هم مثل روز اول طرفدارانش را پای صفحه نمایش می‌خکوب می‌کند. این ماندگاری، نتیجه احترامی است که سازندگان برای شعور مخاطب قائل شده‌اند. بازی به جای آنکه بازیکن را تنها ابزاری برای کلیک کردن ببیند، او را به زیستن در دنیایی دعوت می‌کند که هر جزئی از آن، داستانی برای گفتن دارد.

‍۱. جادوی روایت در ماموریت‌های فرعی

در اکثر بازی‌های سبک نقش‌آفرینی (RPG)، ماموریت‌های فرعی تنها فعالیت‌هایی کسل‌کننده برای افزایش سطح شخصیت هستند؛ اما در نقد بازی ویچر ۳، این بخش‌ها ستون‌های اصلی اعتبار بازی به شمار می‌روند. برای مثال، ماموریت قلب وحشی(Wild at Heart) را در نظر بگیرید.

در ابتدا به نظر می‌رسد با شکاری ساده برای از بین بردن گرگینه‌ای(Werewolf) طرف هستیم. اما با پیشروی در داستان، با مثلثی عشقی، خیانت و حسادت خواهرانه روبه‌رو می‌شویم که مرز میان هیولا و انسان را جابه‌جا می‌کند. بازیکن در انتها متوجه می‌شود که هیولای واقعی در واقع آن موجود انسانی است که از سر حسادت، مقدمات نابودی خانواده‌اش را فراهم کرده است. این لایه‌بندی داستانی باعث می‌شود مخاطب جوان حس کند که با اثری هوشمند طرف است که به جای قضاوت‌های سطحی، او را با پیچیدگی‌های روان بشر روبه‌رو می‌کند.

۲. طراحی جهان باز (Open World) و اتمسفر گیرا

جهان بازی وسعت عجیبی دارد، اما این وسعت هرگز به معنای خالی بودن نیست. از باتلاق‌های مه گرفته و غم‌زده ولن که فقر و فلاکت از در و دیوارش می‌بارد، تا شکوه خیابان‌های شلوغ نووی‌گراد(Novigrad) که با تعصبات مذهبی گره خورده است، هر منطقه اتمسفر منحصربه‌فرد خودش را دارد. طراحی بصری طوری انجام شده که گویی هر روستا و هر خرابه، تاریخی پشت سر گذاشته است. وزش باد در میان درختان، حرکت ابرها و سایه‌هایی که بر روی دشت‌ها می‌افتد، همگی در خدمت ایجاد حسی هستند که بازیکن را در خود غرق می‌کند. این فضاسازی دقیق، باعث می‌شود مخاطب فراموش کند که در حال تجربه محصولی دیجیتالی است و به تدریج خود را بخشی از آن اقلیم بداند.

۳. موسیقی و نغمه‌های عامیانه | ابزاری برای القای حس نوستالژی فانتزی

موسیقی در ویچر ۳ روح حاکم بر لحظات است. استفاده از سازهای فولکلور و باستانی اسلاوی و نغمه‌هایی که توسط گروه پرسیوال(Percival) اجرا شده، هویتی به بازی بخشیده که در هیچ اثر دیگری تکرار نشده است. نغمه‌های حزن‌آلود در لحظات تنهایی گرالت و ضرب‌آهنگ‌های کوبنده در هنگام نبرد با هیولاها، به طور ناخودآگاه هیجان و آرامش را به مخاطب تزریق می‌کنند. این آواها به قدری با ریشه‌های کهن اساطیری گره خورده‌اند که حتی برای مخاطب ایرانی هم حسی از آشنایی و نوستالژی فانتزی را بیدار می‌کنند؛ گویی این صداها از اعماق تاریخ بشری بیرون کشیده شده‌اند تا داستان مردی تنها را روایت کنند.

۴. تعامل زنده با محیط | وقتی دنیای بازی بدون بازیکن هم نفس می‌کشد

پویایی جهان ویچر در جزئیات کوچکی نهفته است که شاید در نگاه اول به چشم نیایند. مردم روستاها با تغییر زمان روز و شب، برنامه زندگی‌شان عوض می‌شود؛ هنگام باران به زیر سقف‌ها پناه می‌برند و در میخانه‌ها درباره جنگ و قحطی بحث می‌کنند. حتی ریش گرالت به مرور زمان بلند می‌شود که نشان‌دهنده گذر واقعی وقت است.

این سطح از جزئی‌نگری باعث می‌شود دنیای بازی زنده به نظر برسد. وقتی بازیکن می‌بیند که اقداماتش، مثل پاکسازی لانه هیولاها، منجر به بازگشت مردم به دهکده‌های متروکه می‌شود، حسی از تاثیرگذاری و عاملیت را تجربه می‌کند. همین درگیری عمیق است که باعث می‌شود مخاطب با هر سلیقه‌ای، جذب این اتمسفر گیرا شود و بخواهد ساعت‌ها در آن زندگی کند؛ موضوعی که ما را به سمت شناخت دقیق‌تر سلیقه این مخاطبان سوق می‌دهد.

چه کسانی جذب دنیای ویچر می‌شوند؟ | سلیقه‌شناسی بازیکنان

درک این موضوع که چرا ویچر ۳ به پدیده‌ای جهانی تبدیل شد، نیازمند نگاهی عمیق به تغییر ذائقه نسل جدید است. مخاطب امروز، دیگر با قصه‌های پریان که در آن‌ها قهرمان داستان بدون هیچ خطایی پیروز می‌شود، اقناع نمی‌شود. او به دنبال صداقت است؛ حتی اگر این صداقت به قیمت دیدن زشتی‌های عریان جهان تمام شود.

میل به تجربه زندگی در دنیای تاریک و بزرگسالانه

دنیای ویچر یا همان قاره(The Continent)، بازتابی از درگیری‌های واقعی بشری در لفافه اساطیر است. مخاطب جوان ایرانی و جهانی، در این بازی با مفاهیمی مثل نژادپرستی، فقر، تبعات ویرانگر جنگ و فساد سیستماتیک روبه‌رو می‌شود. وقتی در نووی‌گراد شاهد سوزاندن غیرانسان‌ها در آتش تعصب هستید، بازی به شما نمی‌گوید که این کار بد است؛ شما را در متن فاجعه قرار می‌دهد تا خودتان سنگینی این بی‌عدالتی را حس کنید. این تاریکی، نه برای جلب توجه، که برای خلق حسی از حقیقت طراحی شده است.

بازیکن حس می‌کند که این جهان، با تمام جادوها و هیولاهایش، به واقعیت زندگی او نزدیک‌تر از دنیاهای رنگارنگ و بی‌نقص دیگر بازی‌ها است. در واقع، گرایش به این دنیای بزرگسالانه، نشانه بلوغ فکری مخاطبی است که می‌خواهد با چالش‌های اخلاقی جدی دست‌وپنجه نرم کند.

تاثیر بازی بر ذائقه بصری و روایی نسل جدید

ویچر ۳ استانداردهای روایت را برای نسلی جابه‌جا کرد. مخاطبی که این بازی را تجربه کرده، دیگر نمی‌تواند ماموریت‌های سطحی و تکراری بازی‌های دیگر را بپذیرد. تکنیک روایت محیطی(Environmental Storytelling) در این اثر به اوج رسیده است. بازیکن می‌آموزد که برای درک داستان، باید به جزئیات بصری دقت کند؛ به نامه‌های رها شده در کلبه‌ای متروکه یا نوع چینش اشیاء در صحنه جنایت. این موضوع باعث شده ذائقه روایی نسل جدید به سمت پیچیدگی و لایه‌بندی حرکت کند. آن‌ها دیگر شنونده صرف قصه نیستند، خودشان مثل کارآگاه، لایه‌های مختلف حقیقت را کشف می‌کنند. این درگیری ذهنی، لذتی فراتر از سرگرمی ساده ایجاد می‌کند و باعث می‌شود مخاطب حس کند هوش و کنجکاوی‌اش مورد تکریم قرار گرفته است.

جذابیت مفهوم انتخاب میان بد و بدتر برای مخاطب معاصر

بزرگ‌ترین جذابیت ویچر برای انسان معاصر، درک این واقعیت است که گاهی هیچ راه درستی وجود ندارد. در ماموریت تپه زمزمه‌گر(The Whispering Hillock)، بازیکن باید بین نجات جان چند کودک بی‌گناه یا جلوگیری از نابودی کل دهکده را برگزیند. هر انتخابی که بکنید، در انتها عده‌ای کشته می‌شوند و قلبتان از سنگینی این تصمیم به درد می‌آید. این دقیقاً همان چیزی است که مخاطب هوشمند به دنبال آن است؛ اعتبارسنجی تجربیات تلخ زندگی واقعی.

در جهانی که رسانه‌ها مدام سعی در ساده‌سازی مسائل دارند، ویچر ۳ به مخاطب می‌گوید که دنیا پیچیده است و هر انتخابی، بهایی دارد. این رویکرد، نه تنها باعث ریزش مخاطب نشده که باعث شده بازیکنان حس کنند این اثر، شعور آن‌ها را درک کرده و آن‌ها را در موقعیت قضاوت‌های سنگین انسانی قرار داده است؛ موقعیت‌هایی که در بخش‌های بعدی این یادداشت، لایه‌های اعتقادی و نمادین آن‌ها را با دقت بیشتری بررسی خواهیم کرد.

تحلیل لایه‌های زیرین و بازنمایی باورهای اعتقادی

در دنیای ویچر ۳، دین تنها مجموعه‌ای از مناسک فردی نیست؛ نیروئی قدرتمند و تاثیرگذار در ساختار قدرت است که به جای آرامش، اغلب بذر ترس و تفرقه می‌کارد. بازی با ظرافت نشان می‌دهد که چطور در زمانه قحطی و جنگ، اعتقادات مذهبی می‌توانند به ابزاری برای کنترل توده‌ها و حذف دگراندیشان تبدیل شوند.

تصویرگری از نهاد دین و کلیسا در سرزمین‌های شمالی

در سرزمین‌های شمالی، نهاد دین به عنوان پناهگاهی برای مردم رنج‌دیده معرفی می‌شود که در باطن، با سیاست‌های سرکوب‌گرانه پادشاهانی مثل رادووید پنجم(Radovid V) گره خورده است. بازی تصویری از کلیسا ارائه می‌دهد که به جای پرداختن به فضائل اخلاقی، در پی تثبیت هژمونی خود است. برای مخاطب جوان، این تصویر یادآور هشداری تاریخی است؛ هرگاه دین به جای تربیت روح، به سمت کسب قدرت مطلق حرکت کند، نتیجه‌ای جز استبداد نخواهد داشت. در ویچر ۳، ما با روحانیونی روبه‌رو می‌شویم که از جهل مردم برای سوزاندن کتاب‌ها و جادوگران استفاده می‌کنند.

فرقه آتش ابدی (Eternal Fire) | هجو آیین‌های دینی و تفتیش عقاید

فرقه آتش ابدی(Eternal Fire) در شهر نووی‌گراد، تجسم عینی افراط‌گرایی و تفتیش عقاید مسیحیان است. این فرقه با شعار پاکسازی جهان از شر، دست به جنایت‌هایی می‌زند که هیچ تفاوتی با اعمال هیولاها ندارد. کالب منگه(Caleb Menge)، رهبر نیروهای نظامی این فرقه، شخصیتی است که با بی‌رحمی تمام، نظم را در نابودی دیگری می‌بیند. ماموریت هیزم‌های نووی‌گراد(Pyres of Novigrad) به طور دقیق نشان می‌دهد که چطور نمایش اعدام در ملاءعام، به ابزاری برای سرگرمی و القای قدرت تبدیل شده است.

نمادشناسی و شباهت‌های فرقه‌ای در طراحی جادوها و آیین‌ها

طراحی بصری جادوها و آیین‌های بازی، مملو از نمادهایی است که ریشه در علوم غریبه و باورهای کهن دارند. ویچرها از نشانه‌هایی(Signs) مثل ایگنی(Igni) یا کوئن(Quen) استفاده می‌کنند که ساختاری هندسی و نمادین دارند. این نشانه‌ها  بخشی از سیستم فکری منسجم به شمار می‌روند که بر کنترل عناصر طبیعت تاکید دارد. در مقابل، آیین‌های قربانی‌گری در جزایر اسکیلیگ یا پرستش الهه فریا(Freya)، شکلی از پیوند بدوی و خشن با طبیعت را نشان می‌دهند.

بازی با قرار دادن این نمادها در کنار هم، مخاطب را به این فکر وامی‌دارد که مرز میان جادو، معجزه و خرافه کجاست؟ این تحلیل نمادین به ما کمک می‌کند تا بفهمیم چطور ذهن انسان برای توجیه قدرت‌های ماورایی، به خلق آیین‌های پیچیده روی می‌آورد؛ موضوعی که در بخش‌های مربوط به انجمن جادوگران و نفوذ نهان‌گرایی، ابعاد سیاسی خود را بیشتر آشکار خواهد کرد.

بررسی مفاهیم نمادین و گرایش‌های خاص در طراحی بازی

عبور از لایه مذهب رسمی ما را به دنیای پیچیده‌تر جادو و نهان‌گرایی در ویچر ۳ می‌رساند. اینجا دیگر صحبت از توده‌های مردم نیست ما در اینجا با نخبگانی طرف هستیم که دانش ماورایی را به ابزاری برای طراحی جهان تبدیل کرده‌اند. نمادشناسی در این بخش، نقشی کلیدی در القای تفکرات خاص به مخاطب ایفا می‌کند.

تحلیل المان‌های مرتبط با نمادهای باستانی و مکاتب فکری

طراحی نشان ویچرها بر روی مدال‌های فلزی، تنها برای زیبایی نیست. هر نشان، از گرگ(Wolf) گرفته تا مار(Viper)، بازتاب‌دهنده فلسفه‌ای وجودی است که ریشه در توتم‌پرستی باستانی دارد. اما فراتر از آن، علائم جادویی که گرالت به کار می‌برد، شباهت‌های عجیبی به الفبای کیمیاگری و نمادهای ماسونی دارند. استفاده از اشکال هندسی مثلث و دایره در اجرای طلسم‌ها، حسی از تسلط بر نظم کیهانی را القا می‌کند. مخاطب جوان در میانه نبردها، مدام با این علائم بصری درگیر می‌شود و به طور ناخودآگاه، قدرت را با این نشانه‌های مرموز گره می‌زند. این موضوع نشان می‌دهد که چطور اثری سرگرمی می‌تواند مفاهیم نهان‌گرایانه را به بخشی از تجربه روزمره بازیکن تبدیل کند.

انجمن جادوگران (Lodge of Sorceresses) | نفوذ سیاسی و ترویج نهان‌گرایی

انجمن جادوگران(Lodge of Sorceresses) تجسم واقعی قدرت در سایه است. این گروه، متشکل از زنانی مقتدر که عمر خود را با جادو طولانی کرده‌اند، هدفشان خدمت به مردم نیست، هدفشان هدایت پنهانی سیاست‌های قاره است. آن‌ها در ماموریت‌های سیاسی بازی، به روشنی نشان می‌دهند که پادشاهان تنها مهره‌هایی در دست جادوگران هستند. این بازنمایی، ذهن مخاطب را به سمت پذیرش وجود سازمان‌های مخفی سوق می‌دهد که سرنوشت ملل را در اتاق‌های تاریک رقم می‌زنند.

جادو در اینجا دانش ممنوعه‌ای است که تنها در اختیار عده‌ای خاص قرار دارد. فیلیپا ایلهارت(Philippa Eilhart) با کارهای خود نشان می‌دهد که برای رسیدن به آرمان‌های انجمن، حتی کور شدن یا کشتن نزدیکان هم بهایی ناچیز است. این رویکرد به قدرت، ترویج‌دهنده نوعی از سیاست‌مداری بی‌رحمانه است که در آن هدف، وسیله را توجیه می‌کند.

بازنمایی جادوگری و نسبت آن با باورهای ماورایی و علوم غریبه

در نقد بازی ویچر ۳، باید به این نکته توجه کرد که جادوگری به عنوان نوعی از علم جایگزین معرفی می‌شود. جادوگران بازی، مثل کایرا متز(Keira Metz)، بیشتر شبیه به دانشمندانی هستند که در آزمایشگاه‌هایشان با عناصر طبیعت بازی می‌کنند. این جابه‌جایی مفهومی باعث می‌شود مخاطب، جادو را به عنوان نیرویی شیطانی نمی‌داند بازی جادو را به عنوان پتانسیلی درونی برای تغییر جهان بپذیرد. پیوند جادو با علوم غریبه در ماموریت‌های مربوط به احضار ارواح یا پیشگویی‌های تبار خون کهن، لایه‌هایی از عرفان‌های کاذب را به متن بازی تزریق می‌کند.

بازی با عادی‌سازی این مفاهیم، مرز میان واقعیت تجربی و توهمات ماورایی را مخدوش می‌کند. در حقیقت، جادو در ویچر ۳، پلی است که مخاطب را از دنیای منطقی به سمتی می‌برد که در آن، هر انحراف و هر عمل غیرمتعارفی، با منطق نیروی هرج‌ومرج(Chaos) توجیه می‌شود. این نگاه نسبی‌گرایانه به ماوراء الطبیعه، بستری برای تغییر الگوهای رفتاری فراهم می‌کند که در بخش‌های مربوط به سبک زندگی، تاثیرات مخرب آن را دقیق‌تر بررسی خواهیم کرد.

بازخوانی الگوهای رفتاری و سبک زندگی در ویچر ۳

نفوذ جریان‌های فکری و سیاسی در دنیای ویچر ۳، تنها به ساختار قدرت محدود نمی‌ماند؛ به مرور زمان، سبک زندگی و الگوهای رفتاری مخاطب را هم تحت تاثیر قرار می‌دهد. وقتی جادو و قدرت‌های ماورایی به عنوان ابزاری برای تغییر واقعیت پذیرفته شوند، به دنبال آن، مرزهای اخلاقی و رفتاری هم دستخوش تغییر می‌شوند.

تاثیر بازنمایی روابط غیرمتعارف بر ذهنیت مخاطب نوجوان

یکی از چالش‌های جدی در ویچر ۳، نحوه نمایش پیوندهای انسانی است. در این بازی، روابط عاطفی اغلب ناپایدار، بدون تعهد و تنها بر پایه لذت‌های آنی تعریف می‌شوند. گرالت به عنوان الگو، در بسیاری از مراحل می‌تواند وارد روابطی شود که هیچ پیوند عمیق یا معنایی در پشت آن‌ها نیست.

برای مخاطب نوجوانی که در حال شکل‌دهی به هویت اجتماعی خود است، این بازنمایی می‌تواند مفهوم خانواده و وفاداری را به امری ثانویه و حتی مزاحم تبدیل کند. بازی به جای تاکید بر ثبات عاطفی، هیجان ناشی از روابط گذرا را برجسته می‌کند. این رویکرد، در درازمدت ذهنیت مخاطب را به سمتی می‌برد که روابط انسانی را به عنوان ابزاری برای فرار از تنهایی یا کسب تجربه ببینند.

ترویج نهیلیسم و پوچی در پس‌زمینه دنیای بازی

دنیای ویچر غرق در حسی از ناامیدی فلسفی یا همان نهیلیسم(Nihilism) است. در جای‌جای بازی، این ایده القا می‌شود که جهان در حال نابودی است و تلاش‌های فردی برای بهبود اوضاع، بی‌فایده به نظر می‌رسد. پدیده سرمای سفید(White Frost) که نمادی از پایان حتمی جهان است، سایه‌ای از پوچی بر تمام کنش‌های بازیکن می‌اندازد. وقتی مخاطب حس کند که هیچ خیر مطلقی وجود ندارد و همه چیز رو به زوال است، به تدریج انگیزه خود را برای رفتارهای آرمان‌گرایانه از دست می‌دهد. این پوچی ساختارمند، بازیکن را به سمت نوعی از لذت‌گرایی مفرط در لحظه سوق می‌دهد؛ چرا که وقتی آینده‌ای وجود ندارد، اخلاقیات هم کارکرد خود را از دست می‌دهند.

حیازدایی تدریجی از طریق نمایش بی‌پروای انحرافات جنسی

ویچر ۳ با استفاده از گرافیک بالا و جزئیات بصری خیره‌کننده، پرده‌های حیای رفتاری را در بسیاری از صحنه‌ها کنار می‌زند. نمایش بی‌پروای انحرافات و روابط جنسی در محیط‌هایی مثل پاسی‌فلورا(Passiflora) در نووی‌گراد، تنها بخشی از واقع‌گرایی بزرگسالانه نیست؛ ابزاری برای حیازدایی تدریجی از ذهن مخاطب است. وقتی انحرافات جنسی به عنوان بخشی عادی و حتی جذاب از دنیای فانتزی نمایش داده شوند، زشتی آن‌ها در دنیای واقعی هم کمرنگ می‌شود. این فرآیند باعث می‌شود مخاطب جوان، حساسیت‌های اخلاقی خود را نسبت به حریم خصوصی و عفت رفتاری از دست بدهد. بازی با عادی‌سازی این صحنه‌ها، ذائقه بصری مخاطب را به سمتی می‌برد که دیگر از دیدن زشتی‌ها برآشفته نمی‌شود و آن‌ها را بخشی از طبیعت بشر می‌پذیرد.

عادی‌سازی مصرف مواد افیونی در قالب معجون‌های جادویی

یکی از مکانیک‌های اصلی گیم‌پلی، استفاده از معجون‌های کیمیاگری(Potions) است. ویچرها برای افزایش قدرت خود، از ترکیباتی سمی استفاده می‌کنند که سطح سمیت(Toxicity) خون آن‌ها را بالا می‌برد. اگرچه در بازی این کار برای مبارزه با هیولاها ضروری است، اما در لایه‌های نمادین، ترویج‌دهنده این ایده است که برای رسیدن به موفقیت یا تحمل دردهای زندگی، می‌توان به مواد خارجی و افیونی پناه برد. گرالت با مصرف این مواد، چهره‌ای هیولایی و ترسناک پیدا می‌کند، اما قدرت بیشتری به دست می‌آورد.

این استعاره، به طور ناخودآگاه به مخاطب می‌گوید که بهای قدرت، تخریب تدریجی جسم و روح است و این تخریب را امری قهرمانانه جلوه می‌دهد. عادی‌سازی تکیه بر معجون‌ها برای حل بحران‌ها، شباهت عجیبی به ترویج سبک زندگی مبتنی بر مصرف داروها و مواد روان‌گردان در جوامع مدرن دارد؛ موضوعی که در بخش‌های بعدی درباره فرسایش مرزهای فضیلت و رذیلت، ابعاد فلسفی سنگین‌تری پیدا خواهد کرد.

تقابل خیر و شر یا خاکستری‌انگاری مطلق؟ | چالش‌های اخلاقی

زمانی که نظام اخلاقی جامعه با مفاهیم نسبی‌گرایی گره بخورد، نتیجه‌ای جز سردرگمی و فرسایش ارزش‌های انسانی نخواهد داشت. ویچر ۳ در میانه نبردهای حماسی‌اش، سؤالی بنیادین را در ذهن بازیکن می‌کارد؛ آیا در دنیایی که همه چیز فاسد است، تلاش برای فاضل بودن معنایی دارد؟

فرسایش مرزهای فضیلت و رذیلت در ذهن مخاطب

در نقد بازی ویچر ۳، یکی از زیرپوستی‌ترین آسیب‌ها، ترویج این نگاه است که مرز مشخصی میان فضیلت و رذیلت وجود ندارد. بازی با قرار دادن بازیکن در موقعیت‌هایی که هر دو گزینه به فاجعه منجر می‌شوند، به تدریج حس حساسیت اخلاقی را در او می‌کشاند. برای نمونه، در ماجرای تپه زمزمه‌گر، شما یا باید مرگ کودکان را بپذیرید یا نابودی کل دهکده را. این تکرار مداوم انتخاب میان دو شر، ذهن مخاطب جوان را به سمتی می‌برد که باور کند اخلاق امری لوکس و دست‌نیافتنی است.

در حقیقت، بازی با خاکستری نشان دادن مطلق همه چیز، به طور غیرمستقیم راه را برای پذیرش رفتارهای ناهنجار باز می‌کند؛ چرا که وقتی هیچ‌کس خوب نیست، پس انجام کارهای بد هم چندان عجیب به نظر نمی‌رسد. این فرسایش تدریجی، بزرگ‌ترین دستاورد پنهان بازی در تغییر نظام ارزشی مخاطب است.

وایلد هانت (Wild Hunt) | نمادشناسی مرگ و پیوند آن با اساطیر کهن

لشکر وایلد هانت در بازی، فراتر از دشمنی قدرتمند، نمادی از تقدیرگرایی کور و ترس ازلی از مرگ است. این سواران شبح‌وار که ریشه در اساطیر اروپای شمالی دارند، در بازی به عنوان نیرویی مهارنشدنی تصویر می‌شوند که در پی تصاحب خون کهن هستند. نمادشناسی زره‌های استخوانی و چهره‌های جمجمه‌وار آن‌ها، پیوند عمیقی با مفاهیم دنیای مردگان دارد. نکته قابل تامل اینجاست که بازی، مرگ را کابوسی توصیف می‌کند که دائما مانند سایه‌ای در پی شکار امید تمام مردم است و هدفش همین امید است نه به عنوان بخشی از چرخه حیات که برای همه وجود دارد و یک روند طبیعی است.

تقابل گرالت با این لشکر، استعاره‌ای از تلاش انسان برای گریز از تقدیری است که توسط قدرت‌های بالاتر رقم خورده است. این نگاه سیاه به پایان جهان و سرنوشت، به تقویت همان حس پوچی و ناامیدی که پیش‌تر ذکر شد، کمک می‌کند.

مفهوم هیولا در دنیای انسان‌ها | جابه‌جایی نقش ظالم و مظلوم

شعار تبلیغاتی بازی، هیولاها را شکار کن، در لایه‌های عمیق‌تر بازی به پرسشی تلخ تبدیل می‌شود؛ هیولای واقعی کیست؟. در ماموریت جایی که گربه و گرگ بازی می‌کنند(Where the Cat and Wolf Play)، بازیکن با ویچری روبه‌رو می‌شود که کل مردم دهکده را به دلیل پرداخت نکردن دستمزدش قتل‌عام کرده است. اما وقتی داستان او را می‌شنوید، بازی شما را در موقعیتی قرار می‌دهد که به او حق بدهید! این جابه‌جایی مداوم نقش ظالم و مظلوم، تنها تکنیک‌های اصلی بازی برای مخدوش کردن قضاوت‌های مخاطب است.

انسان‌ها در ویچر ۳ اغلب وحشی‌تر، بی‌رحم‌تر و پست‌تر از موجودات ماورایی تصویر می‌شوند. این موضوع اگرچه در ظاهر نقدی به رفتارهای انسانی است، اما در باطن باعث می‌شود مخاطب نسبت به هم‌نوعان خود دچار بدبینی مفرط شود و هیولاها را ملموس‌تر و قابل‌درک‌تر از انسان‌های عادی ببیند. این جابه‌جایی جایگاه، مقدمه‌ای است برای پذیرش مفاهیم شیطانی که در محتوای الحاقی بازی به شکل مستقیم‌تری با آن‌ها روبه‌رو می‌شویم.

نفوذ شیطان در کالبد بازرگان | بررسی محتوای قلب‌های سنگی (Hearts of Stone)

وقتی صحبت از دشمن‌شناسی در ویچر ۳ به میان می‌آید، هیچ شخصیتی به اندازه گانتر اودیم(Gaunter O’Dimm) لرزه بر اندام مخاطب نمی‌اندازد. در محتوای الحاقی قلب‌های سنگی(Hearts of Stone)، بازی پا را از هیولاهای معمولی فراتر می‌گذارد و ما را با مفهومی انتزاعی و هولناک از شرِ مطلق روبه‌رو می‌کند که در کالبد بازرگانی ساده پنهان شده است.

گانتر اودیم (Gaunter O’Dimm) | تجسم شر مطلق و مفهوم معامله با شیطان

گانتر اودیم که با نام مرد شیشه‌ای(Man of Glass) هم شناخته می‌شود، شخصیتی است که با استفاده از کلمات و قراردادها، روح انسان‌ها را به اسارت می‌گیرد. او برخلاف هیولاهای زشت بازی، لبخندی بر لب دارد و مودبانه سخن می‌گوید. مخاطب جوان در اینجا با حقیقتی تکان‌دهنده روبه‌رو می‌شود؛ شیطان همیشه با شاخ و دم ظاهر نمی‌شود، و گاهی در لباس یاری‌گری دلسوز ظاهر می‌شود که در ازای کمکی کوچک، تمام هستی شما را طلب می‌کند.

نام او (G.O.D) استعاره‌ای معکوس از قدرت مطلقی است که به جای آفرینش، در پی نابودی کرامت انسانی است. او در ماموریت اولین لمس‌های نرم شر(Evil’s Soft First Touches)، با نجات دادن گرالت از کشتی زندان، او را در بند قراردادی ناخواسته گرفتار می‌کند؛ قراردادی که نشان می‌دهد چطور لحظه غفلت یا استیصال، می‌تواند انسان را به مهره‌ای در دست قدرت‌های شیطانی تبدیل کند.

فریب‌کاری و استثمار روح در لفافه برآورده کردن آرزوها

داستان اولگیرد فون اورک(Olgierd von Everec) در این بسته الحاقی، آیینه تمام‌نمای فرجام معامله با شیطان است. اولگیرد برای بازپس‌گیری شکوه خانواده و رسیدن به معشوقه‌اش، با گانتر اودیم معامله می‌کند. آرزوی او جاودانگی و ثروت است، اما بهای آن، تبدیل شدن قلبش به سنگ است. او دیگر نه می‌تواند عشق بورزد و نه دردی حس کند.

مخاطب با دیدن وضعیت اولگیرد درک می‌کند که وقتی انسان برای رسیدن به آرزوهای مادی، لایه‌های اخلاقی خود را قربانی کند، در نهایت به موجودی تهی و بی‌احساس تبدیل می‌شود که حتی از جاودانگی‌اش هم لذتی نمی‌برد. گانتر اودیم با برآورده کردن دقیق و کلمه‌به‌کلمه آرزوها، در حقیقت آن‌ها را به کابوسی برای آرزوکننده تبدیل می‌کند. این تحلیل نشان می‌دهد که چطور فریب‌کاری نیروهای انحرافی، با استفاده از نقاط ضعف و طمع بشر، او را به سمتی می‌برد که خودش داوطلبانه زنجیر بندگی را به گردن بیندازد؛ موضوعی که در سرزمین توسان، با رنگ و لعابی فریبنده‌تر تکرار می‌شود.

توسان و توهم مدینه فاضله | بررسی محتوای خون و شراب (Blood and Wine)

بسته الحاقی خون و شراب(Blood and Wine) ما را به سرزمین توسان(Toussaint) می‌برد؛ جایی که در نگاه اول شبیه به تابلوهای نقاشی زیبا و مدینه فاضله‌ای فانتزی است. اما زیر این پوسته رنگارنگ و آفتابی، حقیقتی سیاه و خون‌آلود جریان دارد که تضاد عجیبی با فضای تیره و تار سایر مناطق بازی ایجاد می‌کند.

پشت پرده شوالیه گری و اشرافیت | وقتی خون‌آشام‌ها حکمرانی می‌کنند

توسان مهد شوالیه‌هایی است که مدام از پنج فضیلت(Five Virtues) دم می‌زنند. اما بازی با ظرافت نشان می‌دهد که این شوالیه‌گری، تنها نمایشی توخالی برای پنهان کردن فساد درونی اشرافیت است. مخاطب باهوش در ماموریت جانور توسان(The Beast of Toussaint) متوجه می‌شود که این سرزمین زیبا، در تسخیر خون‌آشام‌های عالی‌رتبه(Higher Vampires) است.

این موجودات دیگر در غارها زندگی نمی‌کنند آن‌ها در بین مردم و درخانه‌‌های عادی زندگی می‌کنند و بر سرنوشت مردم حاکمند. استعاره خون‌آشام در اینجا بسیار عمیق است؛ موجوداتی که برای بقا، خون توده‌ها را می‌مکنند و در عین حال، خود را نجیب‌زاده و بافرهنگ نشان می‌دهند. این بخش از بازی به مخاطب می‌آموزد که فریب ظاهر آراسته و شعارهای دهان‌پرکن دنیای مدرن را نخورد و همواره به دنبال ریشه‌های قدرت در لایه‌های پنهان باشد.

تقابل سنت‌های اسطوره‌ای با واقعیت‌های تلخ انسانی

تضاد میان افسانه‌های محلی توسان با واقعیت هیولاصفت حاکمانش، چالش اصلی گرالت در این بخش است. آنا هنریتا(Anna Henrietta)، حاکم توسان، نمادی از قدرتی است که در عین خیرخواهی، به دلیل تعصبات خانوادگی و کبر طبقاتی، چشمش را بر روی حقایق تلخ می‌بندد. تقابل دو خون‌آشام یعنی دتلاف(Dettlaff) و رجیس(Regis)، بازنمایی دو رویکرد به غریزه و انسانیت است. رجیس با ریاضت و کنترل خویشتن، سعی در مهار عطش خون دارد، در حالی که دتلاف تحت تاثیر خیانت انسانی، به هیولایی مهارنشدنی تبدیل می‌شود.

این بخش به مخاطب نشان می‌دهد که حتی در زیباترین محیط‌ها هم، انحرافات اخلاقی و غریزی می‌توانند فاجعه‌هایی غیرقابل‌جبران بیافرینند. توسان با تمام زیبایی‌اش، در نهایت ثابت می‌کند که مدینه فاضله‌ای که بر پایه دروغ و خون بنا شود، توهمی بیش نیست؛ توهمی که در بخش‌های پایانی این نوشتار، تاثیرات فرهنگی و اجتماعی آن را بر ذهنیت جوانان به دقت بررسی خواهیم کرد.

ویچر ۳ و چالش‌های فرهنگی | تاثیر بر سبک زندگی جوانان

تجربه طولانی‌مدت بازی ویچر ۳ فراتر از سرگرمی ساده، به مرور زمان لایه‌های عمیق هویتی مخاطب را هدف قرار می‌دهد. این اثر با پوششی از اسطوره‌ها و نبردهای حماسی، چالش‌های فرهنگی جدی را پیش روی نسل جدید می‌گذارد که ریشه در تقابل جهان‌بینی‌های سنتی و مدرن دارد.

بررسی تقابل سنت و مدرنیته در پوشش دنیای فانتزی

ویچر ۳ در ظاهر دنیایی سنتی و قرون‌وسطایی را نمایش می‌دهد، اما مفاهیم حاکم بر آن کاملاً مدرن و گاهی پسامدرن هستند. در این بازی، سنت‌ها اغلب به عنوان قیدوبندهایی احمقانه یا خطرناک تصویر می‌شوند که مانع پیشرفت و آزادی فردی هستند. برای مثال، آیین‌های باستانی اهالی مجمع‌الجزایر اسکیلیگ یا باورهای محلی مردم ولن، همواره با نگاهی تحقیرآمیز از سوی شخصیت‌های اصلی نگریسته می‌شوند.

این تقابل باعث می‌شود مخاطب جوان، به تدریج ریشه‌های سنتی و مذهبی خود را به عنوان پدیده‌هایی کهنه و خرافاتی ببیند که باید برای رسیدن به بلوغ فکری از آن‌ها عبور کرد. بازی با استفاده از ابزار روایت، ذهنیت مخاطب را به سمتی می‌برد که تنها عقلانیت ابزاری و لذت‌گرایی فردی را به عنوان ارزش‌های واقعی بپذیرد.

آیا دنیای ویچر به دنبال تخریب الگوهای اخلاقی است؟

پاسخ به این پرسش در لایه‌های زیرین نقد بازی ویچر ۳ نهفته است. بازی به طور مستقیم به جنگ اخلاقیات نمی‌رود، بلکه با نسبی جلوه دادن فضایل، قدرت آن‌ها را از بین می‌برد. وقتی فداکاری، عفت و ایثار به عنوان رفتارهایی ساده‌لوحانه بازنمایی شوند و در مقابل، زیرکی، منفعت‌طلبی و حیازدایی به عنوان ویژگی‌های انسان واقع‌گرا معرفی گردند، الگوی اخلاقی مخاطب فرو می‌پاشد.

مخاطب نوجوان با هم‌زادپنداری با گرالت، می‌آموزد که برای بقا در جهانی بی‌رحم، باید مرزهای اخلاقی را منعطف کرد. این فرآیند، منجر به تولد نسلی می‌شود که به جای پایبندی به اصول ثابت دینی و انسانی، به دنبال توجیه رفتارهای ناهنجار خود در بستر شرایط خاص می‌گردد. در حقیقت، دنیای ویچر با تخریب الگوهای قهرمانانه کلاسیک، الگوی جدیدی از ضد‌قهرمان محبوب را جایگزین می‌کند که هیچ مسئولیتی در قبال ارزش‌های متعالی جمعی حس نمی‌کند.

تاثیر الگوبرداری از شخصیت گرالت بر رفتارهای اجتماعی نوجوانان

گرالت از ریوییا تجسم الگوی گرگ تنها(Lone Wolf) است؛ مردی که پیوندهای اجتماعی اندکی دارد، نسبت به سرنوشت جمعی بی‌تفاوت به نظر می‌رسد و بر اساس نظرات اخلاقی شخصی‌اش عمل می‌کند. الگوبرداری از چنین شخصیتی، مخاطب نوجوان را به سمت انزواطلبی اجتماعی و تضعیف روحیه مشارکت در نهادهای سنتی سوق می‌دهد. نوجوان در تلاش برای شبیه شدن به این قهرمان تلخ‌کام، رفتارهای سرد و بی‌پروای او را در روابط واقعی خود بازتولید می‌کند.

این موضوع، فاصله میان نسل‌ها را عمیق‌تر کرده و باعث می‌شود فرد، به جای جست‌وجوی معنا در بسترهای اصیل فرهنگی، خود را در پیله‌ای از فردگرایی افراطی محبوس کند. بازی با جذاب نشان دادن این تنهایی و بیگانگی، مخاطب را متقاعد می‌کند که قهرمان واقعی کسی است که به هیچ‌کس و هیچ‌چیز تعلق ندارد؛ تفکری که ثبات اجتماعی و پیوند‌های عاطفی اصیل را به شدت تهدید می‌کند.

پایان گرالت خاکستری

درنهایت باید گفت ویچر ۳ یک بازی غنی و زیبا است که نشان از زحمات زیاد و وسواس‌گونه سازندگان در طراح این بازی دارد ولی متاسفانه به دلیل عقاید خرافی و انحرافی که در سازندگان این اثر وجود دارد همانطور که در آثار دیگر سی دی پروجکت رد مشاهده می‌شود در زیر این ظاهر زیبا باطنی فریبنده همانند ینیفر وجود دارد.

بازی دقیقا به همان میزان که ادعا می‌کند خاکستری است و همین باعث می‌شود بدون هیچگونه تعهدی به راحتی هر نوع مفهوم خیالی و شیطانی را در خود جای دهد و همین امر سبب می‌شود نیاز به حساسیت درمورد مفاهیم زیرین این بازی بیشتر از قبل برای ما ملموس شود به خاطر همین افرادی که این بازی را هنوز بازی نکرده‌اند یا افرادی مثل من که سال‌ها پیش این بازی را به اتمام رسانده‌اند باید حواسشان جمع باشد که چیزی وارد ناخودآگاهشان شده و چه گرایشات و تفکراتی درآن‌ها ممکن است تغییر کرده باشد،‌.

احتمالا خیلی از مفاهیم زیرین بازی بعد از خواندن این نقد برای شما واضح شده باشد امیدوارم این بررسی و تحلیل برای شما جذاب و مفید باشد و همین امر موجب شده باشد حواسمان بیشتر به غذایی که برای روحمان استفاده می‌کنیم جلب شود.