جنجال بر سر ۱ میم ترامپ که به تازگی منتشر شد

در تازه‌­ترین و شاید عجیب‌ترین ترکیب فرهنگ بازی و سیاست، دولت Donald Trump و نهادهای زیر مجموعه‌اش وارد بازی‌ای شده‌اند که  برای مخاطبِ اهل بازی و سرگرمی و ناظران سیاست و رسانه قابل تأمل است: بهره‌گیری از میم‌های ویدیوگیمی برای جذب نیرو و پیام‌رسانی سیاسی.

گفتنی‌ست چندی پیش هم JD Vance معاون ترامپ برای هالووین امسال، گلاه گیسی به سر کرده بود که اشاره به یک میم که به شکلی برای تمسخر او ساخته شده بود داشت.

بخوانید: میم چیست؟

میم ترامپ آنچنان هم طنازانه نبود

چندی پیش، فروشگاه بازی‌های ویدئویی GameStop اعلام کرد که جنگ دیرینهٔ «کنسول‌ها» میان پلی‌استیشن و ایکس‌باکس رسماً به پایان رسیده است؛ حرکتی طنزآمیز که با خبر رسمی انتشار نسخه‌ای جدید از سری محبوب Halo همراه شده بود.

در واکنش به این پُست، حساب رسمی کاخ سفید یک تصویر تولید شده با هوش مصنوعی منتشر کرد که در آن ترامپ به لباس زرهی شخصیت اصلی سری Halo، یعنی Master Chief،‌ مجهز شده است؛ تصویری که در پس‌زمینه پرچم ایالات متحده را نشان می‌دهد که چند ستاره از آن کم است. متنِ همراه عکس این بود: «Power to the Players».

در ادامه، Department of Homeland Security (DHS) نیز در حساب رسمی خود (در پلتفرم X) تصویر دیگری منتشر کرد با مضمون «Destroy the Flood» (سیل را نابود کن)، که به‌نوعی مهاجران را با مخلوقات پارازیتی بازی Halo که «Flood» نام دارند، مقایسه می‌کند. این پست همراه بود با عبارتی که افراد را به پیوستن به Immigration and Customs Enforcement (ICE) تشویق می‌کند.

آنچه نخست در میم ترامپ به چشم می‌آید، روندی است که جلوهٔ کاملاً جدیدی از سیاست دیجیتال را نشان می‌دهد: ترکیب نمادها و زبان فرهنگ گیمینگ با ابزارهای پیام‌رسانی دولتی. اقدام‌هایی که شاید سطحی به نظر برسند — انتشار تصویر میم ترامپ در لباس Master Chief — اما در بافت کلانش، پیام‌های جدی‌تری را منتقل می‌کند.

جامعهٔ گیمرها در آمریکا (و جهانی) بزرگ‌اند و بخشی از آن‌ها ممکن است به لحاظ سیاسی کمتر فعال باشند. با ورود به این فضای فرهنگی، دولت تلاش می‌کند تا مخاطبانی را که تا پیش از این شاید کمتر به سیاست توجه می‌کردند، وارد جبهۀ خود کند.

استفاده از شخصیت‌های بازی، نمادهایی که از قبل در ذهن کاربران شبکه‌های اجتماعی ریشه دارند، می‌تواند به سرعت توجه برانگیزد. مثلاً Master Chief شخصیتی شناخته‌شده و نماد «نبرد نهایی» در بازی Halo است؛ منتقل کردن ترامپ به آن لباس، قصد دارد القا کند که او رهبر جنگی تازه است.

تصویر دوم، «Destroy the Flood»، به‌صورتی مستقیم مهاجران را با دشمنان بازی هماهنگ می‌کند؛ این همان چیزی است که منتقدان آن را «استعارهٔ خطرناکِ انسان‌زدایی» دانسته‌اند.

واکنش‌ها و تبعات

این حرکت با واکنش وسیعی در فضای بازی و رسانه مواجه شده است. گیمرها، توسعه‌دهندگان بازی، و فعالان حقوق بشر، همگی ابراز نگرانی کرده‌اند:

• دو نفر از مؤسسان و اعضای طراحی اصلی سری Halo یعنی Marcus Lehto و Jaime Griesemer استفاده از این تصویری برای مقایسه‌ی مهاجران با «Flood» را «کاملاً نفرت‌انگیز» و «غیر قابل قبول» خوانده‌اند.
• شرکت Microsoft که صاحب امتیاز سری Halo است، تاکنون رسماً اظهار نظر نکرده است؛ آن‌ها سکوت اختیار کرده‌اند، ولی رسانه‌ها به آن اشاره کرده‌اند.
• بخش بزرگی از جامعهٔ گیمرها نیز نسبت به این حرکات واکنش تند نشان داده‌اند و آن را نشانهٔ ورود سیاست بازی به حوزه‌ای که شاید نمی‌خواست چنین تبدیل شود، دانسته‌اند.

در عین حال، برخی تحلیلگران می‌گویند که این رویکرد نه صرفاً طنزآمیز، بلکه نوعی «موبیلیزاسیون» است که بر پایه شیوه‌های جنگ میم‌وار آنلاین استوار است—روشی که پیش‌تر در کمپین‌های سیاسی استفاده شده است.

انگیزه و استراتژی پشت پرده

چرا کاخ سفید و نهادهای مرتبط این مسیر را انتخاب کرده‌اند؟ چند نکتهٔ کلیدی قابل ذکر است:

• شکاف مخاطب سنتیِ سیاست: بسیاری از جوانان امروز بیشتر در فضای اینترنت، بازی، میم و شبکه‌های اجتماعی حضور دارند تا در صفوف سنتی سیاسی. برای جلب آن‌ها، باید به زبانشان سخن گفت.
• تقلید از فرهنگ «میم»: میم‌ها قابلیت همه‌گیر شدن دارند؛ با سرعت، تا حدی طنزآمیز و قابل اشتراک‌گذاری. دولت‌ها اکنون به‌دنبال آن‌اند که این ابزار را در جهت پیام‌های خود به‌کار گیرند.
• شاید انگیزهٔ جذب نیرو: آگهی استخدامی Immigration and Customs Enforcement که با تصاویر Halo همراه شده، نشان می‌دهد که بخشی از این حرکت، جلب نیروی جدید است.
• مخاطب هدف: مردان سفیدپوست جوان؟: مقالهٔ گاردین می‌نویسد که لابی‌گران سیاست ترامپ مدت‌هاست به سمت فرهنگ گیمرها —به‌ویژه بخش‌هایی که احساس می‌کنند از سیستم کنار گذاشته شده‌اند— روی آورده‌اند.

از منظر فرهنگی و اخلاقی، چند نقطهٔ حساس وجود دارد:

• زمانی که یک نهاد دولتی، مهاجران را با موجودات بیگانه یا «سیل فراگیر» مقایسه می‌کند، این می‌تواند به کاهش حس همدلی و افزایش دوقطبی «ما–آنها» بینجامد. این ترکیب سیاست مهاجرتی با فرهنگ بازی خطراتی دارد.
• استفاده از نماد ویدیوگیمی که برای سرگرمی خلق شده، در بستری سیاسی ممکن است باعث شود مخاطب، بین تخیل و واقعیت، سردرگم شود و درک رخدادها را پایین بیاورد.
• سکوت فعالانه امتیازدار اصلی سری Halo یعنی مایکروسافت نیز مورد نقد است؛ چرا که شرکت‌های فرهنگی با سکوت خود، به نوعی اجازه می‌دهند که آثارشان در بستری غیرمجاز یا با مقاصد سیاسی مورد بهره‌برداری قرار گیرد.
• حرکت به سمت سیاست‌گذاری با زبان «گیمی» ممکن است به از دست رفتن مرز بین سرگرمی و تبلیغ سیاسی منجر شود و مخاطبان جوان را از فضای خنثای بازی دور نماید.

حرکت اخیر کاخ سفید و نهادهای ذیل آن در انتشار میم ترامپ، ترکیبی کم‌سابقه از بازی و سیاست را به نمایش گذاشته است. از میم ترامپ به‌عنوان شخصیت اصلی Halo تا فراخوان به پیوستن به ICE، این استراتژی به‌وضوح تلاش دارد فضای گیمرها را سیاسی کند—در حالی که بازی‌ها تا پیش از این عمدتاً فضای فراغتی و سرگرمی بودند. در عین حال، همین حرکت نشانگر تحول روش‌های پیام‌رسانی سیاسی است: کوتاه، بصری، ویروسی.

اما این ترکیب سرگرمی و سیاست، همراه با مخاطراتی است که نباید نادیده گرفته شود. نگرانی از دوقطبی‌سازی، از دست رفتن مرز سرگرمی و تبلیغ سیاسی، و استفاده از استعاره‌های خشونت‌آمیز علیه گروه‌های جامعه از جمله این مخاطرات‌اند.

به‌عبارت دیگر، بازی‌­ها اکنون فراتر از کنسول و مانیتور، وارد میدان سیاست شده‌اند و این ورود، پرسش‌هایی جدی به میان آورده است—نه فقط برای سیاستمداران، بلکه برای گیمرها، توسعه‌دهندگان بازی، و تمام کسانی که در مرز میان فرهنگ و قدرت ایستاده‌اند.