تهدید پل در مقابل کشتی ترامپ | اعتراف به شکست از نیروی دریایی ایران

فهرست مطالب

تهدید پل در مقابل کشتی ترامپ | اعتراف به شکست از نیروی دریایی ایران

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز چهارشنبه ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶ در پیامی تهدید کرد که از این پس، هر بار ایران با موشک، راکت، پهپاد یا هر سلاح دیگری کشتی‌ای را در تنگه هرمز هدف قرار دهد، ارتش آمریکا یک پل یا نیروگاه در ایران را منهدم خواهد کرد؛ حتی اگر این تأسیسات در تهران یا اطراف پایتخت قرار داشته باشند.[۱]

این تهدید در شرایطی مطرح شده که ارتش آمریکا تا بامداد چهارشنبه، یازدهمین شب پیاپی حملات خود به ایران را تکمیل کرده است. براساس اعلام فرماندهی مرکزی آمریکا، مراکز فرماندهی، تأسیسات دریایی، محل‌های پرتاب موشک و پهپاد، سامانه‌های پدافندی، آشیانه‌های هواپیما و انبارهای پهپادی در این حملات هدف قرار گرفته‌اند.[۲]

آمار دقیق و قابل‌راستی‌آزمایی از تعداد پروازها، موشک‌های شلیک‌شده و نقاط اصابت منتشر نشده است؛ بااین‌حال گزارش‌های موجود نشان می‌دهد در این دوره فقط با یک یا دو حمله محدود روبه‌رو نبوده‌ایم. آمریکا طی یازده شب پیاپی چندین موج حمله انجام داده و در برخی روزها دو موج گسترده را در یک شبانه‌روز به اجرا گذاشته است. قشم، بندرعباس، بندر خمیر، ایرانشهر، سیریک، چابهار، کنارک، بندر ماهشهر و بندر امام خمینی از جمله مناطقی هستند که رسانه‌ها از انفجار، اصابت یا حمله در آن‌ها خبر داده‌اند.[۳][۴]

هم‌زمان، نیروی دریایی سپاه اعلام کرد دو نفتکش که بدون هماهنگی و از یک مسیر غیرقانونی در بخش جنوبی تنگه هرمز قصد عبور داشتند، متوقف شده‌اند. این کشتی‌ها تلاش کرده بودند بدون رعایت ضوابط تعیین‌شده و بی‌اعتنا به حاکمیت و مقررات ایران، مسیر مورد نظر خود را به منطقه تحمیل کنند. سپاه نیز اعلام کرد نفتکش‌ها به دلیل حرکت در مسیر غیرمجاز و ناامن متوقف شده‌اند.[۵]

مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز جداگانه گزارش داد یک نفتکش در آب‌های نزدیک عمان با پرتابه‌ای ناشناس هدف قرار گرفته و خدمه آن مجبور به ترک کشتی شده‌اند.[۶] وقوع چنین حوادثی پس از چندین شب بمباران جنوب ایران نشان می‌دهد آمریکا با وجود تمام حملات خود هنوز نتوانسته کنترل مورد ادعایش را بر تنگه هرمز برقرار کند.

محمدباقر قالیباف نیز در واکنش به تهدید جدید ترامپ نوشت: (اگر امنیت ما تأمین نشود، هیچ زیرساختی امن نخواهد بود.) او تأکید کرد که امنیت تنگه هرمز با حضور نیروهای آمریکایی تأمین نمی‌شود و شرایط این آبراه به وضعیت پیش از جنگ بازنخواهد گشت.[۷]

پدیدآورنده: علیرضا مرادی

وقتی یازده شب بمباران هم هرمز را باز نمی‌کند

در نگاه اول شاید تهدید ترامپ نمایش قدرت به نظر برسد؛ رئیس‌جمهور آمریکا می‌گوید در برابر هر کشتی، یک پل یا نیروگاه ایران را نابود خواهد کرد. اما وقتی این جمله را در کنار تحولات دو هفته اخیر قرار می‌دهیم، معنای دیگری از آن بیرون می‌آید. آمریکا یازده شب پیاپی ایران را بمباران کرده، جزایر و بنادر جنوبی هدف قرار گرفته‌اند و مراکز مرتبط با توان موشکی، پهپادی و دریایی زیر آتش بوده‌اند؛ بااین‌حال واشنگتن هنوز نتوانسته امنیت مسیر مورد نظر خود را تضمین کند.

اگر نیروی دریایی ایران آن‌گونه که تبلیغات آمریکا ادعا می‌کند از میان رفته یا فلج شده است، چرا کشتی‌ها همچنان برای عبور از تنگه هرمز با خطر روبه‌رو هستند؟ چرا آمریکا پس از این حجم از حمله، هنوز مجبور است در برابر هدف قرار گرفتن هر کشتی، ایران را به نابودی یک پل یا نیروگاه تهدید کند؟ ارتشی که بر دریا مسلط شده باشد، عبور کشتی‌ها را در همان دریا تأمین می‌کند؛ برای اثبات پیروزی خود به تهدید زیرساخت‌های ثابت در تهران پناه نمی‌برد.

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز در تحلیلی صریح نوشته است که ادامه درگیری‌ها محدودیت راهبرد ترامپ برای وادار کردن ایران از طریق تشدید حملات هوایی را آشکار کرده است. در همین گزارش، یکی از مقام‌های دولت نخست ترامپ می‌گوید آمریکا در شش هفته ابتدایی جنگ ۱۳ هزار هدف را در ایران زده، اما این حجم از حمله نیز ایران را وادار به تسلیم نکرده است.[۸]

این ارقام به معنای بی‌اثر بودن حملات یا آسیب ندیدن ایران نیست. شهرها، تأسیسات نظامی و زیرساخت‌های کشور خسارت دیده‌اند و شماری از مردم و نیروهای نظامی کشته یا زخمی شده‌اند. بحث بر سر انکار این خسارت‌ها نیست. موفقیت یک عملیات نظامی را باید با هدف اعلام‌شده آن سنجید. هدف آمریکا از حمله به جنوب ایران، از بین بردن توان تهران برای کنترل تنگه و تأمین عبور آزاد کشتی‌های مورد حمایت خود بوده است. وقتی پس از یازده شب حمله، این هدف هنوز محقق نشده، چگونه می‌توان از یک پیروزی راهبردی سخن گفت؟

فرار از میدان جنگ دریایی به سمت پل‌ها و نیروگاه‌ها

تهدید امروز ترامپ نوعی تغییر زمین بازی است. آمریکا در دریا با مجموعه‌ای از قایق‌های تندرو، پهپادها، موشک‌های ساحل‌پایه، مین‌ها و سامانه‌های پراکنده روبه‌روست. نابودی کامل چنین شبکه‌ای بسیار دشوارتر از بمباران یک پل یا نیروگاه ثابت است. یک پل مختصات مشخصی دارد، اما موشک‌ها، پهپادها و واحدهای کوچک دریایی می‌توانند جابه‌جا، پنهان و دوباره فعال شوند.

کارشناسان نظامی آمریکایی نیز به همین محدودیت اشاره کرده‌اند. یکی از مقام‌های پیشین نیروی هوایی آمریکا گفته است اهداف آسان تا حد زیادی از میان رفته‌اند و ایران می‌تواند موشک‌های بالستیک، موشک‌های کروز و پرنده‌های کوچک خود را پنهان و پراکنده کند. به همین دلیل، سرکوب طولانی‌مدت این توان فقط از طریق بمباران هوایی بسیار دشوار است.[۸]

اندیشکده آمریکایی بروکینگز نیز در تحلیلی درباره جنگ ایران نوشته است که پایگاه‌ها و شناورهای سطحی آمریکا دیگر از حاشیه امن گذشته برخوردار نیستند. این مرکز می‌گوید تهدید موشک‌ها، مین‌ها و پهپادهای ایرانی باعث شده آمریکا برای فرستادن منظم ناوشکن‌هایش به آب‌های محدود خلیج فارس با احتیاط بیشتری رفتار کند. به نوشته این تحلیل، حتی تهدید حمله به کشتی‌ها می‌تواند بدون غرق کردن یک شناور بزرگ، آزادی عمل نیروی دریایی آمریکا را کاهش دهد.[۹]

وقتی ترامپ می‌گوید در پاسخ به یک کشتی، پلی در تهران را خواهد زد، این جمله را نباید فقط نمایش قدرت دانست. این تهدید اعتراف رسمی به شکست نیست، اما اعترافی ناخواسته به دشواری معادله هرمز است. واشنگتن هنوز ابزار و قدرت تخریب فراوانی دارد، اما قدرت تخریب با توان تحمیل اراده سیاسی و نظامی یکسان نیست.

عبور غیرقانونی کشتی‌ها، بی‌اعتنایی آشکار به حاکمیت ایران

کشتی‌هایی که بدون هماهنگی با ایران و از مسیرهای غیرقانونی وارد محدوده حساس تنگه هرمز می‌شوند، نمی‌توانند انتظار داشته باشند ایران فقط نظاره‌گر این اقدام باشد. تنگه هرمز یک منطقه بی‌صاحب نیست که آمریکا بتواند هر زمان اراده کرد، مسیر تازه‌ای در آن ایجاد کند و از کشتی‌های تجاری بخواهد بدون توجه به ضوابط ایران از آن عبور کنند.

ایجاد یک مسیر یک‌جانبه در امتداد سواحل جنوبی تنگه و تلاش برای تبدیل آن به مسیر عادی کشتیرانی، اقدامی برای نادیده گرفتن موقعیت و حاکمیت ایران است. آمریکا ابتدا مسیر غیرقانونی تعیین می‌کند، سپس کشتی‌ها را به عبور از آن تشویق می‌کند و زمانی که ایران در برابر این اقدام می‌ایستد، خود را مدافع آزادی کشتیرانی معرفی می‌کند. آیا آزادی کشتیرانی به معنای حذف مقررات ایران و عبور بدون اجازه از هر مسیری است که واشنگتن تعیین می‌کند؟

واقعیت عملی نیز روشن است، کشتی‌ها هنوز نمی‌توانند بدون هماهنگی و از مسیرهای غیرقانونی عبور کنند و انتظار داشته باشند هیچ واکنشی دریافت نکنند. حتی پس از چندین شب بمباران سنگین، نفتکش‌هایی که تلاش کردند این مسیر تحمیلی را طی کنند، متوقف یا هدف قرار گرفتند.[۵][۶] این اتفاق فقط یک حادثه دریایی نبود؛ نشانه‌ای بود از اینکه عملیات گسترده آمریکا نتوانسته حاکمیت عملیاتی ایران را در تنگه هرمز از میان ببرد.

ترامپ نمی‌تواند ابتدا کشتی‌ها را به نقض قواعد و عبور از مسیر غیرقانونی تشویق کند و پس از واکنش ایران، مردم و زیرساخت‌های کشور را به حمله تهدید کند. چنین رفتاری دفاع از آزادی کشتیرانی نیست؛ تلاش برای تحمیل اراده آمریکا به یک منطقه حساس و راهبردی است.

تهدیدی علیه مردم

پل‌ها و نیروگاه‌ها در درجه نخست زیرساخت‌های مورد استفاده مردم هستند. نابودی آن‌ها می‌تواند رفت‌وآمد، برق، بیمارستان‌ها، آب‌رسانی، ارتباطات و زندگی روزمره میلیون‌ها نفر را مختل کند. حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمله به تأسیسات غیرنظامی را ممنوع می‌داند، مگر آنکه یک هدف نظامی مشخص محسوب شوند و اصول ضرورت و تناسب نیز رعایت شود. دبیرکل سازمان ملل نیز حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی را غیرقابل‌قبول خوانده است.[۱۰]

در هفته‌های گذشته نیز حملات به تأسیسات آب در جنوب ایران، زندگی هزاران غیرنظامی را تحت تأثیر قرار داده است. گاردین گزارش داده بود که آسیب‌دیدن دو مرکز ذخیره آب، مشکلات بیش از ۲۰ هزار نفر را تشدید کرده است.[۱۱]

تهدید به زدن پل و نیروگاه در برابر حمله به یک کشتی، پاسخ نظامی به یک هدف نظامی نیست؛ این تهدید انتقال هزینه جنگ به زندگی مردم است. چنین رویکردی شاید بتواند خرابی ایجاد کند، اما تضمینی وجود ندارد که اراده دفاعی ایران را در هم بشکند. تجربه همین هفته‌ها نشان داده است هرچه فشار نظامی بیشتر شده، توان پاسخ‌گویی ایران به‌طور کامل از میان نرفته است.

نیرویی که هنوز هزینه تحمیل می‌کند، شکست نخورده است

می‌توان درباره میزان خسارت‌های واردشده به نیروی دریایی ایران بحث کرد. می‌توان گفت بخشی از تجهیزات، پایگاه‌ها، رادارها و شناورها آسیب دیده‌اند. اما شکست نظامی زمانی رخ می‌دهد که یک نیرو دیگر نتواند مأموریت اصلی خود را انجام دهد یا برای دشمن هزینه ایجاد کند. وقتی پس از هزاران حمله، تنگه هرمز همچنان نقطه فشار آمریکا باقی مانده و ترامپ ناچار است برای هر کشتی، ایران را به زدن یک پل تهدید کند، ادعای نابودی توان دریایی ایران قابل دفاع نیست.

برای بسیاری از مردم ایران، دوام این مقاومت فقط با محاسبات مادی و تعداد تجهیزات توضیح داده نمی‌شود. آنان دست قدرت الهی را پشت مدافعانی می‌بینند که در برابر بزرگ‌ترین ماشین نظامی جهان ایستاده‌اند. این باور جای تحلیل نظامی را نمی‌گیرد، اما معنای سیاسی و اجتماعی این ایستادگی را روشن می‌کند.

تهدید پل در برابر کشتی، بیش از آنکه نشانه پیروزی ترامپ باشد، نشان می‌دهد آمریکا هنوز نتوانسته مسئله اصلی خود را در تنگه هرمز حل کند. واشنگتن می‌تواند حمله کند، ویران کند و هزینه‌های سنگینی بر ایران تحمیل کند؛ اما نیرویی که پس از این حجم از آتش همچنان توان ایجاد بازدارندگی، جلوگیری از عبور غیرقانونی کشتی‌ها و تحمیل هزینه به دشمن را دارد، نیروی شکست‌خورده‌ای نیست.