پاسخ به شایعات | ادعای دشمن؛ انهدام بالگرد نظامیِ فرودگاه سنندج

رسانۀ رسمی ارتش اسرائیل ادعا کرده که یک بالگرد نظامی متعلق به سپاه پاسداران را در فرودگاه سنندج در همدان نابوده کرده است اما واقعیت این است که این یک بالگرد امدادی بوده و این ادعاها از طرف دشمن برای این است که به راحتی بتواند حملۀ خود به مراکز بهداشتی درمانی و غیرمسکونی را توجیه کند.

در عصر «جنگ‌های شناختی» انتشار اخبار مربوط به اهداف نظامی تنها یک اطلاع‌رسانی ساده نیستند و با سوگیری‌های خاص خود ادراک عمومی را مدیریت می‌کنند.

ادعای ارتش اسرائیل مبنی بر انهدام یک بالگرد MI-17 در فرودگاه سنندج که در استان همدان ذکر شده بود نمونه‌ای از تکنیک «برچسب‌زنی» در سواد رسانه‌ای است.

از منظر فنی، تشخیص تمایز میان بالگرد میان‌وزن روسی MI-17 و بالگرد بل Bell-214A برای رادارهای پیشرفته و پهپادهای شناسایی مدرن امری ساده است؛ بنابراین تغییر نام یک وسیله پروازی امدادی به یک مدل ترابری-نظامی سنگین، برای «مشروعیت‌بخشی» به حمله و کاهش قبح هدف قرار دادن زیرساخت‌های غیرنظامی محسوب می‌شود.

از دیدگاه سواد رسانه‌ای، این اقدام با هدف تغییر روایت از «حمله به دارایی‌های خدمات عمومی» به «ضربه استراتژیک به توان لجستیک نظامی» صورت می‌گیرد تا از فشار نهادهای بین‌المللی و افکار عمومی کاسته شود.

دقت در جزئیات جغرافیایی و فنی، نخستین خط دفاعی در مواجهه با اخبار جعلی است. اشتباه در معرفی موقعیت فرودگاه سنندج در استان همدان، نشان‌دهنده شتاب‌زدگی در تولید محتوای تبلیغاتی و عدم انطباق داده‌های اطلاعاتی با واقعیت‌های سرزمینی است.

فرودگاه سنندج به عنوان یک مرکز حیاتی در غرب کشور، عمدتاً میزبان پروازهای مسافری و بالگردهای امداد و نجات کوهستانی است.

بالگرد Bell-214A که در حمله دشمن مورد بحث قرار گرفته، در سیستم هوایی ایران نقش «آمبولانس هوایی» و وسیله پشتیبانی در حوادث غیرمترقبه را ایفا می‌کند.

جایگزینی نام این پرنده با مدل‌های نظامی در اخبار رسانه‌های بیگانه با بهره‌گیری از تکنیک «سیاه‌نمایی زیرساخت‌ها» انجام می‌شود تا فرودگاه‌های غیرنظامی ایران به عنوان مراکز فعالیت‌های نظامی معرفی شوند و بدین ترتیب، آسیب به بدنه صنعت هوانوردی عمومی و مسافربری توجیه‌پذیر گردد.

در تحلیل کلان‌تر، هدف قرار گرفتن مکرر ناوگان هواپیمایی کشوری مانند «ایران ایر» و آسیب به فرودگاه‌هایی نظیر مهرآباد، نشان‌دهنده راهبردی است که در پی تضعیف «تاب‌آوری ملی» از طریق فرسوده کردن زیرساخت‌های جابه‌جایی است.

از منظر حقوق بین‌الملل هوانوردی و کدهای سازمان ICAO تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامی یک اصل بنیادین است. با این حال در فضای رسانه‌ای با استفاده از استراتژی «ابهام‌زایی» تلاش می‌شود تا هرگونه خسارت به هواپیماهای مسافربری یا تجهیزات فرودگاهی، به عنوان بخشی از هزینه‌های گریزناپذیر جنگ معرفی شود.

گزارش مدیرعامل ایران‌ایر مبنی بر هدف قرار گرفتن چهار فروند هواپیمای مسافری، در کنار ادعاهای اخیر، قطعات پازلی هستند که هدف نهایی آن‌ها ایجاد «هراس اجتماعی» و مختل کردن شبکه حمل‌ونقل هوایی است.

از این رو، مخاطب هوشمند باید با نگاهی انتقادی به منابع خبری، میان «واقعیت فنی» و «روایت سیاسی» تمایز قائل شود تا در دام تحلیل‌های هدایت‌شده‌ای که به دنبال تضعیف امنیت روانی جامعه هستند، نیفتد.