نقد انیمه گینتاما | Gintama 2005-2025 - موسسه فرهنگی رسانه‌ای استاد فرج‌نژاد

نقد انیمه گینتاما | مقدمه

گینتاما(به ژاپنی: 銀魂، به معنای روح نقره‌ای) در اصل یک مانگای ژاپنی است که توسط هیدئاکی سوراچی(Sorachi Hideak) نوشته و مصور شده. انتشار این اثر در نشریۀ هفتگی شونن جامپ(Weekly Shōnen Jump) انتشارات شوئیشا(Shueisha) ، از دسامبر ۲۰۰۳ آغاز شد و تا سپتامبر ۲۰۱۸ ادامه یافت؛ سپس در جامپ گیگا از دسامبر ۲۰۱۸ تا فوریه ۲۰۱۹ منتشر شد و سرانجام در اپلیکیشن اختصاصی گینتاما از ماه مه تا ژوئن ۲۰۱۹ به پایان رسید.

فصل‌های این مانگا در ۷۷ جلد تانکوبون (Tankōbon) گردآوری شده‌اند. داستان در دورۀ ادو در ژاپن می‌گذرد، دورانی که بیگانگانی به نام آمانتو(Amanto) کشور را تسخیر کرده‌اند. محوریت داستان، ساموراییِ عجیب‌وغریبی به نام گینتوکی ساکاتا(Gintoki Sakata) است که به همراه دوستانش، شینپاچی شیمورا(Shinpachi Shimura) و کاگورا(Kagura)، در مغازۀ شخصی خود به نام یوروزویا (Yorozuya)کار می‌کند و خدمات متنوعی را برای انجام کارهای مختلف و عجیب ارائه می‌دهد. سوراچی پس از پیشنهاد ویراستارش مبنی بر خلق سریالی تاریخی، با افزودن عناصر علمی تخیلی، بستری را فراهم کرد تا شخصیت‌ها را مطابق میل خود توسعه دهد.

مجوز انتشار مانگا در آمریکای شمالی توسط ویز مدیا(Viz Media) اخذ شد. این ناشر علاوه بر انتشار جلدهای جداگانه، فصل‌های ابتدایی را در آنتولوژی(Anthology series) مانگای شونن جامپ خود از شماره‌های ژانویه تا مه ۲۰۰۷ منتشر کرد. ویز مدیا در سال ۲۰۱۱ و پس از انتشار ۲۳ جلد، بومی‌سازی انگلیسی‌زبان اثر را متوقف نمود.

در ژاپن، مانگای گینتاما با استقبال گسترده‌ای مواجه بوده و تا نوامبر ۲۰۲۴ بیش از ۷۳ میلیون نسخه از آن در گردش بوده است که آن را در زمرۀ پرفروش‌ترین مجموعه‌های مانگای تاریخ قرار می‌دهد.[1]

این مجموعه توسط استودیوی سانرایز(Sunrise) که بعدها به آثار سینمایی باندای نامکو(Bandai Namco Filmworks) تغییر نام داد به یک انیمۀ ویدئویی اصلی(OVA) تبدیل شد که در تور انیمۀ جامپ فستا ۲۰۰۶ در سال ۲۰۰۵ به نمایش درآمد. پس از آن، سریالی تلویزیونی شامل ۳۶۷ قسمت تولید شد که از آوریل ۲۰۰۶ تا اکتبر ۲۰۱۸ از شبکۀ تی‌وی توکیو پخش گردید.[2][3][4]

فصل اول: ۲۰۱ قسمت ۲۴ دقیقه‌ای

فصل دوم: ۵۱ قسمت ۲۴ دقیقه‌ای

فصل سوم: ۱۳ قسمت ۲۴ دقیقه‌ای

فصل چهارم: ۵۱ قسمت ۲۴ دقیقه‌ای

فصل پنجم: ۱۲ قسمت ۲۴ دقیقه‌ای

فصل ششم: ۱۳ قسمت ۲۴ دقیقه‌ای

فصل هفتم: ۱۲ قسمت ۲۴ دقیقه‌ای

فصل هشتم: ۱۴ قسمت ۲۴ دقیقه‌ای

این شرکت در سپتامبر ۱۹۷۲ در توکیو پایه‌گذاری شد و تخصص اصلی آن در تولید انیمه‌های مکا(Mecha) و اقتباس‌های شونن است. پیشینۀ این استودیو شامل فعالیت در سری‌های شناخته‌شده‌ای مانند گاندام(Mobile Suit Gundam)، کد گیاس(Code Geass) و اینویاشا(Inuyasha) می‌شود.

علاوه بر این، اقتباس‌های سینمایی دیگری شامل گینتاما: فیلم(Gintama: The Movie) برای آرک بنیزاکورا در سال ۲۰۱۰، گینتاما: فصل پایانی – یوروزویا برای همیشه(Gintama: The Movie: The Final Chapter: Be Forever Yorozuya) در سال ۲۰۱۳ و گینتاما: پایان نهایی(Gintama: The Very Final) در سال ۲۰۲۱ و گینتاما: کلاسِ عجیب‌وغریبِ استاد گینپاچی(Gintama: Mr. Ginpachi’s Zany Class) در اکتبر ۲۰۲۵ تولید شده‌اند. همچنین سینمایی جدید گینتاما: یوشیوارا در شعله‌ها(New Gintama Movie: Yoshiwara in Flames) برای اکران در فوریه ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده‌ است.[5] افزون بر انیمه بر انیمه، لایت‌ناول‌ها و بازی‌های ویدئویی متعددی بر اساس گینتاما ساخته شده‌اند.

کشور تولیدکنندۀ انیمۀ گینتاما ژاپن است و ژانر آن ترکیبی از کمدی، اکشن و علمی تخیلی به شمار می‌رود. هیدئاکی سوراچی به عنوان خالق، این مانگا را به عنوان نخستین کار اصلی بلند خود معرفی کرد و با آن جایزۀ افتخاری تنکایچی مانگا آوارد را در سال ۲۰۰۲ برای وان‌شات دندلاین(Dandelion) برد؛ سوابق رسانه‌ای او پیش از این محدود بود، اما این اثر او را به عنوان هنرمندی با تمرکز بر تم‌ طنز، هجو موضوعات اجتماعی و عناصر درام تثبیت کرد. سوراچی متولد ۲۵ مه ۱۹۷۹ در هوکایدو است و پس از فارغ‌التحصیلی در رشتۀ تبلیغات، به دلیل بیکاری وارد حوزۀ مانگا شد و گینتاما را بر پایه ایده‌ای از دورۀ ادو همراه عناصر علمی تخیلی ساخت.

فهرست مطالب

تولید

در سال ۲۰۰۳، هیده‌آکی سوراچی که پیش‌تر دو اثر وان‌شات(One-shot) در هفته‌نامۀ شونن جامپ منتشر کرده بود، آمادۀ خلق اولین اثر سریالی خود می‌شد. ویراستارش پیشنهاد داد سریالی بر اساس سینمایی شینسنگومی خلق کند که الهام‌گرفته از یک درام تلویزیونیِ در حال پخش دربارۀ این گروه تاریخی بود.[6] اگرچه سوراچی شینسنگومی را تحسین می‌کرد اما تلاش‌های اولیه‌اش برای توسعۀ این مفهوم ناکام ماند. او سپس تصمیم گرفت داستانی اصیل در نسخه‌ای خیالی از دورۀ تاریخی باکوماتسو خلق کند و عناصر علمی تخیلی را در آن بگنجاند.[7]

عنوان اولیه یوروزویا گین-سان بود، اما سوراچی آن را کم‌اثر یافت. پس از بحث با خانواده‌اش، عنوان گینتاما را انتخاب کرد.[8] فضا و محیط داستان تحت تأثیر وان‌شاتِ قدیمی‌ترِ سوراچی به نام سامورایدر(Samuraider) بود که با وجود ارزیابی منفی خودش، شخصیت‌های بیگانه را از آن به گینتاما منتقل کرد.[9] سوراچی دوره‌های باکوماتسو(سال‌های آخر شوگون سالاری) و سنگوکو(دوران جنگ‌های داخلی، آشوب‌های اجتماعی و دسیسه‌های سیاسی در ژاپن) را به دلیل تمرکز موضوعی بر تغییرات اجتماعی و تحول طبیعت انسانی سامورایی‌ها انتخاب کرد.[10]

او با قرار دادن داستان در باکوماتسویِ تاریخ‌جایگزین، قصد داشت وضعیت رو به زوال سامورایی‌ها را برجسته کند و کُدِ بوشیدو به عنوان مرام سامورایی را بکاود. مانگای رورونی کنشین(Rurouni Kenshin ) نیز الهام‌بخش مهمی برای او بود وی می‌گوید: «دلیل اینکه امروزه داستان‌های تاریخی در انواع مانگاها و بازی‌ها مورد توجه قرار گرفته و توسط نسل جوان حمایت می‌شوند، بدون شک به خاطر اثر روروکن(رورونی کنشین) است. طبق معمول، من هم یکی از اعضای ارشد دزدانی بودم که بدون اجازه به مزرعۀ شخم‌زده توسط آقای واتسوکی تجاوز کردند و تربچه‌ها را فروختند. ما همگی فرزندانِ هم‌خونِ روروکن هستیم، پس لطفاً از ما شکایت نکنید یا کاری شبیه به آن انجام ندهید.»[11]

شخصیت اصلی ابتدا قرار بود توشیرو هیجیکاتا بر اساس شخصیت تاریخی هیجیکاتا توشیزو(Hijikata Toshizō) باشد، اما سوراچی نتوانست طراحی او را اصلاح کند و او را به نقشی مکمل تقلیل داد و شینسنگومی را به عنوان گروهی درون داستان معرفی کرد.[12] فصل آزمایشی(پایلوت) داستانی متفاوت داشت و اعضای شینسنگومی بیشتری را شامل می‌شد، اما شخصیت‌های مسن‌تر به دلیل سرگرم‌کننده نبودن حذف شدند.[13] سوراچی بیان کرد که اکثر شخصیت‌ها آزادانه بر اساس شهروندان واقعیِ ادو ساخته شده‌اند و قهرمان داستان، گینتوکی، تا حدی از قهرمانِ فولکلوریک، ساکاتا نو کینتوکی، الهام گرفته شده است.[14]

مانگا در ابتدا برای کسب محبوبیت تلاش می‌کرد و با خطر لغو روبرو بود. اگرچه اولین جلد تانکوبون به فروش رفت، سوراچی بعداً فهمید که ناشر(شوئیشا) به دلیل نگرانی‌های عدم فروش، تیراژ را عمداً کم در نظر گرفته بود.[15] برای افزایش خوانندگان، او شخصیت‌هایی از شینسنگومی را معرفی کرد که دستیارانش داستان‌ آن‌ها را شیرین و به یاد ماندنی توصیف کردند.[16]

سوراچی انتظارات کمی برای طول عمر سریال نسبت به مجموعه‌های دیگری نظیر وانپیس داشت و پس از انتشار جلد سوم، در تولید محتوای جدید با مشکل مواجه شد. [17] محبوبیت اولیۀ اثر تا حدی به درام هم‌زمانِ شینسنگومی نسبت داده شد. [18] سوراچی که ابتدا در ارجاع به آن نمایش تردید داشت، بعداً ضمن حفظ طنز سریال و هجوِ اوضاع هنجارها و ناهنجاری‌های اجتماعی ژاپن امروزی، خطوط داستانی طولانی‌تر و دراماتیک‌تری را در آن گنجاند.[19]

روند کاری سوراچی شامل پروراندن ایده‌ها در تنهایی یا پیاده‌روی بود، هرچند گاهی پیش از آنکه ویراستارش دست‌نوشته را تحویل بگیرد، مهلت‌های بازبینی را از دست می‌داد.[20] او ایده‌هایش را تصادفی اما از نظر موضوعی مرتبط با اوضاع اجتماعی حال ژاپن توصیف می‌کرد و غالباً به کمک ویراستارش تکیه داشت.[21] وی ژانر هر فصل را یا به عنوان کمدی و یا درام عنوان می‌کرد و کل مجموعه را به عنوان کمدیِ شبه‌تاریخیِ درامِ انسانیِ علمی تخیلی تعریف می‌نمود.[22]

گزارش فروش | افتخارات و نامزدی‌ها

مانگای گینتاما، نوشته هیدئاکی سوراچی، تا نوامبر ۲۰۲۴ بیش از ۷۳ میلیون نسخه در گردش داشته و جایگاه خود را میان پرفروش‌ترین سری‌های مانگا تثبیت کرده است. این رقم از ۵۸ میلیون نسخه تا دسامبر ۲۰۲۳ افزایش یافته است. پیش از آن، سری تا فوریه ۲۰۱۸ بیش از ۵۵ میلیون نسخه چاپ شده داشت. تا می ۲۰۱۶ نیز بیش از ۵۰ میلیون نسخه در چاپ گزارش شده بود. در سال‌های اولیه، تا دسامبر ۲۰۰۹ حدود ۲۹ میلیون واحد در ژاپن فروخته شده بود.[23][24]

حجم اول تانکوبون تا مارس ۲۰۰۷ بیش از یک میلیون نسخه فروش داشت. در سال ۲۰۰۸، بیش از ۲.۳ میلیون نسخه فروخته شد و رتبه دهم پرفروش‌ترین سری‌ها در ژاپن را کسب کرد. در نیمه اول ۲۰۰۹، بیش از ۲.۷ میلیون حجم فروخته شد و رتبه پنجم پرفروش‌ترین مانگا در ژاپن را به دست آورد. حجم هفدهم در سال ۲۰۰۷ رتبه دهم پرفروش‌ترین حجم‌ها در ژاپن را داشت. برای انیمه، گزارش‌های فروش دی‌وی‌دی یا بلو-ری خاص در منابع عمومی محدود است، اما فرنچایز کلی از محبوبیت بالایی برخوردار بوده.[25][26][27]

انیمۀ گینتاما در حوزه‌های مختلف، از جمله مانگا و انیمه جوایز بسیاری دریافت کرده است. در نظرسنجی‌های اوریکون در سال ۲۰۰۸، رتبۀ اول خنده‌دارترین مانگا و رتبۀ پنجم جالب‌ترین مانگا را کسب کرد. در نظرسنجی ۲۰۰۹ برای مانگایی که باید به فیلم لایو-اکشن اقتباس شود، رتبه ششم را به دست آورد. در نظرسنجی مجلۀ پاف زاسوشا، رتبۀ دوم در دسته بهترین داستان‌های بلند را کسب کرد.[28]

شبکۀ خبری فوجی در سال ۲۰۰۸، گینتاما را میان انیمه‌هایی دانست که به محبوبیت شمشیرهای چوبی کمک کرد. در نظرسنجی تی‌وی آساهی مانگا سوسنکیو ۲۰۲۱ با ۱۵۰ هزار رأی، رتبه دوازدهم را میان ۱۰۰ سری برتر مانگا به دست آورد. در نظرسنجی خوانندگان ابوت.کام در سال ۲۰۰۷، بهترین مانگای جدید شونن شناخته شد. در جوایز انجمن ترویج انیمیشن ژاپنی سال ۲۰۰۸، در دستۀ بهترین مانگای کمدی نامزد شد اما به نگیما(Negima) باخت. فروش نسخه‌های انگلیسی مانگا در فهرست ۳۰۰ رمان گرافیکی برتر توزیع کنندگان کمیک دایموند(Diamond Comic Distributors) ظاهر شد.[29][30]

اولین رمان گینتاما در سال ۲۰۰۶ پرفروش‌ترین رمان ژاپن شد. سومین رمان آن در سال ۲۰۰۸ پرفروش‌ترین رمان ژاپن بود. انیمۀ گینتاما در جوایز توکیو انیمه آوارد ۲۰۱۶، جایزۀ انتخاب مخاطبان یا جایزۀ طرفداران انیمه را برد. یوئیچی فوجیتا، کارگردان، در همان سال جایزه بهترین کارگردان را در توکیو انیمه آوارد دریافت کرد. آلبوم گینتاما بست ۲ جایزۀ آلبوم انیمیشن سال را در جوایز گلد دیسک ژاپن ۲۰۱۲ برد. [31][32][33]

سی‌دی ساندتراک(Gintama the best) جایزۀ آلبوم انیمیشن سال را از مجله دی‌وی‌دی راهنمای کینما جونپو(DVD Navigator Kinema Junpō)دریافت کرد. انیمۀ گینتاما جایزۀ دی‌وی‌دی سال و گلد دیسک سال را در ۲۰۱۰ برد. فیلم گینتاما در جوایز بی‌تی‌وی‌ای انیمه داب ۲۰۱۳، در دسته بهترین عملکرد صوتی مردانه نقش مکمل نامزد شد. در جوایز اسکار انیمه احتمالاً جوایز طرفداران سال ۲۰۱۱، در شش دسته نامزد شد و جوایزی مانند بهترین کارگردان، بهترین بازیگر اصلی مرد و زن را برد.[34][35]

سوابق رسانه‌ای سازندگان

شینجی تاکاماتسو(Shinji Takamatsu) نقش کارگردان اصلی را در فصل اول گینتاما(۲۰۰۵-۲۰۱۰) بر عهده داشت و همچنین در سینمایی که در سال ۲۰۲۱ پخش شد به عنوان کارگردان صدا فعالیت کرد. او سابقه‌ای طولانی در صنعت انیمه دارد و کارگردان آثاری مانند موبایل سوت گاندامز(Mobile Suit Gundam 1989) و بریو اکسپرس مایت گین(Brave Express Might Gaine 1993) ، تحت نام مستعار تساکی اوکونو بوده است.

تاکاماتسو همچنین در انیمۀ گراند بلو (Grand Blue 2018)، گاندام ایکس؛ پس از جنگ(After War Gundam X 1996) و کوچی‌کامه: فیلم دوم(KochiKame: Movie 2 2003) به عنوان کارگردان یا کارگردان سری فعالیت کرده و در برخی پروژه‌ها صداپیشه نیز بوده است. او همچنین در آسترونات(The Astronaut 2024) به عنوان کارگردان ارشد و استوری‌بورد فعالیت داشته است.[36][37][38][39][40][41][42]

یوئیچی فوجیتا(Yuichi Fujita) کارگردانی فصل‌های بعدی مجموعه، از جمله گینتاما(Gintama 20112012–) و نظارت کلی بر گینتاما(Gintama 2017) را بر عهده داشت. او در فیلم سینمایی گینتاما آخرین فصل؛ پیش از همیشه یوروزویا(Gintama: The Movie – The Final Chapter: Be Forever Yorozuya 2013) به‌عنوان کارگردان اصلی فعالیت کرد و در آثاری مانند آقای اوسوماتسو(Osomatsu-san 2015) نیز نقش کارگردان را ایفا نمود. فوجیتا در پروژه‌هایی چون بلیچ(Bleach استوری‌بورد)، سوار در بهار جوانی(Blue Spring Ride، استوری‌بورد) و آقای یورینوکی گینتاما(Yorinuki Gintama-san on Theater 2D 2012) نیز مشارکت داشته است.[43][44][45]

چی‌زورو میاواکی(Chizuru Miyawaki) کارگردانی فیلم سینمایی گینتاما(Gintama: The Final، 2021) و آرک‌هایی نظیر پوروری-هن(Porori-hen، 2017) را بر عهده داشت و در فصل‌های پیشین مجموعه به‌عنوان انیماتور و کارگردان اپیزود فعالیت می‌کرد. او سابقه‌ای پیوسته در صنعت انیمیشن دارد و از سال ۲۰۰۴ در مانستر(Monster، 2004) در مقام سوپروایزر انیمیشن حضور داشت؛ سپس در هانتر × هانتر(Hunter × Hunter، کلیدی انیمیشن) و اینویاشا: فیلم سوم(Inuyasha the Movie 3، 2003) نیز مشارکت کرد. میاواکی در مجلۀ ماهیانۀ توهمی(DelusionalMonthly Magazine، 2024) به‌عنوان کارگردان فعالیت داشته و دانش‌آموختهٔ کالج هنر کیوتو ساگا است.[46][47][48][49][50][51]

شناخت فرهنگ زمینه‌ای و خصوصیات زمانۀ اثر | نقد انیمه گینتاما

داستان گینتاما در نسخه‌ای جایگزین و بازآفرینی‌شده از دورۀ ادو ژاپن(Edo – ۱۶۰۳ تا ۱۸۶۸) روایت می‌شود؛ عصری که در تاریخ واقعی تحت حاکمیت شوگونات توکوگاوا بود و به واسطۀ انزوای خودخواسته، صلحی نسبی بر آن حکم‌فرما بود و طبقۀ سامورایی از اقتدار نظامی و منزلت اجتماعی بی‌رقیبی برخوردار بودند. اما در جهانِ این داستان، نظمِ تاریخی با مداخله‌ای ناگهانی و خشونت‌بار در هم می‌شکند و آن هم تهاجم بیگانگان فضایی با نام آمانتو((Amanto به معنای مردمان آسمان است.

سبک داستان سرایی گینتاما عناصر علمی تخیلی را به چارچوبِ سنتی تاریخ تزریق می‌کند و استعاره‌ای مستقیم از واقعیتِ تاریخی سال ۱۸۵۳ می‌سازد؛ که در آن کشتی‌های سیاه به فرماندهی ناخدا متیو پری وارد خلیج توکیو شدند. همان‌طور که در تاریخ واقعی، شوگونات توکوگاوا وادار به گشودن درهای کشور به روی غرب شد و دوران پرآشوب باکوماتسو(۱۸۵۳ تا ۱۸۶۸) آغاز گردید که نهایتاً به سقوط سامورایی‌ها و بازگردانی دورۀ میجی ختم شد، در انیمه نیز شوگون با بزدلی در برابر تکنولوژی برترِ آمانتوها تسلیم می‌شود.

این تسلیم، دقیقاً بازتاب زانو زدنِ رژیم توکوگاوا در برابر قدرت‌های غربی و امضای معاهدات نابرابر است؛ اقدامی که کنترل کشور را به بیگانگان غربی سپرد و حاکمیت ملی ژاپن را تضعیف کرد، ساختارهای سنتی را فرسود و هویت فرهنگی جامعه را در معرض نابودی قرار داد.

در مورد نفوذ غرب بیشتر بخوانید: نقد انیمۀ دان‌دادان(Dandadan 2024- 2025)

در ادامۀ این تسلیم، قانون مصادرۀ شمشیرها و ممنوعیت حمل عمومی آن‌ها اجرا می‌شود که نمادی آشکار از سیاست‌های خلع سلاحِ سامورایی‌ها توسط دولت مدرنِ میجی و الغای سیستم فئودالی هان است؛ اقدامی که تیر خلاصی بر پیکرۀ سبک زندگی مبتنی بر بوشیدو(مرام سامورایی) بود و نشان می‌دهد چگونه فشارهای خارجی، روندِ زوالِ یک ساختار اجتماعی کهن را تسریع کردند.

در پی فروپاشی سیستماتیک طبقۀ جنگجو و اجرای قانون منع شمشیر، سامورایی‌ها که پیش‌تر تجسم عینیِ وفاداری کنفوسیوسی و حافظان سلسله‌مراتب صلب اجتماعی بودند، ناگهان خود را در جایگاه شهروندانی حاشیه‌نشین و بیکار یافتند. این سقوطِ منزلت، بازتاب‌ بحران هویت عظیمِ اوایل دوران میجی است؛ دورانی که نخبگانِ دیروز ناچار شدند برای بقا در اقتصادِ سرمایه‌داریِ نوظهور و بی‌رحم، به مشاغلِ روزمزد و گاه دون‌شأن روی آورند این مسئله را می‌توانید به خوبی در فیلم هاراکیری مشاهده کنید.

در دلِ این آشفتگی اقتصادی، گروه یوروزویا((Yorozuyaآژانس همه‌کاره یا کارگشایی به رهبری گینتوکی ساکاتا شکل می‌گیرد که نمادی تمام‌عیار از این زیستِ پراگماتیک و تلاش برای بقاست. گینتوکی، که نام و هویتش برداشتی آزاد و کنایه‌آمیز از قهرمان فولکلور ژاپن، ساکاتا نو کینتوکی است، برخلاف همتای اسطوره‌ای خود که نماد قدرت و زکاوت در اذهان مردم بود، شخصیتی تنبل، دیابتی و بی‌خیال دارد که روح نقره‌ای خود را زیر لایه‌هایی از بدبینی پنهان کرده است.

او به همراه شینپاچی شیمورا، پسری که وارث دوجویی ورشکسته و هنری منسوخ است، و کاگورا، دختری از نژاد جنگجوی آمانتو(یاتو) که قدرت ویرانگرش را در خدمت کارهای پیش‌پاافتاده قرار داده، تصویری از طنز سیاه اما همدلانه با زوالِ سبک زندگی سامورایی‌ها را ارائه می‌دهند. آن‌ها به جای نبردهای حماسی برای کسب افتخارات، درگیرِ جنگی فرساینده برای پرداخت اجاره‌خانه و تأمین وعدۀ غذایی بعدی هستند؛ تغییری که به مخاطب نشان می‌دهد چگونه آرمان‌های بوشیدو در مواجهه با واقعیت‌های اقتصادیِ اشغال، رنگ باخته و به مبارزه‌ای روزمره برای زنده ماندن تنزل پیدا کرده است.

حال در بسترِ این جامعۀ دگرگون‌شده، تنش‌های سیاسی از طریق دو نیروی متضاد اما درهم‌تنیده شینسنگومی و جناح‌های مقاومتِ زیرزمینی بازنمایی می‌شود. شینسنگومی که در تاریخ واقعی ژاپن به عنوان وفادارترین شمشیرزنانِ شوگون و آخرین مدافعانِ سنت بوشیدو شناخته می‌شدند، در این روایت به سگ‌های شکاری دولت دست‌نشانده تبدیل شده‌اند که وظیفۀ حفظ نظمی را بر عهده دارند که توسط غربی‌ها دیکته شده است.

روایت طنز و تلخ این بازآفرینی نقدی گزنده بر فسادِ ساختاری و سلسله مراتبی قدرت در این بهبه است که در آن شرافت و وظیفه‌شناسیِ فردیِ اعضای شینسنگومی، ناخواسته در خدمتِ استمرارِ استعمار قرار می‌گیرد. در قطب مخالف، چهره‌هایی همچون کوتارو کاتسورا رهبر جناح جوی‌شیشی و شینسوکه تاکاسوگی فرماندۀ کیهیتای ایستاده‌اند که تجسمِ رادیکالیسمِ سیاسی و خشمِ فروخوردۀ دوران باکوماتسو هستند. کاتسورا، با رویکردی که میان تروریسمِ انقلابی و بلاهتِ کمدی در نوسان است، و تاکاسوگی، با نیهیلیسمی ویرانگر که قصد نابودیِ تمامِ جهانِ فاسد را دارد، طیف‌های مختلفِ واکنش به تحقیرِ ملی را نشان می‌دهند.

این دو شخصیت که زمانی همرزمِ گینتوکی در جنگ علیه آمانتوها بودند، اکنون راه‌های متفاوتی را برگزیده‌اند؛ یکی(کاتسورا) به دنبال اصلاحات از طریق شورش‌های مداوم است و دیگری(تاکاسوگی) با تشکیل ائتلاف‌های خطرناک با دزدان فضایی و باندهای زیرزمینی، نمادِ افراط ناشی از ناامیدی مطلق است که مستقیماً نابرابری‌های اقتصادی و استبدادِ خارجی را هدف قرار می‌دهد.

در لایه‌ای عمیق‌تر، انیمۀ گینتاما با ادغامِ ناهمگون و غریبِ تکنولوژی پیشرفتۀ فضایی با معماری و رسومِ جری در دورۀ ادو، استعاره‌ای بصری از شوکِ فرهنگیِ دوران میجی و جدالِ سنت با مدرنیتۀ وارداتی است. حضورِ روزمرۀ بیگانگان در کنار شهروندان ادو، مسائلی بنیادین نظیر بیگانه‌ستیزی، نژادپرستی و چالش‌های همزیستی در جامعه‌ای چندفرهنگی را پیش می‌کشد و مرزهای میان خودی و دشمن استعمارگر را مخدوش می‌سازد.

نویسنده(هیده‌آکی سوراچی) با بهره‌گیری از متاطنز(Meta-humor) و شکستن مکرر دیوار چهارم ، شالودۀ روایت را به بازی می‌گیرد تا به نقد جامعۀ مصرف‌گرای معاصر بپردازد. در این جهان، پدیده‌های مدرنی همچون اعتیاد به پاچینکو، بت‌سازی از آیدل‌ها (Idols)، نفوذ رسانه‌ها و فرهنگ پاپ، در لباسی تاریخی بازنمایی و به سخره گرفته می‌شوند.

علاوه بر این، اثر با حملاتِ طنزآمیز به کنوانسیون‌های ژانر شونن نظیر قهرمان‌بازی‌های کلیشه‌ای، قدرتِ جادوییِ دوستی و تلاش‌های سخت و بی‌پایان، کاراکترهای انیمه‌های دگیر تقدسِ دروغینِ این مفاهیم را می‌شکند تا نشان دهد در دنیایی که تحت سیطرۀ منطقِ سودجویانۀ سرمایه‌داری غربی اداره می‌شود، آرمان‌گراییِ کلاسیکی که ژانرهای شونن انیمه‌ها می‌بینید اغلب پاسخی ناکافی و مضحک است.

هرچند ساختار روایی گینتاما در ابتدا بر پایۀ اپیزودهای مستقل و طنز استوار است، اما به تدریج خطوط داستانی پراکنده به هم می‌پیوندند و روایتی حماسی و پیوسته را شکل می‌دهند که در آرک‌های پایانی به اوج می‌رسد. این تحول با ظهور شخصیتی به نام اوتسورو(Utsuro) کامل می‌شود؛ موجودی نامیرا و جهش‌یافته که از انرژی حیاتی سیاره(آلتانا) تغذیه می‌کند و هویتِ واقعیِ او شوکی عاطفی بر قهرمانان وارد می‌سازد، زیرا او همان کالبدِ یوشیدا شویو، استاد فقید و محبوبِ گینتوکی، تاکاسوگی و کاتسورا است.

تخاصم نهایی داستان، از سطح درگیری‌های سیاسی فراتر رفته و به نبردی برای بقای سیاره تبدیل می‌شود؛ زیرا اوتسورو در پی آن است تا با نابودی زمین، به چرخۀ بی‌پایان و رنج‌آورِ حیاتِ خویش پایان دهد. در این رویارویی سرنوشت‌ساز، تمامی گروه‌های متخاصم پیشین شامل اعضای یوروزویا، شینسنگومی، انقلابیون جوی‌شیشی و حتی دزدان فضایی هاروسامه ناچار به کنار گذاشتن اختلافات دیرینه می‌شوند تا جبهه‌ای متحد علیه این تهدیدِ کیهانی تشکیل دهند.

بدین‌سان، پایان‌بندی اثر، بازگشتی نمادین به همان مضمونِ اصلیِ روح نقره‌ای با هدف مقاومت است؛ انگار که سامورایی‌ها در جریان مقاومت برای حفاظت از پیوندهای انسانی و آن‌چه در قلب‌شان به عنوان قانونِ شخصی حک شده است، شمشیر می‌زنند و سرنوشتِ خود را در دنیایی بی‌رحم با دستان خویش بازنویسی می‌کنند.

مبانی تئوریک و معرفتی اثر و نقد آن‌ها

انیمۀ گینتاما، هرچند در ظاهر کمدی و هجوآمیز به نظر می‌رسد اما لایه‌هایی از دلالت‌های اسطوره‌ای شینتوئیستی را در بر می‌گیرد که ریشه در باورهای بومی مردم ژاپن دارد. شینتو، به عنوان مذهبی بدون نظام عقیدتی یکپارچه و مستدل، از جریان‌هایی مانند کنفوسیونیسم، تائوئیسم و بودیسم تأثیرات بسیاری پذیرفته است. این ترکیب، شینتو را به مجموعه‌ای از آیین‌ها، افسانه‌ها و نمادها تبدیل کرده که بر طبیعت، کامی(خدایان یا ارواح طبیعی) و پیوند انسان با جهان تأکید دارد. در گینتاما، این دلالت‌ها اغلب به صورت طنزآمیز و زیرمتن بازسازی می‌شوند و سپس سازنده تلاش می‌کند در همین بستر نقدی بر جامعۀ معاصر ارائه دهد.[52][53]

آلتانا(Altana)

در داستان اصلی، مفهوم آلتانا(Altana) به عنوان انرژی حیاتی سیاره، دلالتی مستقیم بر مفهوم شینتوئیستی موسوبی(Musubi) دارد که به معنای نیروی پیونددهنده و زاینده در طبیعت است. موسوبی در اسطوره‌های شینتو، مانند کوجیکی(Kojiki، قدیمی‌ترین متن تاریخی و اساطیری ژاپن)، به عنوان اصل خلقت و تجدید حیات توصیف می‌شود و از تأثیر تائوئیسم در هماهنگی کیهانی الهام گرفته است.

در انیمۀ گینتاما، آلتانا به عنوان ماده‌ای که اوتسورو(Utsuro) را نامیرا می‌سازد، بازنمایی می‌شود و چرخۀ پر از رنج تولد دوباره(تناسخ) را می‌شکند؛ چرا کودکانی که با مشاهده یاد می‌گیرند باید جهانی را ببینند که مبانی شینتوئیستی دارد؟ چه کسی آن‌ها را پند خواهد داد؟ چرخۀ سامسارا تولد دوباره را به عنوان زنجیری از درد می‌بیند. پذیرش چنین مبنایی منجر به پذیرش ابعاد دیگری از این گفتمان نظیر مفهایمی چون کارما و کگاره نیز خواهد شد.[54][55]

کارما مبتنی بر چرخۀ جبریِ تناسخ و مکافاتِ خودکارِ رفتارهای شما در طبیعت است که صریحاً با اصلِ معادِ و انحصارِ پاداش و عقاب به اراده و قضاوتِ خداوند در روز قیامت در تضاد بوده و جهان را بدونِ ناظرِ هوشمند فرض می‌کند. کگاره نوعی آلودگیِ متافیزیکی و انرژیِ منفی است که بر ذات انسان می‌نشیند، حال آنکه در اسلام، انسان با فطرتِ پاک متولد می‌شود و پلیدی تنها ناشی از گناهِ اختیاری است که آن هم با توبه و پشیمانی رفع می‌شود. اما آن‌ها چگونه از این کارما و کگاره خلاص می‌شوند؟

برای رفعِ این آلودگی، به آیین‌های هارائه(تطهیر آیینی با پاشیدن نمک یا تکان دادنِ عصایِ کاغذیِ اونوسا توسط کاهن) و میسوگی(شست‌وشوی جسم در آبِ جاری برای پاکسازیِ انرژی) متوسل می‌شوند تا روح را به وضعیتِ عادی بازگردانند. در منطقِ آن‌ها گاهی سنگینیِ کگاره یا ننگِ اجتماعی چنان است که تنها با ریختنِ خونِ خود مانند آیین سپوکو یا خودکشیِ شرافتی پاک می‌شود؛ این تفکر، اوجِ ناامیدی و یأس است که در اسلام، گناهِ کبیره و خیانت در امانتِ الهی جانِ انسان محسوب می‌گردد.

حتی برخی نیز معتقدند ایستادن در مسیرهای خاص جغرافیایی مانند جهتِ شمال‌شرقی یا کیمون در فنگ‌شویی موجبِ ورودِ ارواحِ خبیثه و بدبختی می‌شود؛ باوری که مصداقِ بارزِ خرافه بوده و قدرتِ نفع و ضرر رساندن را از ارادۀ خداوند سلب کرده و به مکان و جهت نسبت می‌دهد(شرکِ خفی در ربوبیت).

کینتوکی ساکاتا(Sakata no Kintoki)

کاراکتر گینتوکی ساکاتا، قهرمان اصلی، دلالتی بر اسطورۀ کینتوکی ساکاتا(Sakata no Kintoki) دارد که در فولکلورهای شینتو، کودکی قدرتمند و یاری‌رسان به طبیعت است و ریشه در داستان‌های یوکای(Yokai، ارواح شیطانی) و کامی‌ها دارد. کینتوکی واقعی، بخشی از چهار نگهبان امپراتور(Shitenno) در اسطوره‌های ژاپنی است و در اذهان مردم ژاپن نمادی از قدرت جسمانی و وفاداری به طبیعت محسوب می‌شود.

در گینتاما، گینتوکی این اسطوره را وارونه می‌سازد: او تنبل و بی‌تفاوت است، اما روح نقره‌ای‌اش(که عنوان اثر را تشکیل می‌دهد) به مفهوم تاما(Tama، روح یا جوهر در شینتو) اشاره دارد که تحت تأثیر کنفوسیونیسم، بر اخلاقیات فردی اشاره می‌کند. مبارزۀ او برای حفاظت از دوستان، بازتاب آیین شینتو برای احترام به اجداد و پیوندهای اجتماعی است، اما با لایه‌ای از طنز که نشان می‌دهد چگونه جهان مدرن امروزی این روح را تضعیف کرده است.[56][57]

چرا ذهن مخاطب نوجوان باید با قهرمانی هم‌ذات‌پنداری کند که فضیلت را در تزکیه نفس ندیده و در نوعی ولنگاریِ توجیه‌شده با عرفان‌های شرقی و جلوۀ طنز انیمیشن می‌جوید؟ عادی‌سازی ارتباط با یوکای‌ها(اجنه و شیاطین در فرهنگ اسلامی) و تقدس‌بخشی به آن‌ها به عنوان منشأ قدرت، چه اثرات مخربی بر جهان‌بینی توحیدی کودک خواهد گذاشت؟

مفهوم تاما یا روح در این تفکر، ماهیتی مادی و زمینی دارد که صرفاً با پیوندهای اجتماعی و احترام به اجداد معنا می‌یابد که شاید تصویر مشابه آن را نیز در انیمیشن کوکو دیده باشید. این نگاه، روح را از جایگاه والایی که قرآن کریم «نَـفَختُ فِیهِ مِن رُّوحِی» بیان می‌کند ساقط کرده و آن را به یک انرژیِ خنثی در طبیعت تقلیل می‌دهد. در حالی که در انسان‌شناسی اسلامی، روح حقیقتی ملکوتی و «مِن اَمرِ رَبّی» است که هدفش قرب الهی است، نه صرفاً حفظ بقای قبیله یا طبیعت.

در این جهان‌بینی، منشأ حفاظت و قدرت، ارواحِ نیاکان و انرژی‌های طبیعت(مانند چهار نگهبان) معرفی می‌شوند، باوری که مصداقِ بارز شرک در ربوبیتِ افعالی است؛ چرا که در اسلام، تنها حافظ و نگهبان حقیقی خداوند است(«فَاللَّهُ خَیْرٌ حَافِظًا») و هرگونه استمداد از نیروهای غیبیِ غیرالهی(نظیر یوکای‌ها و ارواح سرگردان)، انحراف از مسیر توحید و فروغلتیدن در خرافاتِ شینتوئیستی محسوب می‌شود.

آماتراوسو(Amaterasu)

شخصیت کاگورا، اگرچه بر اساس افسانه‌ی کاگویا هیمه(شاهدخت ماه) طراحی شده، اما در ساختارِ مدرنِ انیمیشن، کارکردی پارادوکسیکال دارد. او با وجودِ تعلق به شب(قبیله یاتو)، عملاً در مرکزِ کنش‌گری قرار دارد و قدرتی ویرانگر(Yang) از خود بروز می‌دهد که معمولاً در اساطیر به خدای خورشیدآماتراوسو(Amaterasu) نسبت داده می‌شود که در اسطوره‌های ایزومو(Izumo) به عنوان نیروی ویرانگر و زاینده توصیف می‌شود.

یاتوها، با قدرت فوق‌العاده‌شان، شبیه به کامی‌های جنگجو هستند که از بودیسم(مانند بوداساتوا‌های محافظ) تأثیر پذیرفته‌اند. کاگورا، با اشتهای سیری‌ناپذیر و خشونت کنترل‌نشده‌اش، نمادی از جنبۀ تائوئیستی شینتو است که تعادل یین و یانگ را نمایندگی می‌کند. حضور او در یوروزویا، ضرورت پیوند انسان با نیروهای طبیعی را در اذهان مردم تقویت می‌کند و انگار که نقدی بر جدا افتادگی مدرن از طبیعت است.[58][59]

اما چرا باید الگویِ رفتاریِ دختران و نوجوانان، شخصیتی باشد که خشم و خشونتِ غریزی را به عنوان بخشی از تعادل طبیعت تقدیس می‌کند؟ القای این مفهوم که انسان برای کامل شدن نیازمندِ پذیرشِ جنبه‌های حیوانی و خشنِ وجود خود است، چه بلایی بر سرِ لطافتِ روح و اخلاقِ مخاطب خواهد آورد؟

حضور کاگورا در گروه یوروزویا، زیرکانه ضرورتِ پیوند انسان با نیروهای کورِ طبیعی را در اذهان مخاطبین تقویت می‌کند و کارگردان نیز آن‌را به عنوان نقدی بر جدا افتادگی انسان مدرن از طبیعت جا می‌زند. اما این بازگشت به طبیعت در این‌جا به معنایِ تسلیم شدن در برابر غرایز و نیروهای مادی است.

نقدِ بنیادینِ این تفکر در تقابل با نگاه توحیدی، آنجاست که این جهان‌بینی، نیروهای طبیعی(مثل خورشید) را دارای الوهیت و شعورِ مستقل می‌پندارد(چنان‌که آماتراسو الهه خورشید است). این نگاه، مصداقِ پرستشِ مخلوق به جای خالق است. در اسلام، خورشید و نیروهای طبیعت، تنها آیات و نشانه‌های قدرت خداوند و مسخّرِ فرمانِ او هستند(«وَسَخَّرَ لَکُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ»)، نه خدایگانی که منشأ اثرِ مستقل باشند.

همچنین مفهوم تعادل یین و یانگ که خیر و شر را دو رویِ یک سکه و لازم و ملزومِ هم می‌داند، با اصلِ تمایزِ حق و باطل در اسلام در تضاد است؛ چرا که شر در اسلام، امری عدمی و ناشی از فقدانِ خیر است، نه نیرویی که باید با آن به تعادل رسید، بلکه باید از آن تبری جست و به سویِ خیرِ مطلق(الله) حرکت کرد. ترویج این نسبیت‌گرایی متافیزیکی، قبحِ باور به این خرافات را در ذهن مخاطب می‌شکند.

سوسانوئو(Susanoo) و ایزانامی(Izanami)

در میان کاراکترهای فرعی، کوتارو کاتسورا دلالتی بر سوسانوئو(Susanoo، خدای طوفان در شینتو) دارد که برادر آماتراوسو است و نماد شورش و آشوب برای بازسازی نظم جهان است. سوسانوئو در کوجیکی، با رفتارهای رادیکال، تعادل کیهانی را برقرار می‌کند و از تائوئیسم در مفهوم تغییر پویا تأثیر گرفته است. کاتسورا نیز با تلاش‌های انقلابی‌اش، این اسطوره را بازسازی می‌کند تا نشان دهد چگونه مقاومت در شینتو توجیه می‌شود. در سوی دیگر شینسوکه تاکاسوگی، با نیهیلیسمش، دلالتی بر ایزانامی(Izanami، الهۀ مرگ در شینتو) دارد که جهان زیرین را می‌آفریند و از بودیسم در مفهوم نابودی برای تولد دوباره الهام گرفته است. تاکاسوگی، با تمایل به نابودی جهان فاسد، چرخۀ مرگ و تولد شینتو را برجسته می‌کند.[60][61]

اما مخاطبِ جوانی که مجذوبِ این شخصیت‌ها می‌شود، چه پیامی دریافت می‌کند؟ او می‌آموزد که ترور و آشوب اگر با ادعای بازسازیِ نظم باشد، مقدس است و یا بدتر از آن، درمی‌یابد که پوچ‌گرایی و تمایل به نابودیِ کلِ جهان، نوعی فلسفۀ عمیق و راهی برای پالایش است. عادی‌سازیِ این روحیۀ آنارشیستی و نیهیلیستی در قالبِ قهرمانانِ جذاب، بذرِ یأس و خشونتِ کور را در ذهنِ نسلِ جدید می‌کارد و آن‌ها را از اصلاح‌ عقلانی و سازنده دور می‌کند.

در منطقِ کاتسورا(سوسانوئو)، هدف وسیله را توجیه می‌کند و آشوب، راهی برای تعادل است. این در تضادِ کامل با اندیشه‌ی اسلامی است که در آن هدفِ مقدس، وسیلۀ مقدس می‌طلبد و هرگز نمی‌توان با باطل(ظلم و آشوبِ کور) به حق رسید. فلسفۀ تاکاسوگی(ایزانامی) که نابودیِ جهان را مقدمۀ تولد دوباره می‌داند، ریشه در چرخۀ باطلِ سامسارا دارد.

این تفکر، خلقتِ کنونی را فاسد و بی‌هدف می‌پندارد و راهِ نجات را در عدم می‌جوید. حال آنکه در اسلام، جهان محضرِ خدا و دارای نظامِ احسن است و هدفِ انسان نه نابودیِ هستی، بلکه آبادانیِ زمین و حرکت به سوی کمال است. ترویجِ تفکری در قالب ایزدبانویِ مرگ به عنوانِ نیرویِ محرکه، نفیِ صریحِ حیاتِ طیبه و دعوت به سویِ تاریکی و جمود است.

چهار نگهبان آسمانی(Shitenno) و فودو میوئو(Fudo Myoo)

گروه شینسنگومی(Shinsengumi) در این اثر، انگار که دلالتی نمادین بر چهار نگهبان آسمانی(Shitenno) در سنت شینتو و بودیسم دارد که وظیفۀ محافظت از جهات اربعه و مقدساتشان را بر عهده دارند. این گروه با تأثیرپذیری عمیق از آموزه‌های کنفوسیوس و بیشتر مرام بوشیدو سلسله‌مراتبِ خشک و وظیفه‌شناسیِ مطلق را نمایندگی می‌کند. رهبر آنان، ایسائو کوندو(Isao Kondo)، نیز انگار تجسمی از فودو میوئو(Fudo Myoo)، خدایِ خشمگین و نگهبانِ بودایی است که با شمشیر و آتش، پلیدی‌ها را می‌سوزاند و با خشونت، نظم را پاسداری می‌کند.[62][63]

از منظر آسیب‌شناسی تربیتی، خطرِ اصلی در الگوسازی از اطاعتِ کورکورانه نهفته است. شینسنگومی به مخاطب می‌آموزد که وفاداری به مافوق و حفظِ ساختار، بر عدالتِ اخلاقی و تشخیصِ فردی ارجحیت دارد. وقتی خشونتِ پلیسی و رفتارهای ناهنجارِ کوندو(مانند تعقیب‌ و گریز) در زرورقی از طنز و لودگی پیچیده می‌شود، زشتیِ ظلم و تجاوز به حریم خصوصی در ذهنِ نوجوان کم کم رنگ می‌بازد. این رویکرد، حساسیتِ اخلاقی مخاطب را نسبت به قدرتِ لجام‌گسیخته کاهش می‌دهد و به او القا می‌کند که اگر زورگویی توسطِ نگهبانان نظم انجام شود، نه‌تنها مذموم نیست حتی می‌تواند خنده‌دار و پذیرفتنی باشد.

در منطقِ کنفوسیوسیِ شینسنگومی، اطاعت از فرمانده و سیستم، مقدس است. اما در اسلام، اطاعت از مخلوق در معصیتِ خالق، حرام است(«لَا طَاعَهَ لِمَخْلُوقٍ فِیمَا یسْخَطُ الْخَالِقُ»). سربازِ مسلمان، ابزارِ بی‌اراده نبوده و دارای بصیرت است و معیارِ حق را در افراد نمی‌بیند، بلکه افراد را با حق می‌سنجد. شخصیت کوندو که نماد فودو میوئو است، نظم را از طریقِ وحشت و شمشیر برقرار می‌کند. این نگاه به قدرت، یادآورِ استبداد و طاغوت است. در حالی که در حکمرانیِ اسلامی، قدرتِ حاکم باید تجلیِ رحمانیت و عدل باشد و شمشیر، تنها آخرین راه برای دفعِ فسادِ غیرقابلِ اصلاح است، نه ابزارِ روزمرۀ کنترلِ جامعه. تقدیسِ خدایانِ خشمگین، بازگشت به دورانِ جاهلیت و ستایشِ زور است.

پانویس‌ها:

[1] TVアニメ「銀魂」人気エピソード再編集上映「銀魂オンシアター2D 金魂篇」11月23日(土)新宿バルト9にて、キャスト3名が登壇しての上映記念舞台挨拶&ライブビューイングが開催決定！！(Press release) (in Japanese). Bandai Namco Pictures. November 12, 2024. Archived from the original on November 13, 2024. Retrieved November 13, 2024 – via PR Times.

[2] https://web.archive.org/web/20131003015834/http://annex.s-manga.net/gintama/main.html

[3] https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=6236

[4] https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/manga.php?id=4733

[5] https://www.imdb.com/title/tt0988818/

[6] Sorachi, Hideaki (2007). Gin Tama. Vol. 2. Viz Media. pp. 152. ISBN 978-1-4215-1359-1.

[7] Sorachi, Hideaki (2007). Gin Tama. Vol. 1. Viz Media. pp. 204–205. ISBN 978-1-4215-1358-4.

[8] Sorachi, Hideaki (2008). Gin Tama. Vol. 5. Viz Media. p. 46. ISBN 978-1-4215-1618-9.

[9] Sorachi, Hideaki (2007). Gin Tama. Vol. 1. Viz Media. p. 203. ISBN 978-1-4215-1358-4.

[10] Quick Japan (in Japanese). Otashuppan. October 2009. pp. 22–41. ISBN 978-4778311940. Archived from the original on February 15, 2016. Retrieved September 7, 2013.

[11] Rurouni Kenshin Exhibition [Official] [@ruroken_ten] (January 25, 2021). ✘ #るろ剣展 15作家の「祝辞」紹介③！✘#MrFULLSWING の作者 #鈴木信也先生、 #銀魂の #空知英秋先生、 #SHAMANKING の #武井宏之先生、そして #トライガン #血界戦線の #内藤泰弘先生！あのるろ剣の #夷腕坊の麦わらマークの爆弾を描いたのがこの先生だったとは…！驚きです。 (Tweet) (in Japanese) – via Twitter.

[12] Sorachi, Hideaki (2008). Gin Tama. Vol. 5. Viz Media. p. 46. ISBN 978-1-4215-1618-9.

[13] Sorachi, Hideaki (2008). Gin Tama. Vol. 6. Viz Media. p. 146. ISBN 978-1-4215-1619-6.

[14] Sorachi, Hideaki (2008). Gin Tama. Vol. 7. Viz Media. p. 50. ISBN 978-1-4215-1620-2.

[15] Sorachi, Hideaki (2009). 銀魂公式キャラクターブック2 「銀魂五年生」. Shueisha. pp. 194–195. ISBN 978-4-08-874805-4.

[16] Quick Japan (in Japanese). Otashuppan. October 2009. pp. 22–41. ISBN 978-4778311940. Archived from the original on February 15, 2016. Retrieved September 7, 2013.

[17] Sorachi, Hideaki (2008). Gin Tama. Vol. 3. Viz Media. p. 2. ISBN 978-1-4215-1360-7.

[18] Sorachi, Hideaki (2008). Gin Tama. Vol. 6. Viz Media. p. 26. ISBN 978-1-4215-1619-6.

[19] Sorachi, Hideaki (2008). Gin Tama. Vol. 3. Viz Media. p. 46. ISBN 978-1-4215-1360-7.

[20] Sorachi, Hideaki (2008). Gin Tama. Vol. 7. Viz Media. p. 70. ISBN 978-1-4215-1620-2.

[21] Sorachi, Hideaki (2009). Gin Tama. Vol. 10. Viz Media. p. 126. ISBN 978-1-4215-1623-3.

[22] Sorachi, Hideaki (2008). Gin Tama. Vol. 3. Viz Media. p. 22. ISBN 978-1-4215-1360-7.

[23] https://en.wikipedia.org/wiki/Gintama

[24] https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_best-selling_manga

[25] https://comicbook.com/anime/news/gintama-manga-sales-record-55-million/

[26] https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2018-02-03/gintama-manga-has-55-million-copies-in-print/.127333

[27] https://gintokipedia.fandom.com/wiki/Gin_Tama

[28] https://vijei.tumblr.com/post/3558224576/gintama-conquers-the-oscars

[29] https://www.imdb.com/title/tt1636780/awards/

[30] https://www.imdb.com/title/tt0988818/awards/

[31] https://allunited.fandom.com/wiki/Gintama

[32] https://animefestival.jp/en/award/aoy/archive/

[33] https://en.wikipedia.org/wiki/Gintama

[34] https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=6236

[35] https://www.crunchyroll.com/news/latest/2012/1/28/gintama-best-2-wins-animation-album-gold-disc-award?srsltid=AfmBOoqmoc4vTnuNJvPmy740t2i4i3R7pybcfJ9OoAZF4rC90FEUoSee

[36] https://myanimelist.net/people/5152/Shinji_Takamatsu

[37] https://www.behindthevoiceactors.com/Shinji-Takamatsu/

[38] https://www.themoviedb.org/person/552632?language=en-US

[39] https://www.imdb.com/name/nm0847294/

[40] https://en.wikipedia.org/wiki/Shinji_Takamatsu

[41] https://myanimelist.net/anime/39486/Gintama__The_Final/staff

[42] https://myanimelist.net/anime/918/Gintama/staff

[43] https://www.anime.com/people/youichi-fujita-1

[44] https://www.imdb.com/name/nm5143231/

[45] https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/people.php?id=51887

[46] https://www.wikidata.org/wiki/Q20062715

[47] https://pinnedupink.com/blogs/the-cel-block-anime-reviews-analysis-for-the-gen-x-fan/delusional-monthly-magazine-anime-review-why-this-original-series-falls-short

[48] https://www.anime.com/people/chizuru-miyawaki-1

[49] https://onnanokantoku.wordpress.com/2017/10/01/female-tv-anime-directors-fall-2017/

[50] https://myanimelist.net/anime/39486/Gintama__The_Final/staff

[51] https://myanimelist.net/anime/34096/Gintama./staff

[52] https://en.wikipedia.org/wiki/Shinto

[53] https://www.britannica.com/topic/Shinto

[54] https://gintama.fandom.com/wiki/Altana

[55] https://www.jstor.org/stable/2383820 (DOI: 10.2307/2383820)

[56] https://gintama.fandom.com/wiki/Gintoki_Sakata

[57] https://en.wikipedia.org/wiki/Kintar%C5%8D

[58] https://gintama.fandom.com/wiki/Kagura

[59] https://en.wikipedia.org/wiki/Amaterasu