راک استار سازنده GTA کارمندان خود را اخراج کرد

بلوا در شرکت سازنده GTA | اخراج‌های غافلگیرکننده در آستانه GTA VI و پژواک بحران در صنعت بازی

در حالی که تمام نگاه‌های صنعت سرگرمی به افق ۲۰۲۵ و انتشار احتمالی بازی جریان‌ساز Grand Theft Auto VI دوخته شده است، شرکت راک‌استار گیمز (Rockstar Games)، سازنده GTA، در اقدامی غافلگیرکننده و نگران‌کننده، تأیید کرد که بخشی از نیروی کار خود را تعدیل کرده است.

این خبر، که در بحبوحۀ یکی از پرتلاطم‌ترین دوران‌های تاریخ صنعت بازی‌های ویدیویی منتشر شد، مانند پتکی بر سر جامعۀ هواداران و توسعه‌دهندگان فرود آمد و این سوال بنیادین را مطرح کرد: چگونه استودیویی که بر روی پرسودترین محصول سرگرمی تاریخ (GTA V) نشسته و در آستانۀ تعریف مجدد این صنعت با GTA VI قرار دارد، خود را درگیر موج سهمگین اخراج‌ها می‌بیند؟

گزارش‌های اولیه حاکی از آن است که این تعدیل نیرو، اگرچه به گستردگی برخی رقبای دیگر نبوده، اما بخش‌های مهمی از جمله تیم‌های پشتیبانی نشر و برخی از کارکنان در استودیوهای خاص را تحت تأثیر قرار داده است. این اقدام اندکی پس از آن صورت گرفت که راک‌استار گیمز، سازنده GTA، یک سیاست جنجالی «بازگشت به کار حضوری» پنج روز در هفته را برای تمام کارمندان خود اجباری کرد.

این شرکت دلیل این تصمیم را افزایش بهره‌وری و امنیت، به ویژه در ماه‌های پایانی و حیاتی توسعۀ GTA VI، عنوان کرد. با این حال، بسیاری از ناظران و کارمندان سابق، این اقدام را نوعی «اخراج نرم» یا «فرسایشی» تلقی کردند؛ راهی برای وادار کردن کارمندانی که به کار از راه دور عادت کرده بودند به استعفا، بدون نیاز به پرداخت بسته‌های جبرانی کامل. همچنین شرکت سانده GTA که اخراج ۳۰ نفر از کارکنان به دلیل جلوگیری از نشت اطلاعات محرمانۀ شرکت بوده است.

اکنون، با رسمی شدن اخراج‌های مستقیم از طرف شرکت سازنده GTA، این فرضیه قوت گرفته که راک‌استار، هم‌راستا با شرکت مادر خود، تیک-تو اینتراکتیو (Take-Two Interactive)، که پیشتر از یک برنامۀ کاهش هزینۀ ۵۰ میلیون دلاری خبر داده بود، در حال «بهینه‌سازی» نیروی انسانی خود به قیمت از دست دادن استعدادها است.

واکنش جامعۀ بازیکنان به این خبر، ترکیبی از خشم، سردرگمی و بدبینی عمیق بود. شبکه‌های اجتماعی مملو از پست‌هایی شد که «طمع شرکتی» را محکوم می‌کردند. کاربران به درستی اشاره می‌کردند که GTA V Online، حتی یک دهه پس از انتشار، همچنان یک ماشین چاپ پول میلیارد دلاری برای شرکت سازنده GTA است و پیش‌بینی می‌شود GTA VI رکوردهای فروش را در همان هفتۀ اول جابجا کند.

درک اینکه چرا شرکتی با این حد از سودآوری و چنین آیندۀ درخشانی، نیاز به اخراج توسعه‌دهندگان خود دارد، برای طرفداران غیرممکن بود. بسیاری از کاربران این اقدام را بی‌احترامی به تیمی دانستند که در حال تحمل «کرانچ» (فشار کاری شدید) برای تکمیل مورد انتظارترین بازی تاریخ هستند. نگرانی دیگری که به سرعت در میان هواداران پخش شد، تأثیر بالقوۀ این اخراج‌ها بر کیفیت نهایی GTA VI بود؛ این ترس وجود دارد که کاهش نیروی انسانی، به ویژه در بخش‌های کلیدی مانند تضمین کیفیت (QA)، منجر به عرضه‌ای پر از باگ و مشکلات فنی شود.

اما تراژدی واقعی زمانی آشکار می‌شود که اقدام شرکت سازنده GTA را نه به عنوان یک رویداد منزوی، بلکه به عنوان جدیدترین حلقه از زنجیرۀ بی‌پایان بحران اشتغال در صنعت بازی بررسی کنیم. سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ به عنوان «زمستان سخت» صنعت بازی ثبت خواهند شد؛ دورانی که در آن، با وجود موفقیت‌های تجاری چشمگیر، ده‌ها هزار متخصص شغل خود را از دست دادند. این اخراج‌ها در تمام سطوح، از استودیوهای مستقل کوچک گرفته تا بزرگترین غول‌های فناوری، رخ داده است و هر کدام دلایل ظاهراً موجه خود را داشته‌اند.

شاید تکان‌دهنده‌ترین نمونه، اقدام مایکروسافت پس از نهایی کردن خرید هنگفت ۶۹ میلیارد دلاری اکتیویژن بلیزارد بود. در ژانویه ۲۰۲۴، این شرکت اعلام کرد که ۱۹۰۰ نفر از کارمندان بخش بازی خود را اخراج می‌کند. این تعدیل عظیم، که بخش‌هایی از اکتیویژن، بلیزارد و تیم ایکس‌باکس را در بر می‌گرفت، با دلیل رسمی «هم‌افزایی پس از ادغام» توجیه شد؛ اصطلاحی شرکتی که در واقع به معنای حذف موقعیت‌های شغلی تکراری و بازنگری در پروژه‌های در دست توسعه بود. بخشی از این قربانیان، اعضای تیم توسعۀ بازی بقای (Survival) جدید بلیزارد با اسم رمز «ادیسه» بودند که پس از سال‌ها توسعه، به طور کامل لغو شد.

سونی نیز از این قافله عقب نماند. در فوریه ۲۰۲۴، بخش پلی‌استیشن اعلام کرد که ۹۰۰ کارمند خود (حدود ۸ درصد از کل نیروی کار جهانی‌اش) را اخراج خواهد کرد. این اقدام ضربات سنگینی به استودیوهای فرست-پارتی (First-Party) تحسین‌شده‌ی سونی وارد کرد؛ از جمله ناتی داگ (سازندۀ The Last of Us)، اینسامنیاک گیمز (سازندۀ Spider-Man) و گوریلا گیمز (سازندۀ Horizon). فاجعه‌بارتر از آن، تعطیلی کامل «لندن استودیو» (London Studio)، یکی از قدیمی‌ترین استودیوهای پلی‌استیشن و پیشگام در حوزۀ واقعیت مجازی (VR)، بود. دلیل اعلام شده از سوی سونی، نیاز به «بازنگری در استراتژی کسب‌وکار» و انطباق با «منظرۀ در حال تغییر صنعت» برای اطمینان از «پایداری بلندمدت» بود.

شرکت الکترونیک آرتز (EA) نیز در همان بازه زمانی، با اعلام اخراج ۶۷۰ کارمند (حدود ۵ درصد نیروی کار)، به این موج پیوست. این شرکت دلیل اقدام خود را «تسریع در تحول» و «فاصله گرفتن از مالکیت‌های معنوی (IP) که مالکیت کامل آن‌ها را در اختیار ندارد» عنوان کرد. این استراتژی منجر به لغو پروژه‌هایی مانند یک بازی شوتر اول شخص بر اساس جهان «مندلورین» (Mandalorian) و تمرکز مجدد بر روی فرنچایزهای اصلی و سودآور خود مانند Apex Legends و Battlefield شد.

دلایل این بحران گسترده و فراگیر، پیچیده و چندلایه است. اولین و مهم‌ترین عامل، «اصلاح بازار پس از همه‌گیری» است. در طول سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲، با خانه‌نشین شدن مردم، صنعت بازی شاهد یک رونق بی‌سابقه و سرمایه‌گذاری‌های هنگفت بود. شرکت‌ها به طور تهاجمی اقدام به استخدام نیرو کردند تا پاسخگوی تقاضای فزاینده باشند. اکنون که جهان به حالت عادی بازگشته، آن حباب رشد در حال ترکیدن است. عامل دوم، افزایش شدید نرخ بهره و پایان دوران «پول ارزان» است. سرمایه‌گذاران دیگر حاضر به تحمل پروژه‌های بلندمدت و پرریسک بدون سودآوری فوری نیستند و فشار برای «سوددهی» جایگزین فشار برای «رشد» شده است.

عامل سوم، هزینه‌های سرسام‌آور توسعۀ بازی‌های AAA است. بودجۀ ساخت و بازاریابی عناوینی مانند GTA VI یا Spider-Man 2 به صدها میلیون دلار می‌رسد. این هزینه‌های نجومی، تحمل شکست را برای ناشران به صفر رسانده و آن‌ها را وادار به اتخاذ تصمیمات محافظه‌کارانه و کاهش هزینه‌ها در بخش‌های دیگر، از جمله نیروی انسانی، می‌کند. در نهایت، ادغام‌ها و خریدهای غول‌آسا (M&A)، مانند نمونۀ مایکروسافت و اکتیویژن، به طور طبیعی منجر به حذف هزاران شغل به دلیل همپوشانی ساختاری می‌شود.

در این میان، اقدام راک‌استار گیمز، شرکت سازنده GTA، به این دلیل دردناک‌تر است که این شرکت، بیش از هر نهاد دیگری، نماد موفقیت مطلق در این صنعت است. اخراج کارمندان در شرکتی که به نظر می‌رسد نیازی به کاهش هزینه ندارد، این پیام تلخ را به توسعه‌دهندگان می‌دهد که حتی کار بر روی موفق‌ترین پروژۀ تاریخ نیز، امنیت شغلی آن‌ها را تضمین نمی‌کند. این اقدام، شکاف عمیق میان واقعیت زندگی توسعه‌دهندگان و تصویر پر زرق و برقی که از صنعت بازی ارائه می‌شود را بیش از پیش آشکار می‌سازد و نشان می‌دهد که در این اکوسیستم، سود سهامداران، اغلب بر ثبات و رفاه افرادی که جادوی بازی‌ها را خلق می‌کنند، اولویت دارد.