اسلام هراسی در سینمای هالیوود | معرفی ۲۹ فیلم اسلام ستیزانه

نویسنده: منیره اسداللهی
با مطلب اسلام هراسی در سینمای هالیوود با ما همراه باشید.

گفت‌وگو از شرق و غرب و بیان تفاوت‌های میان این دو منطقه عمری دراز دارد. این تفاوت و تمایز بیش از آنکه مربوط به موقعیت جغرافیایی و اقلیمی باشد، ناظر بر تفاوت فرهنگی است. عموم کسانی که از قدیم الایام غرب و شرق متذکر تمایز جدی فرهنگی و نگرش عمومی ساکنان شرق و غرب دربارۀ هستی بوده‌اند. ما با جریانی روبرو هستیم که صرف نظر از مباحث سیاسی اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی ذات او سلطه جویی و استکبار ورزی است. جریانی که کینه ورزی‌اش به مصداق عبارت «نیش عقرب نه از ره کینه است، اقتضای طبیعتش این است» دائمی است.

معمار جهان غرب متظاهر است و خود را همیشه خواسته بهتر، برتر و عالی‌تر جلوه دهد. به این دلیل هر یک از وجوه معماری، شهرسازی، ادبیات و سیاست و هریک از این موارد در تمدن غرب که جهان را به خود مبتلا کرده است خوی سلطه جویش را نشان می‌دهد.

اسلام چیست؟ اسلام یعنی عبد شدن، افتاده شدن و خروج از تظاهر است. اسلام به معنای صلح بوده و دین بردباری، صلح و محبت است و به عنوان رحمتی برای همه مخلوقات فرستاده شده است.

اسلام هراسی چیست؟

اسلام هراسی پدیده‌ای چند وجهی است و ابعاد اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و استراتژیک را در بر می‌گیرد. ترس از اسلام جوامع اسلامی و مناطق مسلمان نشین در کنار وجوه مختلف از نظر استراتژیک و امنیتی حائز اهمیت بوده است و یکی از گفتمان‌های اصلی استراتژیک در جهان معاصر است.

در دوران پس از جنگ سرد نوعی تحول شناختی، هویتی در پژوهش‌های امنیتی در راهکارهای امنیتی در غرب بوجود آمد. در هستۀ این تحول محور دادن به هویت و شناخت تهدیدهای امنیتی از زاویۀ پردازش‌های هویتی است و در این چارچوب برای غرب هویتی خاص تعریف شده که در مقابل آن هویت مسلمانان هویتی ذاتاَ تهدید آمیز قلمداد گردید. به همین دلیل هویت مسلمانان امنیتی شد. پس نفسِ “مسلمان” بودن، “غیر غرب” بودن و “تهدیدزا” بودن قلمداد گردید. این نگرش که علیه ما تعریف شد و قالب امنیتی به هویت آن‌ها وارد کرد از اصلی‌ترین چارچوب‌های استراتژیک غرب در پدیدۀ «اسلام هراسی» است. ساده‌ترین تعریف و توضیح از اسلام هراسی ، ترس از مسلمانان است.

«اسلام هراسی» و القای ترس و وحشت از اسلام و اعراب در جهان امروز کار رسانه‌های غربی است. رسانه‌ها به جای آنکه به واقعیات موجود در جهان توجه کنند؛ توجه خود را به طور عَمد به فضای مورد نظر خود معطوف می‌کنند. مقابله با اسلام و ترویج «اسلام هراسی» در جهان یکی از راهبردهای سلطه‌گران است و شروع این کار با بد نام کردن اعراب و نمایش سرزمین اعراب است. آن‌ها اعراب را مردمانی بد طینت و وحشی و خشن نمایش می‌دهند تا این باور را در ذهن مخاطب در سراسر جهان القا کند که هر حادثۀ غیر انسانی، تروریستی، خشن که در جهان اتفاق می‌افتد کار مسلمانان و اعراب است.

غرب نمونه‌هایی مثل «اندلس» و ماجرای حضور مسلمانان در اروپا را به خاطر دارد و می‌داند راه مقابله با فرهنگ و تمدنی که اسلام به وجود می‌آورد، مانند تمدن اندلس باید هزینه‌های گزافی پرداخت کند. همانطور که برای براندازی اندلس مسلمان هزینه‌های گرانی را پرداخت کردند. از دلایل هراس غرب از شرق همین است. زیرا او شرق اسلامی و تعارض بنیادین بین خود و شرق را به خوبی می‌شناسد. و تمام ترس او هم همین است؛ که در زمانی شرق اسلامی روح خفتۀ انسانی غرب را بیدار کند و برای آن زحمت درست کند.

به همین دلیل در دهۀ 70 میلادی که موج بیداری اسلامی در غرب شکل گرفت آن‌ها با ساخت فیلم‌های سینمایی و نمایش خشن و ترسناک اعراب و مسلمانان وجۀ اسلام را خراب تا نتواند مجدد قدرت عرض اندام داشته باشد. ساخت فیلم‌هایی که اعراب و جامعۀ شرقی را به باد سُخره بگیرد و آن‌ها را موجوداتی وحشی و کم هوش شروع شد. البته که غرب به صورت کلی کینه‌ای دیرینه از اسلام و مسلمانان و اعراب دارد به صورت گزیده فیلم هایی در دهۀ 50 میلادی بر ضد اعراب و فرهنگ آنان ساخته است. اما موج فیلم «اسلام هراسی» از دهۀ هفتاد میلادی شروع شد که نمونۀ آن فیلم «جن گیر» است.

تاریخچه اسلام ستیزی

اسلام که از همان سال‌های نخست به دلیل عناصر منطبق با فطرت انسانی، تعالیم الهی و عطش انسان‌ها، به سرعت در جوامع مختلف گسترش یافت. به رقیب اصلی حاکمان ناحق و ادیان انحرافی و یا تحریف شده تبدیل شد و توانست به تدریج آن‌ها را از تعیین کننده مطلق سرنوشت انسان‌ها و جوامع انسانی خلع کند.

اسلام در همان قرن‌های آغازین هجرت در گسترۀ مناطق و قاره‌های مختلف پیرو پیدا کرد و به اصلی‌ترین و گسترش یافته‌ترین ادیان تبدیل شد و تعداد پیروان آن به میلیون‌ها نفر رسید. این موفقیت و قدرت گیری از همان سال‌های آغازین جریان‌های ضد اسلام و اسلام ستیز را ایجاد کرد. اما این تلاش‌ها با قرن‌ها به دلیل پویایی و هوشیاری مسلمانان نتوانست کاری را از پیش ببرد.

سابقۀ اسلام ستیزی

ترس و تنفر غرب از اسلام جدید نبوده و به قرن هشتم باز می‌گردد. چون اندلس تا قرن هشتم در کنترل مسلمانان باقی ماند مسیحیان به شدت از این شکست ناراحت بودند تمام تلاش خود را برای مقابله با اسلام بسیج و دو قرن تلاش کردند تا از گسترش اسلام جلوگیری کنند. به این دلیل مسیحیت با تحریک مغول‌ها علیه مسلمانان جبهۀ جدیدی گشودند این دشمنان با وحشی‌گری بَدویت و قدرت نظامی‌گری قبیله‌ای مناطق اسلامی را به خاک و خون کشیدند.

در سراسر تاریخ (در اسپانیا-اندلس مسلمان، در دوران جنگ‌های صلیبی، عثمانیان و اعصار پس از آن) غرب همیشه به اسلام و مسلمانان به عنوان خطری برای هویت خویش می‌نگریست. بنابراین «اسلام هراسی» در حقیقت به عنوان «واژه‌ای جدید برای ترس‌های قدیمی» تعریف شده است.

رسانه‌ها و سیاستمداران غربی نقش عمده‌ای در این فرآیند ایفا می‌کنند. «اسلام هراسی» به‌گونه‌ای شکلی جدید از «نژاد پرستی» و «تبعیض» است. غرب نمی‌خواهد کشورهای اسلامی به عنوان قدرت سیاسی در سیاست جهانی مطرح باشند و کشورهای اسلامی را از نظر اقتصادی قدرتمند نمی‌خواهند. می‌توان گفت «اسلام هراسی» شکل نوین قدیمی نژادپرستی و ضدیّت با خارجیان در دنیای غرب است که در زمان‌های مختلف به صورت‌های گوناگون به ظهور پیوسته است.

از زمان ظهور اسلام تاکنون رفتار غرب در قبال اسلام منفی بوده و به طور کلی، آن‌ها تمام تلاش خود را کرده‌اند تا مسلمانان را به عنوان افراد وحشی، نادان، نیمه شهروندان متحجر، تروریست‌های دیوانه یا متعصبانۀ نابردبارِ مذهبی تصویر کنند.

فروپاشی شوروی و دگرگونی جهان اسلام

پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و فروریختن نظم دو قطبی در قالب جنگ سرد، غرب احتیاج به یک دشمن داشت تا بتواند سیاست توسعه طلبانه‌اش را ادامه دهد. در پی تلاش غرب برای سلطه سرمایه‌داری و جهانی سازی، لیبرال دموکراسی با مقاومت جهان اسلام مواجه شد. البته خود غرب پس از فروپاشی شوروی، برای حفظ انسجام داخلی نیاز به بیگانه و دشمن خارجی داشت که اسلام  و تمدن اسلامی را غیریت سازی کرد.

در واقع پس از فروپاشی شوروی مهم‌ترین مرکز مقاومت علیه سیاست‌های نظام سرمایه‌داری جهان اسلام قلمداد شد و اندیشمندان غربی با طراحی نظریه‌های مانند «پایان تاریخ» و «برخورد تمدن‌ها» به این موضوع دامن زدند تا فضاسازی منفی علیه اسلام و مسلمانان را تشدید کنند. ترسیم مسلمانان به عنوان دشمن از سوی غربی‌ها، روایت خاصی از اسلام ساختگی غرب را تبلیغ کرد که دینی منزوی، انعطاف ناپذیر، و تبعیض آمیز است.

بنابر گزارش رانی مید در سال 1997 اسلام هراسی به چند صورت جلوه پیدا می‌کند:

• اسلام به عنوان یک پدیدۀ جداگانه و غیری قلمداد می‌شود. هیچ ارزش مشترکی میان اسلام و فرهنگ‌های دیگر وجود ندارد. هیچ تأثیر متقابلی بین آن‌ها نیست.
• اسلام در مقابل غرب، بی تمدن، غیر عقلانی، ابتدایی و جنسیت گرا دانسته می‌شود.
• اسلام، خشن، گستاخ و تهدید آمیز شمرده می‌شود.
• به اسلام به عنوان یک ایدئولوژی سیاسی که برای دستیابی به مزیت‌های سیاسی و نظامی از آن بهره برداری می‌شود می‌نگرند.
• از دشمنی به مسلمانان برای تأیید تبعیض مستمر علیه آنان و محروم کردن ایشان از جریان اصلی اجتماع استفاده می‌شود.
• دشمنی با مسلمانان امری طبیعی و عادی شمرده می‌شود.
• اسلام آیینی فرودست در برابر تمدن غرب است.
• مسلمانان افرادی بدبین جدایی طلب گوشه‌گیر و بی اعتنا به تغییر و توسعه هستند.

نمونه رفتارهای غیر اخلاقی در مقابل مسلمانان

• حمله به قبرهای مسلمانان
• رفتار نابرابر در مدارس
• حمله به زنان محجبه
• بدرفتاری با مسافران دارای نام‌های اسلامی در فرودگاه‌ها
• تبعیض در گرفتن شغل
• محدودیت در ساخت مساجد
• محدود کردن قوانین مهاجرتی مسلمانان
• منع حجاب
• آتش سوزی عمدی مساجد و اماکن مذهبی مسلمانان
• خسارت به اموال مسلمانان و دزدین اموالشان

ارائه تصویری غیر واقعی از مسلمانان

رسانه‌های نقش موثری در معرفی چهرۀ اسلام به عنوان دینی بَدوی با اصول غیر عقلانی داشته است. عبارت‌هایی مانند: «خشونت اسلامی»، «تروریسم اسلامی»، «بمب اسلامی»، «گروه‌های اسلامی» در رسانه‌ها آن هم به صورت مداوم و تکرار در فیلم‌ها اخبار و سریال‌های تلویزیونی مخاطب را دچار ترس و بدبینی و تنفر می‌کند. به علاوه هر واقعه بد و نابهنگام و اشتباه و ساختگی از طرف رسانه‌های غربی با عنوان عبارت‌هایی این چنینی بیان می‌شود: «مردانی با شمایل اعراب پس از انفجار اطراف محل حادثه دیده شده‌اند.»

حجم گسترده‌ای از افتراها درقاب‌های تلویزیونی و سینمای غرب نمایش داده می‌شود از قبیل: شهوترانی، شکم‌ بارگی، کودنی، سفاهت، حیله‌گری و تحقیر زن.

تاریک جلوه دادن چهره اسلام

رسانه‌های غربی در گزارش‌های خود اسلام را دین تک بُعدی نشان می‌دهند که سرکوب‌گر است و ارزش‌های مدنی را تهدید می‌کند. یکی از مصادیق حمله‌ها و سیاه نمایی‌های رسانه‌ها مخدوش جلوه دادن جایگاه زن در اسلام است.

بیانگر این است که زن در تفکر اسلامی انسانی درجۀ دو محسوب می‌شود و از زنان در جوامع اسلامی به عنوان اقشاری در فشار، تبعیض، ظلم، سرکوب شده با حقوقی از دست رفته و برده‌وار بهره‎برداری می‎شود. شدت این سیاه نمایی‎ها به حدی است که بیشتر شهروندان غربی «دین اسلام» را مترادف «ظلم به زن» تلقی می‌کنند.

مجریان اسلام ستیز در جوامع غربی:

• گروه‌های صهیونیستی
• مسیحیان صهیونیستی
• کاتولیک‌های صلیبی
• جریان‌های قومی ارتدوکس متضاد با مسلمانان(مانند جریان‌های تندرو صرب)
• گروه‌های نژادپرست و آشوبگر
• جریان‌های سیاسی
• لاییک‌های مهاجر از کشورهای اسلامی
• ایدئولوژی‌های انحرافی و ضد اسلامی ( مانند بهائیت، مارکسیسم و…)

این گروه‌ها هر یک به دلیل شیوه‌ای مستقل و خاص با اسلام و مسلمانان در تضاد مقابله هستند. آن‌ها هویت خود را در تضاد با مسلمانان تعریف کردند و از شیوه‌های مختلف در تقابل با آن‌ها بهره می‌گیرند.

نتیجه گیری | اسلام هراسی در سینمای هالیوود

فرایند اسلام ستیزی و دشمن سازی از مسلمانان ابعاد و گسترۀ زیاد و مهمی به خود گرفته است، و این ابعاد روزبه‌روز در حال توسعه و جنبۀ سیاسی دارد. هویت مسلمانان و تلاش در دست گرفتن سرنوشت و مقاومت در برابر ظلم و اشغال در سراسر جهان اسلام باعث بیداری دیگر جوامع شده است. در این حین رسانه‌ها با رهبری دولتمداران غرب و سیاسیون آن‌ها به مبلغان اصلی سیاست‌های حکومتی تبدیل شده‌اند.

درصورتی که پدیده اسلام ستیزی و مخالفت با اسلام به قرن‌ها پیش باز می‌گردد ولی متاسفانه در نیم قرن اخیر شکل زهرآگینی به خود گرفته به طوری که رُئَسای جوامعه غربی و استعمارگران از هیچ تلاشی برای نامبارک نشان دادن اسلام فروگذار نکردند.

جنگ رسانه‌ها علیه اسلام و مسلمانان و هر کشوری که مانعی در برابر سلطۀ غرب محسوب می‌شود جدی بوده است و استعمارگران به شدت از این جنگ‌ها حمایت‌ها کرده تا منافع خود را تأمین کنند. به همین دلیل غرب تنها وقتی از دموکراسی جنگ حمایت می‌کند که برنده آن برای او منفعت داشته باشد.

معرفی 30 فیلم که به وضوح در لایه‌های متنی و فرامتنی با روند اسلام ستیزی تولید شده است.

1. مسابقه کانونبال ۲ (Cannonball Run II)
2. دعوت به رقص (Invitation to the Dance)
3. نیروهای دریایی (Navy SEALs)
4. مهاجمان صندوق گمشده (Raiders of the Lost Ark)
5. فاحشه خوشحال به واشنگتن می‌رود (The Happy Hooker Goes to Washington)
6. ارنست در ارتش (Ernest in the Army)
7. چرخش (Rollover)
8. ایندیانا جونز و آخرین جنگ صلیبی (Indiana Jones and the Last Crusade)
9. مومیایی (The Mummy)
10. بازگشت به آینده (Back to the Future)
11. آتش غرور (The Bonfire of the Vanities)
12. فصل دوم (Chapter Two)
13. پدر عروس ۲ (Father of the Bride Part II)
14. پروتکل (Protocol)
15. صحرا (Sahara)
16. مرگ پیش از بی‌آبرویی (Death Before Dishonor)
17. گلادیاتور (Gladiator)
18. هرگز نگو هرگز (Never Say Never Again)
19. پسر شیخ (The Son of the Sheik)
20. جواهر نیل (The Jewel of the Nile)
21. پرنس هرم (Harum Scarum)
22. دروغ‌های حقیقی (True Lies)
23. علاءالدین (Aladdin)
24. مقررات درگیری (Rules of Engagement)
25. مجموعه تلوزیونی 24 (Twenty Four)
26. ملکه صحرا (Queen of the Desert)
27. جن‌گیر (The Exorcist)
28. در سرزمین خون و عسل (In the Land of Blood and Honey)
29. لورنس عربستان (Lawrence of Arabia)