رصد سه جشنواره فیلم رژیم صهیونیستی (اوفیر، داک اویو و «دیگر اسرائیل»)

رصد سه جشنواره فیلم رژیم صهیونیستی (اوفیر، داک اویو و «دیگر اسرائیل»)

در این گزارش مروری بر سه رویداد مهم «جوایز اوفیر»، «جشنواره مستند داک‌اویو» و «جشنواره فیلم دیگر اسرائیل» در نیویورک خواهیم داشت. گزارش پیش‌رو با اتکا به داده‌های خبری و اطلاعات منتشر شده، به تشریح جزئیات این رویدادها می‌پردازد. در فضایی که انتخاب فیلم «دریا» به عنوان نماینده اسکار با مخالفت‌های رسمی دولتی مواجه شد، جشنواره داک‌اویو تحت فشار بایکوت‌های بین‌المللی برگزار گردید و آثار سینمایی با چرخش محتوایی محسوس، بر مضامینی چون ترومای جنگ، هویت و چالش‌های مرزی تمرکز یافتند.

۱. جوایز اوفیر ۲۰۲۵: انتخاب نماینده اسکار در سایه مناقشات

مهم‌ترین رویداد سینمایی داخلی اسرائیل، مراسم اهدای جوایز اوفیر (Ophir Awards) بود که حکم انتخاب نهایی برای معرفی فیلم به آکادمی اسکار را دارد.

فیلم برگزیده: «دریا» (The Sea)

فیلم سینمایی «دریا» به نویسندگی و کارگردانی شای کارملی-پولاک (Shai Carmeli-Pollak) موفق شد جایزه بهترین فیلم را دریافت کند و به عنوان نماینده رسمی اسرائیل برای بخش «بهترین فیلم بلند بین‌المللی» (Best International Feature Film) در اسکار ۲۰۲۶ انتخاب شود.

خلاصه داستان

داستان فیلم درباره پسربچه‌ای ۱۲ ساله فلسطینی به نام خالد است که در کرانه باختری زندگی می‌کند. او در جریان یک اردوی مدرسه برای دیدن دریا، در ایست بازرسی (Checkpoint) متوقف شده و اجازه عبور نمی‌یابد. خالد تصمیم می‌گیرد مخفیانه وارد اراضی اشغالی شود. پدر او، ریبهی، که کارگر بدون مجوز (Undocumented Laborer) در اسرائیل است، برای یافتن پسرش دست به جستجویی خطرناک می‌زند.

انتخاب این فیلم با واکنش میکی زوهار (Miki Zohar)، وزیر فرهنگ و ورزش مواجه شد که مراسم را فاقد ارتباط با وضعیت جاری کشور دانست. همچنین خلیفه ناطور (Khalifa Natour)، بازیگر نقش پدر، از حضور در مراسم خودداری کرد و پیامی در انتقاد از وضعیت جنگی صادر نمود.

۲. جشنواره داک‌اویو ۲۰۲۵: برگزاری در شرایط انزوا

بیست و هفتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم مستند تل‌آویو موسوم به داک‌اویو (Docaviv)، در شرایطی برگزار شد که جنگ وارد بیستمین ماه خود شده بود. گزارش‌ها حاکی از آن است که فضای جشنواره با سال‌های گذشته تفاوت‌های بنیادین داشت.

فضای جشنواره و مشارکت بین‌المللی:

بسیاری از فیلمسازان بین‌المللی امسال از حضور در جشنواره خودداری کردند و گزارش‌ها به «بایکوت» (Boycott) و انصراف برخی مهمانان خارجی اشاره دارند. پوستر رسمی جشنواره تصویری از یک کبوتر با چسب‌زخم (Dove with a Band-aid) بود که توسط هنرمند خیابانی دِده(Dede) طراحی شده بود و به عنوان نمادی از وضعیت جاری تفسیر شد.

آثار شاخص به نمایش درآمده در داک‌اویو:

• «قاچاقچیان» (The Smugglers):

این مستند به کارگردانی تونی کوپتی (Tony Copti) و یانیو برمن (Yaniv Berman) ساخته شده است. داستان درباره تلاش برای حفظ یک کافه-کتابفروشی عربی در شهر یافا (Jaffa) است. صاحبان کتابفروشی برای پر کردن قفسه‌های خالی، به جمع‌آوری و انتقال کتاب‌های عربی از شهرهایی مانند ناصره و حتی نمایشگاه کتاب قاهره می‌پردازند.

فیلم به موضوع کتاب‌هایی اشاره دارد که در سال ۱۹۴۸ از خانه‌های فلسطینی‌ها خارج شده و اکنون در کتابخانه ملی تحت عنوان «اموال غایبین» (Absentee Property) نگهداری می‌شوند.

• «نگه داشتن لیات» (Holding Liat):

مستندی ساخته برندون کرامر (Brandon Kramer) که به داستان لیات بینین آتزیلی (Liat Beinin Atzili)، یکی از گروگان‌های آزاد شده می‌پردازد. فیلم به جای نمایش تصاویر غزه، بر فضای تعلیق و بحث‌های درونی خانواده او در طول ۵۴ روز اسارت تمرکز دارد. پدر لیات، یهودا، یک فعال صلح است و فیلم تنش‌های ایدئولوژیک درون خانواده را در مواجهه با این بحران به تصویر می‌کشد.

• «امید را بشناس» (Know Hope):

این فیلم به کارگردانی عمر شامیر (Omer Shamir)، زندگی هنرمند خیابانی آدام یکوتیلی (Adam Yekutieli) را دنبال می‌کند. او که با نام هنری «Know Hope» شناخته می‌شود، تلاش می‌کند احساسات عمومی و ترومای جمعی اسرائیلی‌ها ناشی از جنگ را از طریق نقاشی‌های دیواری بازتاب دهد. این فیلم جایزه بهترین فیلم اسرائیلی جشنواره را دریافت کرد.

۳. جشنواره فیلم «دیگر اسرائیل» در نیویورک

نوزدهمین دوره جشنواره فیلم «دیگر اسرائیل» (Other Israel Film Festival) در نوامبر ۲۰۲۵ در مرکز یهودیان منهتن (JCC Manhattan) برگزار شد. هدف اعلام شده این جشنواره، ارائه داستان‌هایی با جزئیات دقیق (Nuanced Storytelling) و ایجاد بستر گفتگو میان فیلمسازان اسرائیلی و فلسطینی عنوان شده است.

فهرست آثار و موضوعات کلیدی:

• افتتاحیه با «دریا»: جشنواره با اکران اولیه (Premiere) فیلم «دریا» در آمریکای شمالی آغاز به کار کرد که نشان‌دهنده اهمیت این فیلم در دیپلماسی فرهنگی سینمای اسرائیل است.

• «من در غزه گریستم» (I Cried in Gaza):

مستندی به کارگردانی نوریت کدار (Nurit Kedar) که برای اولین بار به موضوع اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) در میان زنان سرباز ارتش اسرائیل می‌پردازد.

طبق اطلاعات فیلم، پس از اکتبر، زنان برای اولین بار از سال ۱۹۴۸ در نبردهای مستقیم زمینی در غزه شرکت کرده‌اند. فیلم شامل مصاحبه‌هایی با زنانی است که پس از بازگشت از جنگ، دچار آسیب‌های روانی شدید شده‌اند.

• «راه دیگری هست» (There Is Another Way):

مستندی ساخته استفان آپکون (Stephen Apkon) که بر فعالیت‌های گروه «مبارزان برای صلح» (Combatants for Peace) تمرکز دارد. این گروه متشکل از مبارزان سابق اسرائیلی و فلسطینی است که با وجود تشدید درگیری‌ها، همچنان بر ادعای امکان همزیستی و راهکارهای غیرخشونت‌آمیز تأکید دارند.

• «جایی برای خود» (A Place of Her Own):

مستندی اجتماعی درباره گروهی از زنان در روستای فقیرنشین عربی جسر الزرقا (Jisr az-Zarqa). این زنان تلاش می‌کنند یک مرکز اجتماعی تاسیس کنند، اما با خشونت‌های داخلی روستا و تهدید توسعه‌طلبی‌های ساختمانی در اطراف محل زندگی‌شان روبرو هستند.

• «وزیر هرج‌ومرج اسرائیل» (Israel: Ministers of Chaos):

مستندی از ژروم سسکین (Jérôme Sesquin) که نگاهی انتقادی به رهبران جناح راست و تأثیر سیاست‌های آن‌ها بر وضعیت فعلی دارد.

جمع‌بندی داده‌های محتوایی

با بررسی اطلاعات استخراج شده از این سه رویداد، می‌توان مضامین (Themes) اصلی سینمای سال ۲۰۲۵ در این حوزه را در دسته‌های زیر طبقه‌بندی کرد:

الف) تمرکز بر ترومای جنگی (War Trauma Focus):

تعداد قابل توجهی از آثار، از جمله «من در غزه گریستم» و «نگه داشتن لیات»، به جای تمرکز بر صحنه‌های اکشن جنگی، به بررسی آثار روانی جنگ بر افراد پرداخته‌اند. استفاده از درمان‌های تخصصی مانند «درمان پلی‌واگال» (Polyvagal Therapy) برای سربازان آسیب‌دیده، از جمله موضوعاتی است که در نقد و بررسی این فیلم‌ها مطرح شده است.

ب) مسئله مرزها و هویت (Borders and Identity):

فیلم‌هایی مانند «دریا» و «قاچاقچیان»، مسئله فیزیکی و فرهنگی مرزها را برجسته می‌کنند. در فیلم «دریا»، مرز یک مانع فیزیکی (ایست بازرسی) است و در «قاچاقچیان»، مرز مانعی فرهنگی است که دسترسی به منابع زبانی و ادبی را قطع کرده است.

ج) چالش همکاری‌های مشترک (Co-production Challenges):

اطلاعات نشان می‌دهد که تولید مشترک میان فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها با چالش‌های جدی روبرو شده است. به عنوان مثال، در تولید مستند «قاچاقچیان»، برخی شرکت‌کنندگان فلسطینی به دلیل مشارکت شبکه تلویزیونی «مکان» (Makan – بخشی از سیستم رسانه‌ای دولتی اسرائیل) در تأمین بودجه، در همکاری تردید داشتند. این موضوع نشان‌دهندۀ حساسیت‌های بالای سیاسی در فرایند تولید آثار هنری است.

د) واکنش مدیران جشنواره‌ها:

ایزاک زابلوکی (Isaac Zablocki)، مدیر اجرایی جشنواره «دیگر اسرائیل»، در بیانیه‌ای اعلام کرد که در زمانی که دولت‌ها و افکار عمومی در حال ساکت کردن فیلمسازان هستند، آن‌ها متعهد به تقویت صدای این هنرمندان باقی می‌مانند.