اخراج در انتظار مدیر جشنواره برلین به جرم یک عکس با پرچم فلسطین

آینده جشنواره فیلم برلین (Berlinale) یکی از مهم‌ترین رویدادهای سینمایی جهان، پس از آنکه دولت آلمان فرایند برکناری مدیر آن، ترایسیا تاتل(Tricia Tuttle) را آغاز کرد، در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است. جرم او، ایستادن در یک عکس در کنار فیلمسازانی بود که پرچم فلسطین را در دست داشتند؛ اقدامی که نشان می‌دهد فضای هنری اروپا تا چه حد تحت فشار لابی‌های صهیونیستی برای سرکوب هرگونه صدای مخالف با جنایات غزه قرار دارد.

ترایسیا تاتل، قربانی جدید فشار لابی صهیونیستی؟

ولفرام وایمر(Wolfram Weimer) کمیسر فرهنگی آلمان، خواستار برگزاری جلسه‌ای اضطراری برای تصمیم‌گیری درباره سرنوشت مدیر این جشنواره برلین شد.

دفتر وایمر به رسانه‌ها اعلام کرد که تاتل حمایت او را از دست داده زیرا اجازه داده عکسی از او در کنار چند فیلمساز که چفیه(Keffiyeh) بر گردن داشتند و پرچم فلسطین را به اهتزاز درآورده بودند، گرفته شود.

این عمل در آلمان هیچ منع قانونی ندارد، اما در فضایی که خطوط بین اجماع تاریخی طرفدار رژیم صهیونیستی در احزاب اصلی آلمان و صداهای حامی فلسطین در صحنه هنری چندفرهنگی آن به شدت سخت شده، همین عکس به بهانه‌ای کافی برای حذف او تبدیل شد.

هرچند تصمیم‌گیری نهایی به تعویق افتاده، اما تصور اینکه او پس از چنین تحقیر عمومی بخواهد یا بتواند در سمت خود باقی بماند، دشوار است.

سرکوب صدای فلسطین در قلب اروپا

ترایسیا تاتل پس از کارلو شاتریان(Carlo Chatrian) و ماریت ریسنبیک(Mariette Rissenbeek) که به دلیل رویکرد بیش از حد نخبه‌گرایانه و عدم مدیریت صحیح جنجال‌های سیاسی مورد انتقاد بودند، این سمت را بر عهده گرفت. پیش از آن‌ها نیز دیتر کاسلیک(Dieter Kosslick) به مدت ۱۸ سال مدیر بود که به دلیل رویکرد بیش از حد جریان اصلی و تجاری‌اش نقد می‌شد.

تاتل تلاش کرد تا با حضور فعال در کنفرانس‌های مطبوعاتی و مراسم‌ها، پاسخگویی را به نمایش بگذارد. عکسی که خشم وایمر را برانگیخته، در همین راستا و در کنار عوامل فیلم سوری-فلسطینی «روایت‌هایی از محاصره» گرفته شده است.

یعنی یک هفته قبل از آنکه کارگردان فیلم، عبدالله الخطیب(Abdallah al-Khatib)، در مراسم اختتامیه، آلمان را به دلیل حمایت از رژیم صهیونیستی، «شریک در نسل‌کشی غزه» بخواند.

وقتی ویم وندرس(Wim Wenders) رئیس هیئت داوران، به دلیل اظهاراتش مورد حمله قرار گرفت، تاتل قاطعانه از او حمایت کرد. او دقیقاً همان پاسخگویی را که برگزارکنندگان می‌خواستند، ارائه داد. اما به نظر می‌رسد این پاسخگویی تنها تا زمانی مطلوب است که با سیاست‌های دولتی در تضاد نباشد.

این اتفاق یادآور رسوایی جشنواره هنری داکومنتا(Documenta art festival) در کاسل است؛ رویداد بزرگ دیگری که قرار بود آلمان را به روی جهان باز کند، اما وقتی مقامات متوجه شدند که بخش‌هایی از جهان، به ویژه در مورد مسئله فلسطین، با روایت رسمی آلمان همسو نیستند، به سرعت برای سرکوب آن اقدام کردند.

به نظر می‌رسد میزبانی از یک جشنواره بزرگ که تناقضات جهان را تحمل کند، در این مقطع برای دولت آلمان بیش از حد سنگین است.

واکنش جامعه هنری: دفاع از آزادی بیان

در واکنش به این فشار سیاسی، طوماری در حمایت از ترایسیا تاتل با بیش از ۱۴۰۰ امضا از چهره‌های سرشناس صنعت فیلم از جمله کارگردانان، تهیه‌کنندگان و بازیگران منتشر شد.

در میان امضاکنندگان، نام‌های مشهوری مانند شان بیکر(Sean Baker) کارگردان برنده اسکار سال قبل، تاد هینز(Todd Haynes) فیلمساز نامزد اسکار و تیلدا سوینتن(Tilda Swinton) بازیگر برنده اسکار به چشم می‌خورد.

در این طومار که یک نامه سرگشاده است، آمده: «وقتی یک جلسه فوق‌العاده برای تصمیم‌گیری درباره آینده رهبری جشنواره تشکیل می‌شود، چیزی بیش از یک انتصاب در خطر است. آنچه در معرض تهدید قرار گرفته، رابطه میان آزادی هنری و استقلال نهادی است.»

در بیانیه این طومار تأکید شده است که یک جشنواره بین‌المللی فیلم ابزاری دیپلماتیک نیست، بلکه یک فضای فرهنگی دموکراتیک است که باید از آن محافظت شود.

قدرت آن در توانایی‌اش برای دربرگرفتن دیدگاه‌های متفاوت و دادن تریبون به صداهای گوناگون نهفته است. در ادامه آمده است: «سینما تضادها را آشکار می‌کند، دیدگاه‌ها را باز می‌کند و تجربیات بی‌عدالتی و خشونت را ملموس می‌سازد. سینما به جای ارائه پاسخ‌های ساده، ما را وامی‌دارد تا ابهام را تحمل کنیم.»

این بحران، بیش از سرنوشت یک مدیر، اعتبار و آینده خود جشنواره را هدف قرار داده است.