نقد و بررسی بازی اساسینز کرید والهالا | assassin's creed valhalla - موسسه فرهنگی رسانه‌ای استاد فرج‌نژاد

نقد و بررسی بازی اساسینز کرید والهالا | حماسه ایوور و سودای سرزمین‌های جدید

داستان در کوهستان‌هایی یخ‌زده در قلب نروژ(Norway) شکل می‌گیرد؛ قلمرویی منجمد که ایوور(Eivor)، جنگجویی با تروماهای عمیق دوران کودکی، در برف‌هایش بار گذشته‌ای تلخ را بر دوش می‌کشد. تماشای قتل‌عام وحشیانه‌ی خانواده، از او کاراکتری ساخته که بقای قبیله را بر هر ارزش دیگری مقدم می‌شمارد. در مرحله‌ی ابتدایی و جشن بازگشت به فورن‌برگ(Fornberg)، تضاد میان وفاداری به برادرش سیگورد(Sigurd) و میل به اثبات توانمندی‌های شخصی در وجود ایوور ملقب به گرگ‌زده(Wolf-Kissed) با ظرافتی زیاد به تصویر در می‌آید. زمانی که پادشاه هارالد(King Harald) با تکیه بر قدرت نظامی خود، تمام قبایل پراکنده را زیر پرچمی واحد جمع می‌کند، ایوور و برادرش راه سوم را بر می‌گزینند: آزادی در هجرت.

این خروج، تنها فرار از قحطی یا فشارهای سیاسی نیست، تلاشی برای حفظ اصالتی است که در ریشه‌ی سنت‌های وایکینگی(Viking) وجود دارد. مهاجرت به انگلستان، در واقع تلاشی برای ساختن سکونتگاهی است که سرنوشت قبیله در آن به اراده‌ی خودشان رقم بخورد. ایوور در اینجا غارتگری کلیشه‌ای نیست، او رهبری خاکستری است که برای بقای نزدیکانش دست به انتخاب‌های دشواری می‌زند. این نوع پردازش، نوجوان را با قهرمانی همراه می‌کند که خشونت او محصول جبر زمانه به نظر می‌رسد. تصویرسازی دقیق از فقر نروژ و بی‌عدالتی حاکمان، عملاً مکانیک‌های غارت در انگلستان را در ذهن مخاطب تبیین و توجیه می‌کند و او را به هم‌دستی با غارتگران می‌کشاند.

آشنایی با پنهان‌شدگان | ورود به بازی قدرت‌های باستانی

پیش از هجرت بزرگ، ورود دو غریبه به فورن‌برگ مسیر زندگی ایوور را برای همیشه تغییر می‌دهد. باسم(Basim) و هیثم(Hytham)، اعضای فرقی مرموز به نام پنهان‌شدگان(Hidden Ones)، همراه با سیگورد از سفرهای دور و درازش بازمی‌گردند. در مرحله‌ی اهدای خنجر پنهان(Hidden Blade)، ایوور با ابزاری آشنا می‌شود که نماد دنیای سایه‌هاست. باسم با زیرکی، بذرهای شک را در ذهن ایوور می‌کارد و او را با نبردی فراتر از فتوحات ارضی آشنا می‌کند.

این ملاقات، اولین لایه‌ی نفوذ تفکر تشکیلاتی در ذهن قهرمان است؛ جایی که او می‌آموزد قدرت واقعی در تبرهای عریان نیست، قدرت در خنجرهایی است که از پشت زده می‌شوند. بازی با نمایش شکوه دانش این دو غریبه، مخاطب را تشنه‌ی کشف رازهای پشت پرده می‌کند، غافل از اینکه این آشنایی، شروع فروپاشی هویت فردی ایوور است.

فتح قلمروهای انگلستان | جستجوی امنیت در خاک غریب

کشتی‌های دراز وایکینگی(Longships) سرانجام در سواحل شرقی انگلستان(England) لنگر می‌اندازند؛ سرزمینی که به چهار پادشاهی وسکس(Wessex)، مرسیا(Mercia)، آنگلیای شرقی(East Anglia) و نورثامبریا(Northumbria) تقسیم شده است. ایوور درمی‌یابد که برای بقای دهکده‌ی تازه‌تأسیس خود، ناچار به ایجاد پیمان‌های نظامی(Military Alliances) با حاکمان محلی است. بازی در این بخش، بازیکن را به قلب توطئه‌های سیاسی پادشاهان مسیحی می‌برد؛ جایی که ایوور باید با جابه‌جایی قدرت در مرسیا و نشاندن پادشاهی دست‌نشانده بر تخت، امنیت ریون‌زتروپ(Ravensthorpe) را تضمین کند. این سفر طولانی، بستری برای آشنایی عمیق‌تر با تضادهای فرهنگی شمال‌نشینان و ساکنان بومی جزیره فراهم می‌سازد. بازیکن در هر منطقه با چالشی جدید روبرو می‌شود؛ از نبرد تن‌به‌تن با فرماندهان سرکش تا نفوذ به دژهای مستحکم برای تغییر موازنه‌ی قدرت.

فهرست مطالب

شروع جادو و توهم در والهالا

والکا و آغاز کابوس‌ها | چرا ایوور به دنبال تسکین خاطر است؟

کابوس‌های شبانه و رویاهای آشفته درباره‌ی خیانت به سیگورد، ایوور را به سمت کلبه‌ی والکا(Valka)، پیشگوی دهکده، می‌کشاند[1]. والکا تنها زنی داروساز نیست، او رابط میان ایوور و جهان ارواح است[2]. ایوور که از درک پیام‌های گنگ ذهن خود عاجز مانده، برای یافتن حقیقت به جادو پناه می‌برد. در مراحل اولیه‌ی نروژ، والکا به ایوور می‌گوید که کابوس‌هایش ریشه در تقدیری بزرگ دارند که در آزگارد(Asgard) رقم خورده است[3].

این نیاز درونی به فهمیدن آینده و فرار از اضطراب خیانت، او را وادار می‌کند تا تن به تجربه‌هایی خطرناک بدهد. اینجا نقطه‌ی عطفی است که در آن، عقلانیت جنگجو در برابر وسوسه‌ی پیشگویی رنگ می‌بازد و ایوور برای اولین بار، تسلیم دنیای وهم‌انگیزی می‌شود که والکا با جوشانده‌هایش برای او ساخته است.

تحلیل سیستم خلسه و بازنمایی مخدرها

پیوند ایوور با جهان غیب، از مسیر آیین‌های بحث‌برانگیز شمنی می‌گذرد. والکا، پیشگوی دهکده، با ترکیب گیاهان خاص، معجون‌هایی می‌سازد که ایوور را به سفرهایی ذهنی می‌فرستد. در مرحله‌ی تسلی خاطر پیشگو، شاهدیم که ایوور با نوشیدن این محلول‌ها، بلافاصله در خلسه‌ای عمیق غرق می‌شود[4]. موضوعی که در نقد بازی اساسینز کرید والهالا باید به آن دقت کرد، عادی‌سازی استفاده از مواد محرک برای رسیدن به آرامش یا یافتن پاسخ‌های درونی است. این رویکرد به مخاطب نوجوان القا می‌کند که برای حل گره‌های ذهنی یا فرار از فشارهای واقعیت، پناه بردن به مخدرهای روان‌گردان راهکاری پذیرفته شده است.

بازی با بازسازی مناظر رویایی آزگارد[5]، با لذت بصری که به بازیکن هدیه می‌دهد که زشتی مصرف این مواد در سایه قرار می‌گیرد. وقتی در کالبد اودین(Odin) میان ابرها حرکت می‌کنید، بازی عملاً استعمال این ترکیبات را کلیدی برای ورود به دنیای قدرت و جادو معرفی می‌کند. این شیوه‌ی نمایش، مرز بین رفتارهای پرخطر استفاده از مواد روان‌گردان و تجربه‌های حماسی را مخدوش کرده و مصرف این مواد را به جای تهدید، ضرورتی برای پیشرفت در داستان جلوه می‌دهد.

پنجه‌درپنجه با تقدیر | آیا اراده ایوور در دنیای اساسینز کرید صرفاً توهم است؟

وایکینگ‌ها به تقدیری محتوم باور داشتند؛ آن‌ها معتقد بودند که رشته‌های زندگی انسان‌ها پیش‌تر توسط نورن‌ها(Norns) [6]الهگان سرنوشت، بافته شده است. ایوور مدام میان غریزه‌ی شخصی و تارهای از پیش تنیده شده‌ای که برایش پیش‌بینی کرده‌اند، در جدال است. این تضاد، دقیقاً همان نقطه‌ای است که چالش‌های اخلاقی والهالا را به بن‌بست می‌کشاند. در مراحل مربوط به پیشگویی‌های جادوگر در دهکده‌ی فورن‌برگ[7]، بازیکن با تصاویری روبرو می‌شود که خیانت ایوور به سیگورد را آشکار می‌سازند.

برای نمونه، در رویایی که ایوور داخل غار می‌بیند، خود را مقابل برادرش مشاهده می‌کند که سلاح بر او کشیده است. آیا ایوور می‌تواند تاروپود سرنوشت خود را دوباره ببافد یا تمام پیروزی‌ها و شکست‌های او از قبل در چنگال تقدیر نوشته شده است؟ این پرسش، ذهن مخاطب را به بازی می‌گیرد و او را با فشار جبر و لذت اختیار روبرو می‌سازد، آن هم بدون اینکه پاسخی شعاری به او تحمیل کند. این درگیری درونی، بازیکن را وادار می‌کند تا برای اثبات قدرت اراده‌اش، زمان بیشتری پای کنسول بگذارد و هر انتخاب در سیستم دیالوگ‌های بازی را با وسواس انجام دهد؛ اگرچه در نهایت، ساختار اثر او را به سمتی می‌برد که بپذیرد برخی اتفاق‌ها گریزناپذیر است.

کشش بی‌پایان برای مخاطب | رازهای ماندگاری در والهالا

سیستم نقش‌آفرینی در اساسینز کرید والهالا | چرا انتخاب‌های ایوور سرنوشت‌ساز است؟

مکانیک‌های نقش‌آفرینی(Role-playing game) در این اثر به شکلی چیده شده‌اند که سنگینی عواقب هر تصمیم را حس کنید. از شاخه‌های دیالوگ گرفته تا نحوه‌ی تعامل با پادشاهی‌های انگلستان، همگی روی وضعیت سیاسی نقشه اثر می‌گذارند. برای نمونه، در منطقه‌ی لدرچسترشایر(Ledecestrescire)[8]، انتخابی اشتباه در گفتگو با حاکمان محلی می‌تواند به جای صلح، جنگی خونین به راه بیندازد.

درخت مهارت‌های پرشاخه[9]و شخصی‌سازی تجهیزات، اجازه می‌دهد سبک مبارزه‌ی منحصربه‌فردتان را خلق کنید؛ هرچند گاهی این حجم از گزینه‌ها، بازیکن را در مدیریت سطح قدرت(Power Level) دچار چالش می‌کند. این آزادی عمل، انگیزه‌ای است تا ساعت‌ها در دشت‌های انگلستان به دنبال قطعه‌ای از زرهی باستانی در ویرانه‌های رومی بگردید. سیستم ارتقای سلاح نزد گونار(Gunnar)[10] آهنگر، فقط برای قوی‌تر شدن نیست؛ تبدیل تبر زنگ‌زده به سلاحی طلایی و حکاکی‌شده با نمادهای اساطیری، پاداش روانی بزرگی است که شما را به غارت مناطق پرخطر ترغیب می‌کند.

زیستن در کالبد یک وایکینگ | چرا نسل جدید تبر به دست می‌گیرد؟

نسل جدید که در ساختاری اشباع شده از محدودیت‌های قانونی زندگی می‌کند، در نقش ایوور فرصتی برای رهایی می‌ابد. حیات در طبیعت وحشی، نبردهای خونین و قدرت ناشی از غلبه بر دشمن، پاسخی به احساساتی است که انسان معاصر دیگر آن را ندارد. برای مثال، لذت سوارکاری در دشت‌های پهناور یا هدایت کشتی‌های دراز وایکینگی در رودخانه‌های خروشان، حسی از استقلال مطلق را منتقل می‌کند.

وایکینگ‌ها در رسانه‌های امروزی نماد شجاعت و وفاداری ناگسستنی به قبیله‌ی کلاغ(Raven Clan)[11] هستند. این تصویر رمانتیک، فارغ از حقایق تاریخی، برای جوانی که به دنبال قهرمانی متفاوت می‌گردد، به شدت جذاب است. والهالا با بازسازی دقیق این اتمسفر، مخاطب را به فضایی می‌برد که در آن قدرت بازو و ذکاوت، تعیین‌کننده جایگاه اجتماعی است و هیچ قانونی نمی‌تواند مانع اراده‌ی قهرمان شود. صحنه‌های نبرد و ضربات تمام‌کننده، تضاد عمیقی با روزمرگی‌های مدرن دارد؛ تضادی که برای هر مخاطب گریزان از قوانین خشک، وجدآور است.

دهکده‌ی ریون‌زتروپ | فراتر از خانه، قلب تپنده استراتژی وایکینگی

توسعه‌ی دهکده‌ی ریون‌زتروپ[12] چیزی بیش از مکانیسمی جانبی است، رشد دهکده ریشه‌ی اصلی فتوحات ایوور در خاک انگلستان است. شما با غارت منابع، ساختمان‌های جدید می‌سازید که هر کدام پاداش‌های حیاتی(Buffs) برای نبردها به همراه دارند. تماشای رشد تدریجی این قلمرو و تعامل با ساکنانی که هر کدام قصه‌ای شنیدنی دارند، حس مالکیتی عمیق ایجاد می‌کند. وقتی منابع کمیاب را نزد آهنگر می‌برید تا تجهیزاتتان را به سطح اسطوره‌ای(Mythical) برساند، پیوندی فراتر از معامله‌ای ساده شکل می‌گیرد.

در مراحل قضاوت و حل اختلافات داخلی[13]، ایوور باید میان عدالت و مصلحت دهکده یکی را انتخاب کند. این درگیری اخلاقی، انگیزه‌ای قوی برای ادامه مسیر است؛ تا جایی که بازیکن برای شکوه خانه‌ی خود، سخت‌ترین مأموریت‌ها را با اشتیاق انجام می‌دهد. ریون‌زتروپ پناهگاهی مجازی است که هر تهدیدی علیه آن، حسی از مسئولیت و وفاداری واقعی را بیدار می‌کند.

قهرمانان خاکستری | چرا ایوور آینهٔ تمام‌نمای نسل جدید است؟

دوران قهرمان‌های بی‌عیب‌ونقص به پایان رسیده است؛ مخاطب امروز به دنبال شخصیتی است که مثل خودش در دوراهی‌های سخت دست‌وپا بزند. ایوور شخصیتی خاکستری است که وفاداری‌اش به قبیله، مجوزی برای بی‌رحمی‌های او در میدان نبرد می‌شود. این واقع‌گرایی در شخصیت‌پردازی باعث می‌شود بازیکن به جای کنترل ابرقهرمانی فضایی، انسانی را کنترل کند که تضادهای درونی‌اش را فریاد می‌زند.

برای نمونه، تصمیم شما در قبال خائنان، فقط چالش انتخابی اخلاقی نیست؛ این انتخاب روی رابطه‌ی حیاتی ایوور با سیگورد[14] و در نهایت پایان‌بندی داستان اثر می‌گذارد. والهالا مخاطب را با این حقیقت روبرو می‌کند که در دنیای واقعی، مرز میان خادم و خائن به باریکی تیغه‌ی تبر است. بازی به شما نشان می‌دهد برای بقای قبیله، گاهی باید عدالت را قربانی مصلحت کرد.

بازتعریف آفرینش در پوشش تکنولوژی باستان

تکنولوژی ایسو | مادی‌سازی امر قدسی در کدهای باستانی

در اعماق روایت، با نژاد پیشرفته‌ی ایسو(Isu)[15]روبرو می‌شویم که در مقابل مفاهیم مرسوم و حقیقی در آفرینش است. ساختار درختی ایگدراسیل(Yggdrasil)[16]در این اثر، شباهتی معنادار به درخت زندگی در مکاتب عرفانی یهودی چون کابالا(Kabbalah) دارد؛ سیستمی که در آن طی کردن طبقات، راهی برای دستیابی به قدرت خدایی است. در مراحل ناهنجاری‌های آنیموس(Animus Anomalies)[17]، شما با حل پازل‌های نوری، مفاهیم ماورایی را به زبان ماشین و کدهای ژنتیکی ترجمه می‌کنید.

بازی با تبدیل پدیده‌هایی مثل روح یا تناسخ به آپلود داده‌های DNA، امر قدسی را تا سطح سخت‌افزار پایین می‌آورد. این رویکرد به مخاطب القا می‌کند که ریشه‌ی تمام ادیان، در تکنولوژی‌های پنهان تمدنی است که پیش از انسان می‌زیسته نه در وحی الهی؛ نگاهی که آگاهانه تلاش می‌کند دانش بشری را جایگزین نیاز به مفاهیم توحیدی سازد.

ایگدراسیل | تبدیل معجزه به ماشین برای حذف مفهوم خالق

اساسینز کرید والهالا با بازتعریف اساطیر، باستانی نورس این خدایان را تا سطح مهندسان ژنتیک پایین می‌آورد. طبق این روایت، خدایان نورس در واقع موجوداتی از تبار پیشرفته‌ی ایسو بوده‌اند که با ابزارهای فوق‌پیشرفته، خود را معبودی در ذهن بشر جا انداخته‌اند. در تالار نهایی ایگدراسیل، بازیکن به جای درختی مقدس، با سوپرکامپیوتری غول‌آسا روبرو می‌شود که آگاهی را در شبیه‌سازی ابدی حبس می‌کند.

این تصویرسازی، امر قدسی را به سطح ابزاری مادی تقلیل داده و عملاً وجود خالق یکتا را در جهان اثر نادیده می‌گیرد. در این اتمسفر، معجزه چیزی جز کدی باستانی یا اثر تکنولوژی نیست. وقتی ایوور درک می‌کند که اودین تنها نسخه‌ای دیجیتالی از آگاهی موجودی فانی در ذهن او است، تمام مفهوم سنتی روح و جاودانگی زیر سوال می‌رود؛ اینجا جهان ماشین بزرگی است که هیچ اراده‌ی الهی بر آن حاکم نیست.

الحاد مدرن در لباس اسطوره | تقلیل معنویت به خطاهای بیولوژیک

ایسوها در روایت اثر، تمدنی معرفی می‌شوند که انسان را برای کمال خلق نکرده‌اند، برای بردگی و خدمت خلق کرده‌اند[18]. این روایت، بازتابی از تئوری‌های فضانوردان باستانی(Ancient Astronauts) است؛ تفکری که ادعا می‌کند تمام معجزات مذهبی و موجودات ماورایی، در واقع بازدیدکنندگان فضایی با فناوری‌های پیشرفته بوده‌اند. بازی با شاخ‌وبرگ دادن به این ایده، ذهن جوان را به سمتی می‌برد که فرشته، جن یا حتی خدا را تنها موجودی بیگانه با لباسی پیشرفته تصور کند. این دقیقاً همان نقطه‌ای است که جریان‌های الحادی مدرن(Modern Atheism) از آن برای نفی هرگونه ساحت غیرمادی و روح برای بشر استفاده می‌کنند. در این جهان‌بینی، انسان اشرف مخلوقات نیست، او فقط محصول آزمایشگاه نژادی برتر است که تاریخ انقضا دارد.

این نگاه مادی‌گرا، لذت‌های دنیوی را جایگزین کمال اخروی می‌کند و انسان را در حد ماشینی بیولوژیک پایین می‌آورد که تنها هدفش بقای فیزیکی است. در ناهنجاری‌های آنیموس، گفتگوهای این موجودات درباره‌ی اصلاح ژنتیکی، یادآور تفکرات ترنس‌هیومنیسم(Transhumanism) است؛ جایی که بقای انسان در قرب الهی نیست، در پیوند با ماشین یا زیستن در سرورهای مجازی تعریف می‌شود. والهالا با پوشاندن این مفاهیم در لایه‌های معما، ذهن مخاطب را برای پذیرش جهانی آماده می‌کند که در آن روح، چیزی جز واکنش‌های شیمیایی یا میراث تکنولوژی بیگانه نیست. در این دیدگاه، انسان محصول مهندسی موجوداتی فانی است و مفاهیم متعالی همچون عدل الهی و سرای باقی، جای خود را به جاودانگی دیجیتال می‌دهند.

تقابل اساطیر نورس و ادیان ابراهیمی

جادوگری و علوم غریبه | تطهیر جریان‌های الحادی در پوشش آیین‌های طبیعت

بازی در کنار اساطیر، سرشار از مناسک خونین و جادوگری سیاهی است که در محتوای الحاقی خشم درویدها(Wrath of the Druids)[19]به اوج می‌رسد. گیمر با فرقه‌هایی روبرو می‌شود که برای دستیابی به قدرت، قربانی انسانی پیشکش می‌کنند و نمادهایی چون کله‌ی گوزن را به کار می‌گیرند؛ نشانه‌هایی که پیوندی آشکار با نهانشناسی(Occultism) مدرن دارند. اثر با نمایش این آیین‌ها در قامت قدرتِ طبیعت، جریان‌های الحادی را تطهیر می‌کند. جادو در این ساختار، ابزار درک جهان و غلبه بر دشمنان است.

برای نمونه، در مبارزه با ساحره‌ها دختران لریون(Daughters of Lerion)[20]یا مواجهه با مه توهم‌زا در آزمون‌های موریگان(Trials of the Morrigan)[21]، نیروهای ماورایی بسیار مقتدرتر از دعای کشیش‌ها جلوه می‌کنند. این بازنمایی، مخاطب را نسبت به تفکرات انحرافی بی‌حس کرده و جادوگری را قدرت باستانی گمشده‌ای نشان می‌دهد که ادیان ابراهیمی به عمد آن را سرکوب کرده‌اند.

مسیحیت در والهالا | بازنمایی نهاد مذهبی به مثابه زنجیر آزادی

در بازی، کلیساها و کشیش‌ها اغلب افرادی طماع، بزدل یا متعصب تصویر می‌شوند. صومعه‌ها در این اثر به منابع غارت تقلیل یافته‌اند؛ بازیکن برای ارتقای دهکده‌ی خود مجبور است با آتش زدنِ معابد و فراری دادن راهبان، منابع لازم را تامین کند. در نخستین حمله به صومعه، پخش موسیقی حماسی عملاً قبح غارت مکان مقدس را از بین برده و مخاطب را به وجد می‌آورد.

در روایت مربوط به پادشاه آلفرد(King Alfred)[22]، مسیحیت ابزار سرکوب آزادی‌های فردی نشان داده می‌شود. این بازنمایی، تقدس‌زدایی از ادیان را در ذهن گیمر نهادینه می‌کند. مسیحیت در بازی غل و زنجیری بر دست است، نه مسیر نجات. در مقابل، آیین‌های بت‌پرستی وایکینگ‌ها، پرشور و با طبیعت هم‌سو جلوه می‌کنند؛ تضادی که میل به معنویت‌های کاذب را در مخاطب تقویت می‌کند. بازی با استفاده از رنگ‌های زنده، موسیقی پرانرژی و حس آزادی مطلق در مراسم‌های بت‌پرستی، به شدت تلاش می‌کند تا این آیین‌ها را جذاب نشان دهد.

برای مثال، در جشنواره‌های دهکده مانند یول(Yule)[23]، همه در حال رقص، آواز و نوشیدن هستند و ایوور با خدایانش پیوندی قلبی حس می‌کند. اما وقتی دوربین وارد کلیسا می‌شود، همه چیز سرد، تاریک و خسته‌کننده طراحی شده است. کشیش‌ها تنها به فکر گرفتن مالیات هستند و ایمان را به مجموعه‌ای از دستورهای خشک تبدیل کرده‌اند. این تصویرسازی برای نوجوانی که تشنه‌ی هیجان است، پیامی خطرناک دارد: این که دین کسالت‌بار است و بت‌پرستی مدرن در قالب آزادی‌های فردی مطلق و پیوند با طبیعت وحشی راهی برای خوشبختی است.

بازی حتی مناسک خشنی مانند قربانی کردن حیوانات را با چنان زیبایی بصری و موسیقی عرفانی‌ای همراه می‌کند که مخاطب به جای دیدن قساوت، نوعی ارتباط عمیق با زمین را در ذهن خود متصور می‌شود.

باسم و هیثم | تقلیل اسلام به پوستهٔ سیاسی و هویت پنهان اساطیری

حضور شخصیت‌های مسلمان در بازی، هوشمندانه اما فریب‌کارانه طراحی شده است. باسم و شاگردش هیثم افرادی باهوش و مسلط به دانش‌های روز هستند که از بغداد، مرکز تمدن آن زمان، به اروپا آمده‌اند. با این حال، اسلام در بازی تنها به عنوان پوششی برای این شخصیت‌ها عمل می‌کند. آن‌ها بیش از آنکه مومن باشند، مهره‌های تشکیلات سیاسی پنهان‌شدگان به شمار می‌روند. باسم در هیچ بخشی از اثر در حال عبادت دیده نمی‌شود و گفتگوهای او بیشتر بازتاب فلسفه‌ی یونانی است تا آموزه‌های اسلامی.

این رویکرد، تمدن اسلامی را تا سطح ابزاری برای پیشبرد داستان پایین می‌آورد. ماجرا زمانی نگران‌کننده می‌شود که در پایان داستان می‌فهمیم باسم در واقع حلول دوباره‌ی لوکی(Loki)[24]، یکی از خدایان نورس، است. این به آن معناست که شخصیتی که به عنوان نماینده‌ی تمدن اسلامی معرفی می‌شود، از درون هیچ هویت اسلامی واقعی ندارد و تنها کالبدی برای بازگشت یک الهه‌ی مشرکانه است.

این پیچش داستانی، ساحت توحیدی اسلام را به شکلی توهین‌آمیز با مفاهیم شرک‌آمیز ایسو پیوند می‌زند. بازی به مخاطب جوان می‌گوید که حتی اگر کسی شبیه به یک مسلمان دانشمند رفتار کند، حقیقت درونی او می‌تواند چیزی کاملاً متضاد، یعنی خدایی مکار و حیله‌گر باشد. در واقع، بازی از شکوه بغداد و تمدن اسلامی آن دوران تنها به عنوان یک ماسک برای روایت قصه‌ای کاملاً الحادی استفاده می‌کند.

فرقه باستانیان | وقتی ایمان نقابِ شرارت می‌شود

بازی با گره زدن نمادهای مذهبی به فرقه‌ی باستانیان(Order of the Ancients)[25]، هرگونه ایمان جزمی را ریشه‌ی شرارت و تندروی معرفی می‌کند. این فرآیند با ظرافت بسیار در شاخه‌ی نگهبانان ایمان(Wardens of Faith)[26]طراحی شده است تا مخاطب، تقدس را با خیانت پیوند بزند. برای نمونه، شخصیت آئودون(Audun)[27]را در نظر بگیرید. او راهب بزرگ(Abbot) شهر لاندن(Lunden) است؛ مردی که در لباس مذهب، دلسوز محرومان جلوه می‌کند. اما بازیکن در مأموریت ضیافت لاندن متوجه می‌شود که او یکی از رهبران فرقه‌ی باستانیان است که با مسموم کردن نوشیدنی‌های ضیافت، به دنبال قتل‌عام رقبای سیاسی خود است. تصویر آئودون در کنار جام زهرآگین و محراب کلیسا، ضربه‌ی سنگینی به ذهنیت مخاطب درباره‌ی خیرخواهی نهادهای دینی می‌زند.

همچنین شخصیت خواهر بلث‌ویت(Sister Blaeswith)[28]ملقب به قلم در شهر وینچستر(Wincestre)[29]، مثال تکان‌دهنده‌ی دیگری است. او که زنی راهبه و ظاهراً پرهیزکار است، از آیات کتاب مقدس برای توجیه ترورها و پاکسازی‌های خونین فرقه استفاده می‌کند. بازی با این مثال‌ها، به مخاطب جوان القا می‌کند که ایمان راسخ تنها ابزاری برای کنترل، شکنجه و جنایت است.

وقتی ایوور در مأموریت‌های پاکسازی، این مقامات مذهبی را از پای در می‌آورد، موسیقی و دیالوگ‌ها به گونه‌ای تنظیم شده‌اند که بازیکن حس کند در حال انجام عملی قهرمانانه و آزادی‌بخش است. این بازنمایی، ذهن مخاطب را به این نتیجه‌ی خطرناک می‌رساند که برای رسیدن به جهانی صلح‌آمیز و با ثبات، باید ریشه‌های هرگونه دین سازمان‌یافته را خشکاند؛ چرا که از دید والهالا، پشت هر صلیب یا هر محرابی، توطئه‌ای علیه بشریت نهفته است. نبرد نهایی با پادشاه آلفرد که خود را نماینده‌ی مطلق خدا بر زمین می‌داند، نقطه‌ی اوج این تقابل است؛ جایی که بازیکن ترغیب می‌شود علیه تمام نظم‌های مبتنی بر ایمان قیام کند و رهایی را در تفکرات سکولار اساسین‌ها جستجو کند.

فرسایش مرزهای حیا در میدان نبرد

تحریف مفهوم خانواده | وقتی تبرهای وایکینگی قداست مادری را نشانه می‌روند

در اتمسفر والهالا، الگوهای موفق خانواده‌ی سنتی کاملاً حذف شده‌اند. رابطه‌ی ایوور با رندوی(Randvi)[30]، همسر برادرش، نقطه‌ی اوج عادی‌سازی خیانت در ساختار خانواده است. در مرحله‌ی برج بلند(The High Hall)[31]، بازی به شما اجازه می‌دهد در غیاب سیگورد، مرزهای اخلاقی را آگاهانه زیر پا بگذارید. فراتر از این، شخصیت ایوور در قامت زن، هیچ تمایلی به مادری یا تشکیل کانون خانواده ندارد و تمام هویتش در میدان نبرد خلاصه می‌شود.

این بازنمایی، کمال زن را تنها در تقلید رفتارهای خشن مردانه می‌بیند و نقش مادری را مانعی برای آزادی جلوه می‌دهد. چنین الگویی، جایگاه محوری زن در تربیت نسل را تحقیر کرده و ذهنیت مخاطب را به سمتی می‌برد که اعتبار انسانی را تنها در گروی جنگجویی و غارتگری بداند.

فرسایش حیا در پوشش آزادی عمل | نقد سیالیت جنسی در والهالا

آزادی بی‌حدوحصری که بازی برای برقراری روابط خارج از عرف به بازیکن می‌دهد، جدی‌ترین آسیب این اثر است. بازی هیچ مرزی برای جنسیت یا چارچوب‌های وفاداری قائل نیست؛ ایوور می‌تواند همزمان وارد چندین پیوند عاطفی شود بدون اینکه با کمترین عواقبی روبرو گردد. برای نمونه، در مأموریت‌های جانبی دهکده، بازیکن می‌تواند بدون هیچ محدودیتی با شخصیت‌هایی مانند پترا(Petra)[32]یا شکارچیان دیگر وارد رابطه‌ی عاطفی شود.

فرقی نمی‌کند ایوور مرد باشد یا زن؛ واکنش شخصیت‌های مقابل دقیقاً یکسان است. این یعنی بازی عملاً تفاوت‌های بیولوژیک و اخلاقی جنسیت را نادیده می‌گیرد. بدتر از آن، بازیکن می‌تواند هم‌زمان با چندین نفر در رابطه باشد. مثلاً حتی اگر با رندوی در پیوندی رسمی باشید، داشتن روابط گذری با دیگران در طول سفرها هیچ اثر منفی روی رابطه‌ی اصلی یا وجهه‌ی شما در دهکده ندارد. این یعنی بازی تعهد را موضوعی بی‌ارزش و صرفاً ابزاری برای لذت لحظه‌ای نشان می‌دهد.

این رویکرد که تحت عنوان آزادی انتخاب(Freedom of Choice) تبلیغ می‌شود، در حقیقت مفهوم حیا و قداست روابط انسانی را تخریب می‌کند. برای مخاطب نوجوان، پذیرش این رفتارهای ناهنجار که تنها با چند کلیک و بدون هیچ تعهدی میسر می‌شود، پیامدهای مخربی در شکل‌گیری هویت دارد. عادی‌سازی روابط کوتاه‌مدت در بخش‌هایی مانند جشنواره‌ی اوستارا(Ostara Festival)[33]، پیوندهای انسانی را تا سطح ابزار لذت‌جویی پایین آورده و مسئولیت‌پذیری را در ذهن گیمر کمرنگ می‌سازد.

عادی‌سازی غارت در قالب افتخار وایکینگی

در ساختار والهالا، غارت و به آتش کشیدن صومعه‌ها مسیر اصلی برای شکوه قبیله است. بازیکن برای توسعه‌ی دهکده‌ی خود آگاهانه به کلیساها حمله می‌کند تا اموال آن‌ها را برباید. بازی با رویکردی ریاکارانه، کشتن غیرنظامیان را ممنوع کرده اما غارت معیشت و تخریب سرپناه آن‌ها را پاداش می‌دهد. این تغییر جایگاه ظالم و مظلوم باعث می‌شود گیمر با رفتارهای ضداجتماعی هم‌ذات‌پنداری کند.

وقتی برای هدفی به ظاهر خیر، دست به اقدامات ویرانگر می‌زنید، مرزهای اخلاقی در ذهن جابجا می‌شوند. در مرحله‌ی محاصره قلعه پورتچستر(Portcuhster)[34]، تخریب سازمان‌یافته‌ی محیط، حس قدرت کاذبی به بازیکن می‌بخشد. این فرآیند، ذهن را برای پذیرش ماکیاولیسم اخلاقی آماده می‌کند؛ جایی که فرد تصور می‌کند برای رسیدن به موفقیت، زیر پا گذاشتن حقوق دیگران امری گریزناپذیر و حتی افتخارآمیز است.

تقدیس خشونت و قهرمان‌سازی از غارتگران | تغییر الگوهای رفتاری در نسل جدید

چطور والهالا وحشی‌گری را به هنر تبدیل می‌کند؟

تصویری که اساسینز کرید والهالا از خشونت ارائه می‌دهد، فراتر از درگیری ساده، نوعی زیبایی‌سازی هدفمند است. فنون نهایی(Finishing Moves)[35] که با جزئیات آناتومیک و صحنه آهسته نمایش می‌دهند، حس برتری مطلق را به اعماق ذهن بازیکن تزریق می‌کنند. این رویکرد، در درازمدت حساسیت نسبت به رنج دیگران در دنیای واقعی فرسایش می‌دهد. مخاطب جوانی که ساعت‌ها در نقش غارتگری فاتح ظاهر شده، ممکن است در مواجهه با چالش‌های زندگی، غلبه‌ی قهری را بر گفتگو ترجیح دهد. بازی با تبدیل خشونت به مکانیکی لذت‌بخش برای کسب اعتبار، عملاً روحیه‌ی تهاجمی را ستایش کرده و آن را جایگزین مفاهیمی چون مدارا و فتوت می‌سازد. تحقیر سرداران شکست‌خورده با ضربات نهایی، خشونت را تنها معیار سنجش قدرت تبدیل کرده است.

بحران قهرمان‌سازی | تضاد شکوه مادی با کمالات معنوی

در ساختار ارزشی ما، قهرمان با صفت فتوت و حمایت از ستمدیدگان شناخته می‌شود، اما در والهالا، قهرمانی در غارت حداکثری و از پا درآوردن دشمن معنا می‌یابد. برای نمونه، در مراسم تدفین جنگجویان[36]، تنها ملاک ورود به تالار والهالا، تعداد افرادی است که به قتل رسانده‌اند. این تضاد بنیادی، الگوهای ذهنی گیمر را دچار چالش می‌کند. این اثر به جای ایثار، برتری طلب مادی را ستایش کرده و فخرفروشی به قدرت بازو را جایگزین تواضع می‌سازد. این رویکرد، مخاطب جوان را به سمتی می‌برد که قدرت را تنها در غلبه‌ی فیزیکی جستجو کند. در واقع، مفهوم پیروزی و سعادت ابدی تا سطح وحشی‌گری بیشتر تقلیل یافته است؛ نگاهی که در تضاد کامل با مفاهیم معنوی کمال قرار دارد.

فرهنگ لذت‌جویی | ترویج هجو و مستی در قالب سرگرمی

فعالیت‌های جانانی، مانند مسابقات هجو(Flyting)[37]، بی‌احترامی را به مهارتی کاربردی تبدیل کرده‌اند. در این رقابت‌ها، هرچه زبان بازیکن نیش‌دارتر و تحقیرآمیزتر باشد، سطح کاریزما(Charisma) ارتقا می‌یابند؛ مکانیکی که عملاً توهین را ابزاری برای پیشرفت اجتماعی معرفی می‌کند. همچنین، ترویج فرهنگ میگساری در قالب مینی‌گیم‌های دهکده[38]، ذائقه‌ی مخاطب را به سمت لذت‌جویی بی‌قیدوبند سوق می‌دهد. بازیکن در این مراحل وادار می‌شود با حفظ تعادل، بیشترین میزان الکل را مصرف کند تا پیروز شناخته شود. این بازنمایی، مستی و زوال عقل را توانمندی تحسین‌برانگیزی جلوه می‌دهد که در تضاد کامل با ارزش‌های اخلاقی و حفظ کرامت انسانی قرار دارد.

والهالا به مثابه ابزار قدرت نرم | هجمه به سبک زندگی در سایه سرگرمی

انجمن پنهان‌شدگان | جهانی‌سازی در پوشش برادری سکولار

ایدئولوژی انجمن پنهان‌شدگان [39]ترجمه‌ای از مفاهیم جهانی‌سازی و حذف هویت‌های مستقل است. این تشکیلات به دنبال برادری فراگیری است که مرز ملی یا مذهبی را به رسمیت نمی‌شناسد. ایوور به عنوان مهره‌ای در این شبکه، به تدریج از اصالت‌های اعتقادی فاصله گرفته و به جهان‌وطنی سکولار تن می‌دهد. بازی با گره زدن نمادهای مذهبی به فرقه‌ی باستانیان[40]، هرگونه ایمان جزمی را ریشه‌ی شرارت و تندروی معرفی می‌کند.

این بازنمایی با هوشمندی تمام در تاروپود مأموریت‌های فرعی و اصلی تکرار می‌شود تا ذهن مخاطب را به این باور برساند که دین چیزی فراتر از ابزاری برای کسب قدرت نیست. در مراحل پاکسازی انگلستان، گیمر با حذف فیزیکی شخصیت‌هایی که ریشه در نهادهای مذهبی دارند، حس کاذب خدمت به صلح و نظم نوین را تجربه می‌کند؛ گویی با ریختن خون یک مقام مذهبی، در حال نجات جهان از چنگال تندروی است. برای مثال، بازی مأموریت‌های قتل راهبان بلندپایه [41]را با چنان شکوه بصری و پاداش‌های داستانی‌ای همراه می‌کند که بازیکن، به جای تأمل در تقدس‌زدایی، تنها به لذت آزادسازی شهر از نفوذ مذهب می‌اندیشد.

افسانه ماشین | جایگزینی معنویت با مهندسی بیولوژیک

والهالا مفاهیم متعالی معنوی را تا سطح مهندسی بیولوژیک تقلیل می‌دهد. وقتی مشخص می‌شود که والهالا (Valhalla) یا همان بهشت موعود، تنها شبیه‌سازی دیجیتالی توسط نژاد ایسو[42] بوده، تمام تصور مخاطب از جهان پس از مرگ فرومی‌پاشد. ترویج غیرمستقیم مادی‌گرایی(Materialism)، اصلی‌ترین لایه‌ی نفوذ این اثر بر باورهای اعتقادی است. وقتی حتی تناسخ را که از نظر اسلام باطل است به عنوان بارگذاری داده‌های ژنتیکی(Genetic Data Upload)[43] تصویر می‌شود نه پدیده‌ای روحی، گیمر ناخودآگاه به این نتیجه می‌رسد که حقیقتی فراتر از ماده وجود ندارد. این روایت با نشاندن علم در جایگاه خالق، ایمان را جهلی تاریخی نشان داده و جهان را ماشین بزرگی جلوه می‌دهد که در آن روح، صرفاً کدی باستانی است.

بحران هویت | فرسایش مرزهای عقیدتی در شطرنج فرهنگی

تغییر باورها در بازی به شکلی نامحسوس اتفاق می‌افتد. جذابیت‌های بصری و هیجان نبرد، مقاومت‌های ضمیر خودآگاه شخص را کنار زده و راه را برای نفوذ به ذهن گیمر هموار می‌سازند. مخاطبی که ساعت‌ها در اتمسفر این روایت‌ها زیسته و با این تاریخ غیرواقعی و زیبایی‌های ساخته شده مأنوس شده، نسبت به میراث تاریخی و مذهبی خود احساس غریبگی خواهد کرد. این بحران هویت باعث می‌شود جوان ما، الگوهای خود را به جای جستجو در تاریخ خویش، در افسانه‌های تحریف‌شده‌ی غربی و وایکینگی جستجو کند.

فرجام سخن | کیش آدمکش؛ سرگرمی در خدمت استحاله

اساسینز کرید والهالا پیشرفتی فنی است که لایه‌های پیچیده‌ای از جهان‌بینی مادی‌گرا و ضددینی در خود پنهان دارد. این اثر با ظرافت به مرزهای اعتقادی مخاطب یورش برده و تعریفی از انسان ارائه می‌دهد که در آن خدا، پیامبران و معاد کاملاً دچار تغییر بنیادین شده‌اند. برخورد با این ابزارهای قدرت نرم، نیازمند ارتقای سواد رسانه‌ای است تا گیمر در عین لذت بردن از گیم‌پلی(Gameplay)، فاصله‌ای نقادانه با پیام‌های زیرپوستی اثر حفظ کند.

بهترین راه مقابله با این تفکرات، افزایش پیدا کردن ارزش مفاهیم اسلامی برای زندگی خود شخص است تا کلاً سراغ این بازی‌ها نرود؛ چرا که در هر صورت به دلیل جذابیت‌های بصری و موسیقایی، دیوار دفاعی ذهن مخاطب سست خواهد شد و مقداری از تفکرات و احساساتی که سازندگان دنبالش بودند، در ذهن و قلب مخاطب نهادینه خواهد شد. والهالا فقط سرگرمی نیست، زیست‌بومی فرهنگی است که تکنولوژی را جایگزین خدا و لذت را مقدم بر حقیقت می‌سازد. صیانت از هویت اصیل ایرانی و اسلامی در فضای دیجیتال، با آگاهی از این هجمه‌ها آغاز می‌شود. حقیقت را نباید صرفاً در زیبایی تصاویر جستجو کرد.

منابع:

[1] https://assassinscreed.fandom.com/wiki/A_Seer%27s_Solace

[2] https://assassinscreed.fandom.com/wiki/Valka

[3] https://assassinscreed.fandom.com/wiki/View_Above_All

[4] https://assassinscreed.fandom.com/wiki/In_Dreams

[5] https://assassinscreed.fandom.com/wiki/%C3%81sgar%C3%B0r

[6] https://assassinscreed.fandom.com/wiki/Nornir

[7] https://assassinscreed.fandom.com/wiki/Rude_Awakening

[8] https://assassinscreed.fandom.com/wiki/Leicestershire

[9] https://assassinscreed.fandom.com/wiki/Skill_Tree_(Assassin%27s_Creed:_Valhalla)

[10] https://assassinscreed.fandom.com/wiki/Gunnar

[11] https://assassinscreed.fandom.com/wiki/Raven_Clan