از حضرت آسیه تا مادر شهید: سیر نقشآفرینی زن مسلمان در مقاومت | گزارش پانزدهمین پیشنشست
پانزدهمین پیشنشست از سلسله نشستهای تخصصی سومین همایش ملی دشمنشناسی و مقاومت، با عنوان «زن مسلمان شرقی در جنگ: از کهنالگوهای مقاومت تا روایتهای رسانهای» صبح روز دوشنبه ۲۳ تیر ۱۴۰۴ بهصورت حضوری و ویژه بانوان برگزار شد. این نشست با سخنرانی دکتر حفیظه مهدیان، پژوهشگر مطالعات زن و رسانه و عضو گروه ارتباطات موسسه شناخت، به بررسی ابعاد گوناگون نقشآفرینی زن مسلمان در عرصه مقاومت اختصاص داشت.
در این رویداد علمی، دکتر مهدیان با تمرکز بر ظرفیتها و جایگاه زن شرقی در فرهنگ اسلامی-ایرانی، سیر تاریخی و معاصر کنشگری زنان را از منظر کهنالگوهای مقاومت تا بازنمایی آنها در روایتهای رسانهای مرور کرد و به بیان نمونههایی از تأثیرگذارترین زنان و بازتاب این نقشآفرینی در عرصه رسانه و افکار عمومی پرداخت.
در ابتدای سخنرانی، خانم مهدیان با تأکید بر اهمیت مفهوم مقاومت در هویت فرهنگی-اسلامی اظهار داشت: «زن شرقی، بهویژه در بستر فرهنگ اسلامی-ایرانی، همواره نماد کنشگری، پایداری و مقاومت فعال در برابر سلطه و ستم بوده است».
وی خاطرنشان کرد: «در ادبیات غربی، زن غالباً بهعنوان موجودی منفعل، قربانی یا تابع تصویر میشود، در حالی که در منابع دینی و فرهنگی ما، نمونههای متعددی از زنان تأثیرگذار وجود دارد که در برابر ظلم و قدرتهای سلطهگر ایستادگی کردهاند».
این کارشناس ارشد رسانه و جنگ شناختی با اشاره به شخصیتهایی مانند حضرت آسیه، حضرت مریم (س)، حضرت زهرا(س) و حضرت زینب(س) یادآور شد که این زنان، نه تنها در متون مقدس، بلکه در ناخودآگاه جمعی ملتها به عنوان کهنالگوهای مقاومت تثبیت شدهاند. و در این زمینه گفت: «حضرت آسیه، در دل ساختار قدرت فرعون، با ایمان قلبی و مخالفت علنی، نماد زنی است که میتواند حتی در بطن ظلم، نقش نجاتبخش ایفا کند. حضرت مریم نیز با عفت، پاکی و ایستادگی در برابر ساختارهای تبعیضآمیز، الگویی جهانی از کنشگری الهی است».
دکتر مهدیان همچنین به نقش رسانهها در بازنمایی تصویر زن مسلمان شرقی پرداخت و متذکر شد که «رسانههای غربی، چه در سینما و چه در تولیدات سریالی، زن شرقی را یا بهعنوان زن مظلوم و قربانی یا زن خشونتطلب و تروریست تصویر میکنند. این بازنماییهای رسانهای، بخشی از جنگ نرم و استراتژی شناختی دشمن برای تحقیر و تضعیف هویت زن مسلمان است».
وی افزود: «در حالی که در فرهنگ ایرانی-اسلامی، زن همپای مردان در مقاومت فرهنگی، نظامی و رسانهای ایفای نقش کرده و میکند، اما متأسفانه در تولیدات رسانهای داخلی نیز هنوز به اندازه کافی به این ظرفیتها پرداخته نشده است. ساخت آثار فرهنگی و هنری با الهام از شخصیتهایی مانند مادر شهید، حضرت زهرا و حضرت زینب (س) میتواند الگوهای عمیق و اثرگذاری را به نسل جدید منتقل کند».
در ادامه، این استاد سواد رسانهای به نقش حافظه جمعی و اسطورههای ملی اشاره کرد و خاطرنشان کرد: «در مقابل شخصیتهای مردانهای چون رستم و سهراب، بازنمایی نقش زنان در ادبیات حماسی ایرانی کمرنگ بوده است. لازم است این شکاف با تولید روایتهای تازه و بازآفرینی اسطورههای زنانه برطرف شود».
وی یادآوری کرد که فرهنگ مقاومت بدون تکیه بر نمادها و استعارههای فرهنگی-دینی امکانپذیر نیست. استعارههایی مانند «مادر شهید»، بهعنوان کهنالگویی از کنشگری زنانه، ریشه در تاریخ و تمدن ایرانی دارند و باید در سیاستگذاریهای فرهنگی و رسانهای بازتولید و برجسته شوند.
در پایان نشست، خانم مهدیان تأکید کرد: «برای مقابله با نظامهای سلطهگر، باید نه تنها در میدان سیاست و اقتصاد، بلکه در میدان فرهنگ و رسانه نیز فعال و خلاق بود. زنان ایرانی میتوانند با شناخت عمیقتر از هویت خود، نقشآفرینی معناداری در تداوم مقاومت ایفا کنند».
این نشست، پانزدهمین پیشنشست سومین همایش ملی دشمنشناسی و مقاومت با محوریت «راهبرد حاکمیت تحقق دین خدا» بود که به مناسبت سالگرد رحلت اندیشمند فرهیخته، استاد محمدحسین فرجنژاد برگزار میشود.
برای ارسال ایدههای خود به سومین همایش دشمنشناسی اینجا را کلیک کنید.
دیدگاهتان را بنویسید